မိတ်ဆွေဖွဲ့ခြင်း အနုပညာ

 မိတ်ဆွေဖွဲ့ခြင်း အနုပညာ - ဘဝနေနည်း အနုပညာ - မြသန်းတင့်- အသံစာအုပ်

Please click below link for full chapter

မိတ်ဆွေဖွဲ့ခြင်း အနုပညာ - ဘဝနေနည်း အနုပညာ

How to Live on Earth | Feature Documentary | Presented by Benedict Cumberbatch

fix your own life first before going to save world

 So that we can solve them. So, uh, you know, another one of my little quips was, uh, you know, um, a rational person, uh, can, uh, sort of a rational person should should cultivate indifference to things that are out of their control, right? Uh, or a rational person can find peace by cultivating indifference to things that are out of their control. Uh, and I'm as guilty as anybody of doom surfing on X or social media and getting worked up about things that I can't do anything about, right? like, do I want to be fighting those battles in my mind when I literally cannot do anything about it? So, if you find yourself looping on a problem, like you're watching the news too much and you're getting caught up in a problem you can't do anything about, um, you have to step away from that. And, uh, modern media is a delivery mechanism for mimetic viruses. And now, what's happened now is, you know, 100 years ago, 500 years ago, if something wasn't happening in your immediate vicinity, you wouldn't hear about it. it wouldn't be a problem for you. But now every single one of the world's problems has turned into a mimemetic virus which is going into the battlefield of the news and is trying to infect your mind in real time so that yeah so that you become obsessed with the war in Ukraine which is really far away or you get obsessed with climate change or you get obsessed with AI doom or you get obsessed with whatever and there's nothing as riveting as the old religion the world is ending the world is ending pay attention the world is ending and if you don't Cassandra complex at global scale Cassandra complex at global scale Well, and I would argue that large percentages of the population are essentially just infected with these mimetic viruses that have taken over their brain and are causing them to do incredible girration about things that probably aren't even true or are greatly exaggerated. But even to the extent they are true, they're things that that person can do nothing about. And they should put their own house in order first. So, you know, another little line I have for myself is your family is broken, but you're going to fix the world. Right? People are running out there to try and fix the world when their own lives are a mess. Oh my god. Right? And and I think it defies credibility if you can't fix your own life first. I'm not going to take you seriously if you can't fix your own life. Like all these philosophers who, you know, seem like people you emulate and so smart or like these brilliant celebrities and they go off and commit suicide. Well, you just kind of invalidated your whole way of life. It's like that line of in No Country for all men.

ဒါမှသာ ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ အဲဒီပြဿနာတွေကို ဖြေရှင်းနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော် ပြောလေ့ရှိတဲ့ စကားတစ်ခွန်းရှိပါတယ် - ဆင်ခြင်တုံတရားရှိသူတစ်ယောက်အနေနဲ့ ကိုယ်မထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့အရာတွေအပေါ်မှာ စိတ်မပူပန်ဘဲ လျစ်လျူရှုထားတတ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်မထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့အရာတွေကို လျစ်လျူရှုထားခြင်းအားဖြင့် စိတ်ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရယူနိုင်ပါတယ်။ X (Twitter) သို့မဟုတ် ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်မှာ သတင်းဆိုးတွေကိုပဲ လိုက်ကြည့်နေမိပြီး (doom surfing)၊ ကိုယ်ဘာမှမလုပ်နိုင်တဲ့ကိစ္စတွေအတွက် စိတ်ပူပန်ပူဆွေးနေမိတာမျိုးကို ကျွန်တော်ကိုယ်တိုင်လည်း လုပ်မိတတ်ပါတယ်။ တကယ်တမ်း ဘာမှမလုပ်နိုင်တဲ့ကိစ္စတစ်ခုအတွက် စိတ်ထဲမှာပဲ အဲဒီတိုက်ပွဲတွေကို ဆက်တိုက်ဆင်နွှဲနေချင်ပါ့မလား။ ဒါကြောင့် သတင်းတွေကို အရမ်းကြည့်လွန်းပြီး ကိုယ်ဘာမှမလုပ်နိုင်တဲ့ ပြဿနာတစ်ခုထဲမှာပဲ နစ်မွန်းနေမိတယ်ဆိုရင် အဲဒီအရာကနေ ခွာထွက်ဖို့ လိုပါတယ်။ ခေတ်သစ်မီဒီယာဆိုတာ 'mimetic viruses' လို့ခေါ်တဲ့ (စိတ်ကိုကူးစက်ပျံ့နှံ့စေတတ်တဲ့ အယူအဆ/သတင်းအချက်အလက်) ပိုးမွှားတွေကို ဖြန့်ဝေပေးတဲ့ ယန္တရားတစ်ခု ဖြစ်နေပါပြီ။ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၁၀၀၊ ၅၀၀ လောက်တုန်းကဆိုရင် ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်နားမှာ မဖြစ်ပျက်တဲ့အရာတစ်ခုအကြောင်းကို ကိုယ်သိမှာမဟုတ်သလို ကိုယ့်အတွက် ပြဿနာတစ်ခုလည်း ဖြစ်လာမှာမဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အခုခေတ်မှာတော့ ကမ္ဘာ့ပြဿနာတိုင်းလိုလိုဟာ သတင်းလောကဆိုတဲ့ စစ်မြေပြင်ထဲကို ဝင်ရောက်ပြီး လူတွေရဲ့စိတ်ကို ချက်ချင်းလက်ငင်း ကူးစက်စေတတ်တဲ့ 'mimetic virus' တွေအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားပါပြီ။ ဥပမာ - တကယ့်ကို ဝေးလံတဲ့နေရာက ယူကရိန်းစစ်ပွဲ၊ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု၊ AI ကြောင့် ကမ္ဘာပျက်မယ့်အရေး ဒါမှမဟုတ် တခြားကိစ္စရပ်တွေအပေါ်မှာ စွဲလမ်းစိတ်ဝင်စားလာအောင် လုပ်ဆောင်ပါတယ်။ "ကမ္ဘာပျက်တော့မယ်၊ ကမ္ဘာပျက်တော့မယ်၊ ဂရုစိုက်ကြပါ၊ ကမ္ဘာပျက်တော့မယ်" ဆိုတဲ့ ရှေးဟောင်းဘာသာရေးသဘောတရားမျိုးလောက် လူတွေကို ဆွဲဆောင်နိုင်တဲ့အရာ မရှိသလောက်ပါပဲ။ ဒါကို ဂရုမစိုက်ရင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အတိုင်းအတာနဲ့ 'Cassandra complex' (မကောင်းတဲ့အနာဂတ်ကို ကြိုမြင်ပေမယ့် ဘယ်သူမှမယုံကြည်ကြတဲ့ စိတ်အခြေအနေ) ဖြစ်ပေါ်လာစေပါတယ်။ လူဦးရေအများစုဟာ ဒီလို 'mimetic virus' တွေရဲ့ ကူးစက်ခံထားရပြီး သူတို့ရဲ့ဦးနှောက်ကို လွှမ်းမိုးခံထားရတယ်လို့ ကျွန်တော်မြင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း တကယ်မဖြစ်နိုင်တဲ့အရာတွေ ဒါမှမဟုတ် အလွန်အမင်း ချဲ့ကားပြောဆိုထားတဲ့အရာတွေအတွက် သူတို့ဟာ အလွန်အမင်း စိတ်လှုပ်ရှားပူပန်နေကြရတာပါ။ တကယ်လို့ အဲဒီအရာတွေက မှန်ကန်တယ်ဆိုရင်တောင်မှ သူတို့အနေနဲ့ ဘာမှလုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းမရှိတဲ့ ကိစ္စတွေသာ ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ အဲဒီအစား သူတို့အနေနဲ့ ကိုယ့်အိမ်ကိုယ့်ယာကိစ္စ (ကိုယ့်ဘဝ၊ ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်) ကို အရင်ဆုံး စနစ်တကျဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်သင့်ပါတယ်။ ကျွန်တော့်အတွက် အမြဲမှတ်သားထားတဲ့ အချက်လေးတစ်ခုရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ "မင်းရဲ့မိသားစုအခြေအနေက ပြိုကွဲနေပေမယ့် မင်းကတော့ ကမ္ဘာကြီးကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲပေးဖို့ ကြိုးစားနေတယ်" ဆိုတဲ့အချက်ပါပဲ။ ဟုတ်တယ်မလား။ လူတွေက ကိုယ့်ဘဝကိုယ်တောင် အရှုပ်အထွေးတွေနဲ့ ဖြစ်နေချိန်မှာ ကမ္ဘာကြီးကို သွားပြီး ပြုပြင်ပြောင်းလဲဖို့ ကြိုးစားနေကြတယ်။ တကယ်ပါပဲ။ ကိုယ့်ဘဝကိုယ် အရင်မပြင်ဆင်နိုင်ရင် ဒါဟာ ယုံကြည်လက်ခံစရာမကောင်းတဲ့ ကိစ္စလို့ ကျွန်တော်ထင်ပါတယ်။ ကိုယ့်ဘဝကိုယ် မပြင်ဆင်နိုင်တဲ့သူကို ကျွန်တော်ကတော့ အလေးအနက်ထားမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဥပမာအားဖြင့် - အတုယူစရာကောင်းပြီး အလွန်ဉာဏ်ရည်ထက်မြက်တယ်လို့ ထင်ရတဲ့ ဒဿနပညာရှင်တွေ ဒါမှမဟုတ် ထူးချွန်ထင်ရှားတဲ့ နာမည်ကျော်ပုဂ္ဂိုလ်တွေက နောက်ဆုံးမှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အဆုံးစီရင်သွားကြတာမျိုးပေါ့။ အဲဒီလိုဖြစ်ရပ်မျိုးက သူတို့ရဲ့ ဘဝနေထိုင်မှုပုံစံတစ်ခုလုံးကို တန်ဖိုးမဲ့သွားစေသလိုပါပဲ။ ဒါဟာ "No Country for Old Men" ဇာတ်ကားထဲက စကားတစ်ခွန်းနဲ့တောင် ဆင်တူနေပါတယ်။

Please go below link for full podcast

44 Harsh Truths About The Game Of Life - Naval Ravikant and Chris Williamson

မသိလို့ငြိမ်နေတာမဟုတ်ဘူး၊ ရူးချင်ယောင်ဆောင်ထားတာ

 လူတစ်ယောက်က ကိုယ့်မျက်လုံးကို ကြည့်ပြီး လိမ်ညာနေတဲ့အခါ၊ ဟန်ဆောင်နေတဲ့အခါမှာ သူ့ကို "ငါအကုန်သိတယ်" ဆိုပြီး ထောက်ပြလိုက်ဖို့ဆိုတာ သိပ်ခက်ခဲတဲ့ကိစ္စ မဟုတ်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ အဲ့ဒီလို မလုပ်ဘဲ ငြိမ်နေပေးလိုက်တာကမှ တကယ့် အရည်အချင်းစစ်စစ်ပဲ။

"ဒီခေတ်ကြီးမှာ လူတိုင်းလိုလိုက အယောင်ဆောင်နေကြတာချည်းပဲ။ မပျော်လည်း ပျော်ချင်ယောင်ဆောင်တယ်၊ မရှိလည်း ရှိချင်ယောင် ဆောင်တယ်၊ မသိလဲ သိချင်ယောင် ဆောင်ကြတယ်"။ သူတို့က ကိုယ့်ကို အထင်သေးပြီး လှည့်စားနေတယ်လို့ ထင်နေကြပေမဲ့၊ တကယ်တမ်း ကိုယ်က သူတို့ရဲ့ သရုပ်မှန်ကို ဇာတ်ညွှန်းကအစ မြင်ပြီးသားဆိုတာ သူတို့ မသိကြဘူး။

ကိုယ့်ရှေ့မှာ လာပြီး ဟန်ဆောင်နေတဲ့သူတွေကို မျက်နှာဖုံးခွာချပြီး အရှက်ခွဲလိုက်လို့ရပေမဲ့၊ အဲ့ဒီလို လုပ်လိုက်ရင် ကိုယ်ပဲ စိတ်ပင်ပန်းရမယ်၊ အချိန်ကုန်မယ်။ ဒါကြောင့် "သူများအပြစ် ထောက်မပြတိုင်း ကိုယ့်အပြစ်က ပျောက်မသွားဘူး" ဆိုတာကို နားလည်ပြီး၊ သူတို့ရဲ့ ပြဇာတ်ကို ပရိသတ်တစ်ယောက်လိုပဲ အရသာခံပြီး ကြည့်နေလိုက်။

တကယ်တမ်း "လူတစ်ယောက်က သူ့လုပ်နိုင်တဲ့အရာတစ်ခုကို ဘယ်တော့မှ ကြွားဝါတာမျိုးမရှိဘူး" ။ အိုးခွက်ပန်းကန်တောင် အထဲမှာ ဟာနေမှ အသံကျယ်တာပါ။ လူအစစ်တွေက ငြိမ်တယ်။ လူအတုတွေကမှ လှုပ်ရှားရုန်းကန်ပြီး ဟန်ဆောင်နေရတာ။ ဒါကြောင့် ကိုယ့်ကို လာပြီး လူပါးဝနေတဲ့သူတွေ၊ ဟန်ဆောင်နေတဲ့သူတွေကို ပြန်ပြီး တုပမနေနဲ့။ ရူးချင်ယောင်ဆောင်ပြီး လွှတ်ထားပေးလိုက်တာက ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ငြိမ်းချမ်းမှုအတွက် အကောင်းဆုံး လက်နက်ပါပဲ။

#ShweNoteApp
#သင့်ဖုန်းထဲကဒစ်ဂျစ်တယ်စာကြည့်တိုက်
#Quotation 

Frequency

 လူ​တွေမှာလည်း ဖရီကွင်စီရှိပါတယ်။

အဆင့်မြင့်ခြင်း နိမ့်ချင်း
​ကောင်းခြင်း ဆိုးခြင်း
ယုတ်ခြင်း မြတ်ခြင်း
ကို ဆိုလိုတာ မဟုတ်ဘူး။
အသိ နဲ့ ခံစားမှု ဖရီကွင်စီ ညီမှ ချိတ်မိမှ
တဖက်က ​ပို့​ပေးတဲ့ (​ပြောချင်၊ ဆိုလိုချင်တဲ့) ဟာကို
တဖက်က ပြန်လည် ဖမ်းယူ သိရှိနားလည်း ခံစား နိုင်တာမျိုးကို ဆိုလိုတာ။
ဖရီကွင်စီ မတူရင် မညီရင် ညှိမရရင် ကိုယ်​ပြောတာ သူနားမလည် သလို သူ​ပြောတာလည်း ကိုယ်နားမလည်ဘူး။
ဖရီကွင်စီတိုင်းကို သိရှိ ခံစား နားလည်းနိုင်သူ​တော့ ရှိတယ်။
သူက​တော့ အလုံးစုံကို ထိုးထွင်းသိမြင် ဆင်ခြင်နိုင်တဲ့ ဗုဒ္ဓဘုရားပါပဲ။
ကိုယ်​ပြောတာ သူလက်မခံလို့လည်း စိတ်မဆိုး စိတ်မပျက် နဲ့ သူ နဲ့ ကိုယ် နဲ့ ဖရီကွင်စီ မတူကြဘူး လို့သာ သိလိုက်ပါ။
သူ​ပြောတာ ကိုယ်လက်မခံနိုင်လို့လည်း စိတ်မ​လေနဲ့။
ဘဝမှာ အချိန်အခါ ​အ​ခြေအ​နေ ​ပေါ်မူတည်ပြီး ဖရီကွင်စီကလည်း အ​ပြောင်းအလဲရှိတယ်၊ တူချင်တဲ့ အချိန် တူသွားနိုင်ပြီး၊ ကွဲချင်တဲ့ အခါလည်း ကွဲသွားနိုင်တယ်။
သူ နဲ့ ကိုယ် အဆင့် နိမ့်ခြင်း မြင့်ခြင်း ​ကောင်းခြင်း ဆိုးခြင်း ယုတ်ခြင်း မြတ်ခြင်း ​တွေ စဥ်းစား ထည့်တွက် မ​နေပါ နဲ့ ဖရီကွင်စီ မတူလို့ ​ပေါင်းမရတာ လို့သာ မှတ်ယူလိုက်တာ​​ပေါ့။
ဖရီကွင်စီ တူချိန်မှာ ဖမ်းယူရရှိတဲ့ ခံစားသိရှိမှု​တွေကို ဖရီကွင်စီမတူချိန်မှာ ခွင့်လွှတ်နားလည်၊ စာနာတတ်ဖို့ သုံးလို့ရရင် သုံးနိုင်ရင် ပိုအဆင်​ပြေတာ​ပေါ့။ 

ပုံစံခွက်

 ပုံစံခွက် 

ကျွန်မတို့ နေထိုင်ရာ လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ "ပုံစံခွက် (Norms)" တွေဆိုတာ အမြဲ အဆင်သင့်ရှိနေတတ်ပါတယ်။ မိသားစု၊ ကျောင်း၊ အလုပ်ခွင်နဲ့ ဘာသာတရား/ ကိုးကွယ်မှု ယုံကြည်သက်ဝင်မှု ဆိုတဲ့ နယ်ပယ်တိုင်းမှာ မတူညီခြားနားခြင်းကို လက်မခံပဲ တူညီဖို့ အတင်းအကျပ် သွတ်သွင်းဖို့ ကြိုးစားနေကြသလို၊ ကျွန်မတို့ကိုယ်တိုင်ကလည်း အများနဲ့နည်းတူ ဖြစ်လာဖို့ အံဝင်ခွင်ကျ ဖြစ်အောင် အစွမ်းကုန် ကြိုးစားနေကြရပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဒီပုံစံခွက်ထဲ ဝင်ဖို့ ကြိုးစားရတာဟာ တစ်ခါတစ်ရံမှာ အလွန်နာကျင်ဖို့ ကောင်းပါတယ်။ ကိုယ်က "လေးထောင့်" ပုံစံ ဖြစ်တည်နေချိန်မှာ လောကက သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဘောင်က "အဝိုင်း" ဖြစ်နေခဲ့ရင်... ကျွန်မတို့ဟာ အဲ့ဒီအဝိုင်းထဲ ဝင်ဆံ့ဖို့အတွက် ကိုယ့်ရဲ့ အဖိုးတန်တဲ့ အစွန်းအထွက်လေးတွေကို ကိုယ်တိုင် ဖြတ်တောက်ပစ်လိုက်ကြရပါတယ်။

ကျွန်မတို့တွေ ဒီနေရာလေးမှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် မေးခွန်းလေး တစ်ခု ပြန်မေးကြည့်ရအောင်။

အဲ့ဒီလို ဖြတ်တောက်ရင်းနဲ့ ကျွန်မတို့ရဲ့ ပင်ကိုယ် "စွမ်းအား (Power)" တွေ ဘယ်လောက်တောင် ဆုံးရှုံးခဲ့ရပြီလဲ

System တစ်ခုကို ဥပမာအနေနဲ့ ပေးရမယ်ဆိုရင် ကျွန်မတို့ အစောဆုံးထိတွေ့ခဲ့ရတဲ့ မိသားစုစနစ် (Family System)ကနေပဲ ပြန်စကြည့်ရအောင်မိသားစုဆိုတာ ကျွန်မတို့ မွေးဖွားလာရာ ဒီကမ္ဘာမြေမှာ ပထမဆုံး စတင်ထိတွေ့ရတဲ့ "အသိုက်အမြုံ" လေးပဲဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ စိတ်မကောင်းစရာက အဲ့ဒီအသိုက်အမြုံလေးထဲမှာ ကျွန်မတို့ကို ကြိုဆိုနေတာက နွေးထွေးမှုတင်မကဘဲ “The Family Mold” လို့ခေါ်တဲ့ မိသားစုရဲ့ ရှေးအဆက်ဆက်ထဲက လက်ဆင့်ကမ်းလာကြတဲ့ ပုံစံခွက်တွေပါ တွဲပါ်လာတတ်တာပါပဲ။

မိသားစုဟာ ပထမဆုံးသော ကမ္ဘာငယ်လေးဖြစ်ပေမဲ့၊ တစ်ခါတစ်ရံမှာတော့ အဲ့ဒီကမ္ဘာဟာ "အချစ်"ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်အောက်မှာ "ထိန်းချုပ်မှု"တွေကို လက်ဆောင်ပေးတတ်ကြပါတယ်။

ကျွန်မတို့ ကြားဖူးကြမှာပါ။

"ငါတို့မျက်နှာကို ထောက်ထားစမ်းပါ…"
"နင်က ဘာလို့ တခြားကလေးတွေလို မဟုတ်ရတာလဲ.."
"နင့်ရဲ့ အဲ့ဒီစိတ်ကူးတွေက အပိုတွေ စိတ်ကူးတွေပဲထိုင်ယဉ်မနေနဲ့…"
"ငါ့အိမ်မှာနေရင် ငါ့စည်းကမ်းအတိုင်းနေ မနေနိုင်ရင် ထွက်သွား…"စသဖြင့်

မိသားစုတိုင်းမှာ သူတို့ရဲ့ Family System ဟန်ချက်ညီမှုကို ထိန်းသိမ်းဖို့အတွက် ရှေးရိုးစွဲ စည်းမျဉ်းတွေ၊ အခန်းကဏ္ဍတွေဟာ အမြဲရှိကြပါတယ်။

တကယ်လို့ ကျွန်မတို့တွေက ဒီစနစ်ဟောင်းကြီးရဲ့ အမှားတွေကို စတင်မေးခွန်းထုတ်လာသူ၊ ပွင့်လင်းလွန်းသူ၊ ဒါမှမဟုတ် လမ်းဟောင်းကို စွန့်ခွာပြီး လမ်းသစ်ဖောက်ချင်သူ ဖြစ်လာပြီဆိုရင် ကိုယ်ဟာ သူတို့ရဲ့ စံနှုန်းနဲ့ မကိုက်ညီတော့ပါဘူး။

အဲ့ဒီအခါ မိသားစုက သူတို့ သယ်ဆောင်လာတဲ့ စနစ်ကြီး မှန်ကန်ကြောင်း သက်သေပြဖို့ ကိုယ့်ကို "မူမမှန်သူ"ဒါမှမဟုတ် မိသားစုထဲ ကွဲထွက်နေသူ "အဆင်မပြေသူ" တစ်ယောက်အဖြစ် တံဆိပ်ကပ်ဖို့ ကြိုးစားကြပါတော့တယ်။

မိသားစုရဲ့ အတွင်းမှာ မကျန်းမာတဲ့ အလေ့အထတွေ (ဥပမာ- ဒေါသတွေကြီးကြတာ၊ လိမ်ညာတက်ကြတာ၊ ထိန်းချုပ်မှုတွေလွန်ကဲလွန်းကြတာ) စတာတွေကို ကိုယ်က စတင်ထောက်ပြမိတဲ့အခါ မေးခွန်းထုတ်တဲ့သူဖြစ်လာတဲ့အခါ “စနစ်”က ကိုယ့်ကို "ရန်သူ"တစ်ယောက်လို ဆက်ဆံလာတတ်ပါတယ်။

"နင်က အထိမခံ ပျော့ညံ့လွန်းတဲ့သူ။"
"နင်က ပြဿနာကောင် ပြဿနာတွေပဲ လိုက်ပတ်ရှာနေတယ်”

စသဖြင့် ခေါ်ဝေါ် Label တွေတပ်လိုက်ခြင်းဟာ မိသားစုအတွင်းက ဖုံးဖိထားတဲ့ အမှန်တရားတွေ (ပဋိပက္ခတွေ၊ ချို့ယွင်းနေတဲ့ ဆက်ဆံရေး) တွေကို ဖုံးကွယ်ဖို့ အလွယ်ကူဆုံး နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။

စိတ်ပညာရှင် Murray Bowenရဲ့ အဆိုအရ မိသားစုထဲမှာ သူတို့အတွက် ဖိအားနဲ့ စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေ များလာတဲ့အခါ အဲ့ဒီဖိအားကို လျှော့ချဖို့ "ဓားစာခံ (Scapegoat)"တစ်ယောက်ကို သတ်မှတ်လိုက်တတ်ကြပါတယ်။

မိသားစုတစ်ခုရဲ့ မိသားစုဝင်တွေကြားထဲ စိုးရိမ်ပူပန်မှု (Anxiety) တွေ၊ တင်းမာမှုတွေ အရမ်းများလာပြီဆိုရင် အဲ့ဒီမိသားစု "စနစ်" ကြီးတစ်ခုလုံးဟာ ယိုင်နဲ့လာပါတယ်။ အဲ့ဒီတင်းမာမှုတွေဟာ အဖေနဲ့အမေကြားက ကိစ္စတွေလည်း ဖြစ်နိုင်သလို၊ စီးပွားရေး အကျပ်အတည်းတွေကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲ့ဒီပြဿနာအရင်းအမြစ်တွေကို ဖြေရှင်းရတာက ခက်ခဲပြီး နာကျင်ရတာမို့လို့ အဲ့ဒီအက်ကြောင်းကြီးကို ရင်ဆိုင်ရမှာ ကြောက်တဲ့အခါ (သတိမထားမိဘဲ) ဒီ family system ဟာ သူ့အတွက် အာရုံလွှဲစရာကို ရှာပါတော့တယ်။

"ငါတို့မိသားစု စိတ်မချမ်းသာရတာ
ဒီကလေး စကားနားမထောင်လို့၊
ဒီကလေး စာမကြိုးစားလို့။"

စသဖြင့် အပြစ်တင် ဝေဖန်မှုတွေနဲ့ ပုံချလိုက်တဲ့အခါ အားလုံးရဲ့ အာရုံက ကလေးဆီ ရောက်သွားပြီး တကယ့်အက်ကြောင်းကြီးကို ခဏမေ့ထားလိုက်ကြသလို "ငါတို့ကတော့ အဆင်ပြေပါတယ်၊ ဒီကလေးကြောင့်သာ..."ဆိုတဲ့ ခံစားချက်မျိုးနဲ့ မိသားစုကို ဟန်မပျက် ဆက်သွားစေတဲ့ အတုအယောင် ငြိမ်းချမ်းရေး (False Peace)ကို ဖန်တီးလိုက်ကြတာပါပဲ။

ဒါဟာ အိမ်တစ်အိမ်ရဲ့ အခြေခံအုတ်မြစ်တွေ အက်ကွဲနေတာကို မပြင်ဘဲ၊ နံရံက ပန်းချီကားတစ်ချပ် စောင်းနေတာကိုပဲ ဝိုင်းပြောနေကြတာနဲ့ တူပါတယ်။

များသောအားဖြင့်တော့ လူ့သဘာဝ စူးစမ်းရှာဖွေချင်တယ်ဆိုတဲ့ သိလိုစိတ် (Curiosity)၊ အမှန်တရားကို မေးခွန်းထုတ်တတ်သူ၊ စာနာစိတ်လွန်ကဲသူ (စိတ်ခံစားချက်တွေများသူ)တွေနဲ့ ပွင့်လင်းသူတွေဟာ ဒီအခန်းကဏ္ဍ (ဓားစာခံ) ကို ထမ်းဆောင်လိုက်ကြရတာပါ။

"နင်က အရမ်းတွေးလွန်းတာ။"
"နင်က မိသားစုကို အေးချမ်းအောင် မထားဘူး။"

ဆိုတဲ့ စကားလုံးတွေဟာ တကယ်တော့ သူတို့ကိုယ်တိုင် မရင်ဆိုင်ရဲတဲ့ ပဋိပက္ခတွေကို ကိုယ့်အပေါ် ပုံချလိုက်ခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကျွန်မတို့ ငယ်ငယ်က ကြည့်ခဲ့ဖူးတဲ့ အန်ဒါဆင်ရဲ့ "The Ugly Duckling (အကျည်းတန် ဘဲကလေး)"ပုံပြင်ကို သိကြမယ်ထင်ပါတယ်။ ဘဲအုပ်ထဲမှာ ပေါက်လာပေမဲ့ အရောင်ရော၊ အသံရော မတူတဲ့ ဘဲကလေးအတွက် သူစတင်ထိတွေ့ရတဲ့ "အသိုက်" လေးဟာ သူ့ကို ပထမဆုံးသော အပြစ်ရှာခံရရာ နေရာလေး ဖြစ်ခဲ့တယ်။

ပတ်ဝန်းကျင်က ကိုယ့်ကို "နင်က ထူးဆန်းတယ် ဘာလို့ တခြားကလေးတွေနဲ့ မတူရတာလဲ"လို့ ပြောဖန်များတဲ့အခါ ကိုယ့်ရဲ့ မတူညီမှုကို အားနည်းချက်လို့ ကိုယ်တိုင်ယုံကြည်လာပြီး "False Self (အတုအယောင်ကိုယ်ထည်)"တစ်ခုကို တည်ဆောက်လိုက်ရတာဟာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ အပင်ပန်းဆုံးပါပဲ။

"ငါးတစ်ကောင်ကို သစ်ပင်တက်ခိုင်းပြီး သူ့အရည်အချင်းကို တိုင်းတာမယ်ဆိုရင် အဲ့ဒီငါးဟာ တစ်သက်လုံး သူ့ကိုယ်သူ အသုံးမကျသူလို့ ထင်ပြီး နေထိုင်သွားရပါလိမ့်မယ်။"

ဆိုတဲ့ စကားလေးလိုပါပဲ။ လူတိုင်းဟာ သစ်ပင်တက်ဖို့ မွေးဖွားလာတာမဟုတ်ဘဲ သမုဒ္ဒရာကို ကူးခတ်ဖို့ မွေးဖွားလာတာလဲ ဖြစ်နိုင်သလို ဟိုးကောင်းကင်အမြင့်ကြီးတွေမှာလဲ ပျံသန်းနိုင်သူတွေ ဖြစ်နေနိုင်ပါတယ်။

ကိုယ့်ရဲ့ ပင်ကိုယ်အရည်အချင်း (Authenticity) ကို ဖျောက်ပစ်လိုက်တာဟာ "ကိုယ်နဲ့ စိတ်ဝေးကွာမှု (Self-alienation)"ကို ဖြစ်စေပြီး ရေရှည်မှာ စိတ်ကျရောဂါနဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် တန်ဖိုးမထားမှုတွေကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါတယ်။

ကျွန်မတို့တွေ ဒါလေးကို သတိရပေးပါ... အမေတစ်ဦးတည်းက မွေးတဲ့ မွေးချင်းတွေတောင် အကြိုက်ချင်း၊ ပုံစံချင်း၊ စရိုက်လက္ခဏာချင်း မတူကြတာဟာ သဘာဝပါ။မတူညီခြင်းဟာ ပြဿနာမဟုတ်ပါဘူး။ အများနဲ့တူအောင် အတင်းညှိယူနေတာထက်၊ မတူညီတဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ဖြစ်တည်မှုကို ချစ်ခင်ခြင်းကသာ ကိုယ့်ကိုကိုယ် စစ်မှန်တဲ့ လွတ်မြောက်မှုကို ပေးပါလိမ့်မယ်။

ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပုံစံခွက်တွေထဲမှာ အတင်းအကျပ် ညှိယူရင်း ပျောက်ဆုံးနေရသူတစ်ယောက်လို ခံစားနေရတယ်ဆိုရင် အခုချိန်ကစပြီး အများနဲ့ အံဝင်ဖို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် နာကျင်အောင် ပြုပြင်နေတာတွေကို ခေတ္တရပ်တန့်ကြည့်လိုက်ပါ။

ကိုယ့်ကို အရှိအတိုင်း ပြန်လည်လက်ခံပေးပါ။

မတူညီမှုဟာ အားနည်းချက်မဟုတ်ပါဘူး။ မတူညီမှုဟာ လူသားတစ်ယောက် ဖြစ်စေဖို့ သဘာဝကြီးကပေးတဲ့ Super Power ပါပဲ ဆိုတာ​လေးပြောရင်း

ပုံစံခွက်တွေထဲမှာ ပျောက်ဆုံးနေတဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ စစ်မှန်တဲ့ ပုံရိပ်လေးကို ပြန်လည်ရှာဖွေပြီး အရှိအတိုင်း ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ရှင်သန်နိုင်ဖို့ ဒီနေရာလေးကနေ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြန်ရှာဖွေဖို့ အရင်အလုပ်လုပ်ကြည့်ချင်တာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ နေ့စဉ်ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးတွေမှာ မတူကွဲပြားမှုတွေကြောင့် ပြဿနာတွေ ကြုံနေရတာပဲဖြစ်ဖြစ် ကျွန်မတို့ To Day Psychology Classes က အပတ်စဉ် သောကြာနေ့တိုင်း ပြုလုပ်ပေးနေတဲ့ Yours Today group therapy sessions လေးတွေကို Join ပြီး ကိုယ့်ခံစားချက်တွေကို ရင်ဖွင့်ရင်းလည်း ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြန်လည်ရှာဖွေနိုင်ပါတယ် ဆိုတာလေးလည်း ပြောပြချင်ပါတယ်။

Yuval Noah Harari: Why advanced societies fall for mass delusion

စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သန်မာမှု

 ဘဝထဲက သေးငယ်တဲ့ ကိစ္စတွေကအစ …

ကြီးမားတဲ့ ပြဿနာတွေအဆုံး ..

အရာရာကို တစ်ယောက်တည်း ဖြတ်သန်းရင်း ၊ ဖြေရှင်းလာနိုင်သူတစ်ဦးရဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သန်မာမှုကို ဘယ်လိုအရာမျိုးကမှ ဖျက်စီးလို့ မရနိုင်ဘူး ။

လူစည်တဲ့ စားသောက်ဆိုင်ကြီးတစ်ခုထဲ စားပွဲတစ်လုံးမှာ တစ်ယောက်တည်း စိတ်ကြိုက်ထိုင်စားတတ်တဲ့သူ ၊ ကော်ဖီဆိုင်မှာ တစ်ယောက်တည်း စာဖတ်တတ်တဲ့သူ ၊ တစ်ယောက်တည်း ရုပ်ရှင်ကြည့်တတ်တဲ့သူ ၊ Hotel မှာ တစ်ယောက်တည်း တည်းနေကျသူ ၊ ကျောပိုးအိတ်တစ်လုံးနဲ့ တစ်ကိုယ်တော် ခရီးထွက်ဖူးတဲ့သူ … သူလိုလူတစ်ဦးရဲ့ Confident ကို ဘယ်လိုအထင်မြင် ၊ ဘယ်သူ့စကားနဲ့မှ လျော့ကျအောင် မလုပ်နိုင်ဘူး ။

သူဝတ်ထားတဲ့ အဝတ်စား ၊ သူ့နေပုံထိုင်ပုံ ၊ သူ့အပြုမူတွေကို ကြည့်ပြီး စိတ်ရှိသလောက် ထင်ကြေးပေး အတင်းတွေပြောနေလည်း သူ့အတွင်းစိတ်ကို မြူတစ်မှုန်စာလောက်တောင် အနှောင့်ယှက်ပေးလို့မရဘူး ။ ပြောတဲ့သူသာ မောသွားလိမ့်မယ် ။ တော်ရုံလူဆို တစ်ယောက်တည်းလုပ်ရမှာ ရှက်ကြောက်တဲ့ ကိစ္စတွေကို ထမင်းစားရေသောက်ကိစ္စလို သူတစ်ကိုယ်တည်း လုပ်လာတာ … ။ ထင်ကြေးတွေ အမြင်တွေလောက်က သူ့ကို ထိခိုက်အောင် လုပ်လို့ရမယ်ထင်လား ။ သူ့ Confident ကို ကျအောင် ဆွဲချလို့ရမယ်ထင်လား ။

လူတစ်ဦးရဲ့ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကို ကြည့်ပြီး မှတ်ချက်ပေးတယ်ဆိုတာ အတွေးတိမ် ၊ အမြင်ကျဉ်းပြီး … အကြောက်တရားတွေကြား ပိတ်မိနေတဲ့သူတွေ လုပ်တဲ့အရာလေ ။

ကိုယ့်အရည်ချင်းက ရလာတဲ့ ကိုယ်ပိုင်ဝင်ငွေနဲ့ မိမိရဲ့ စားဝတ်နေရေးကို ဖြေရှင်းနိုင်တဲ့သူ ၊ အခြားသူတွေအတွက်ပါ အမိုးကာဖြစ်ပေးနိုင်သူ ၊ ဘဝကိုတည်ဆောက်နိုင်တဲ့ အရည်ချင်းမျိုးအပြည့်ရှိတဲ့သူတစ်ဦးကို … ကံကြမ္မာရဲ့ ရိုတ်ခတ်မှုတွေ ၊ လူတွေရဲ့ ယုတ်မာမှုတွေက ဖြိုချဖျက်စီးလို့ မရနိုင်ဘူး ။

ကံကြမ္မာအလှည်ပြောင်းမှာ ဇောက်ထိုးပြုတ်ကျသွားလည်း ခဏနေဆို စင်ပေါ်ပြန်ရောက်နေလိမ့်မယ် ။ လောကဓံဆိုတဲ့ ဇကာထဲ လူးလှိမ့်နေအောင် ပညာပေးခံရလည်း စစ်ချတိုင်းပြုတ်ကျမဲ့သူတစ်ဦး မဖြစ်စေရဘူး ။ လူတွေရဲ့ မနာလိုလို့ ချောက်တွန်းတာ ၊ အုပ်စုဖွဲပြီး ဖယ်ကျဉ်တာတွေကြောင့်လည်း ကြောင်

ပျောက်သွားမယ့်သူမျိုး ဘယ်တောမှ ဖြစ်လာမှာ မဟုတ်ဘူး ။

ဘာလို့ဆို သူကိုယ်တိုင်က brand ဖြစ်လို့ ။ သူကိုယ်

တိုင်က အရည်ချင်းရှိလို့ ၊၊ သူကိုယ်တိုင်က အကြမ်းခံနိုင်လို့ ။ သူကိုယ်တိုင်က ငွေထုတ်စက်ဖြစ်နေလို့ပဲ ။ ဘယ်သူ့အပေါ်မှ မမှီခိုထားဘူး ။ မမြဲတဲ့ ဥစ္စာကို ဖက်တွယ်ပြီး ဘဝကို ရပ်တန့်ထားတာ မဟုတ်ဘူး ။ ၁၀ ကြိမ် ပြုတ်ကျတောင် အကြိမ် ၁၀၀ စာပြန်ထလာနိုင်တဲ့ ခွန်အားမျိုး သူ့မှာရှိပြီးသား ဖြစ်တယ် ။ ပညာရည်ရဲ့ မာနမျိုးဟာ ဘယ်သူကမှ လာဖျက်စီးလို့မရတဲ့ titanium shield ဖြစ်တယ် ။

ဒါကြောင့် ဘဝမှာ ဘာတွေပဲ ကြုံကြုံ ၊ ဘယ်သူနဲ့ပဲ တွေ့တွေ့ ကိုယ်တစ်ယောက်တည်း နေတတ်ထိုင်တတ် ၊ ရပ်တည်တတ်တဲ့ အရည်ချင်းမျိုးကိုတော့ မပစ်ပယ်မိစေနဲ့ ။ ဘယ်သူက ဘယ်လောက်ပဲ ကိုယ့်အပေါ် ကောင်းနေစေဦးတော့ ၊ ဘယ်လို ကောင်းတဲ့ ကံတရားနဲ့ မွေးဖွားလာစေဦးတော့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သန်မာမှုကိုတော့ မိမိရဲ့ အတွင်းစိတ်မှာ ကိုယ်တိုင် တည်ဆောက်ထားပါ ။

ကိုယ်မတောင်းပဲရတဲ့ ဂရုစိုက်မှု ၊ ဖေးမမှုတွေ ရနေတာဟာ Universe ရဲ့ blessing ဆိုရင် … ဘယ်သူမှ ဂရုမစိုက် ၊ မကူညီလည်း ရပ်တည်နိုင်တဲ့ အရည်ချင်းမျိုးဟာ မိမိကိုယ်ကို ပြန်ပေးနိုင်တဲ့ တစ်သက်တာ blessing ပါ ။

ဆိုတော့ … ယောက်ျားလေး ဖြစ်ဖြစ် ၊ မိန်းကလေးဖြစ်ဖြစ် ဘယ်အရာမျိုးကြောင့်နဲ့မှ ကိုယ့်ခြေထောက်ပေါ် ကိုယ် မားမားမတ်မတ်ရပ်တည်နိုင်တဲ့ အရည်ချင်း ၊ တစ်ကိုယ်တည်း နေထိုင်သွားလာရဲတဲ့ သတ္တိ ၊ ရှင်သန်နေထိုင်ဖို့အတွက် ငွေရှာနိုင်တဲ့ skill ကို လစ်လှူမရှုထားနဲ့ ။ ခက်ခဲတယ်လို့ ထင်ရရင်တောင် ဒါဟာ ဘဝရဲ့ သာမန်ပုံစံပဲ ။ ပင်ပန်းတယ်ဆိုတဲ့ ခံစားချက်ဟာ မိမိဘဝကို ကောင်းကောင်းတည်ဆောက်နေတယ်ဆိုတာ သတိရပါ ။

ကိုယ့်ဘဝကို အဘက်ဘက်က တာဝန်ယူနိုင်တဲ့ စွမ်းအားမျိုးထက် ပိုအရေးပါတဲ့ အရာမရှိဘူး ။ ဘယ်သူရှိမှဖြစ်မှာဆိုတဲ့ တွယ်တာစိတ်မျိုးနဲ့ ကင်းဝေးပြီး ၊ ဘယ်သူရှိရှိ မရှိရှိ ၊ လူတွေက ချစ်၏ မချစ်၏ ၊ ကြိုက်၏ မကြိုက်၏ …. ဘာကိုမှ အရေးတယူမပြုပဲ မိမိဘက်မှာမိမိရပ်ပြီး ဘဝကို ပြည့်စုံနိုင်စေသူတစ်ဦးရဲ့ သန်မာမှု ၊ ပျော်ရွှင်မှု ၊ အေးချမ်းလွတ်လပ်မှု ဟာ အဆုံးစမဲ့ ကျယ်ပြန့်ပါတယ် ။

#TharHtwe

ကိုယ့်အားကိုယ် ကိုးနိုင်တဲ့သူ

 အရင်ခေတ်က ရုန်းကန်ရင်း လူတွေ သန်မာကြတယ်။ စောစောစီးစီး ရင့်ကျက်ပြီး အမှီအခိုကင်းကင်း ရပ်တည်နိုင်ကြတယ်။ လူတိုင်းလိုလိုပဲ။

လူတိုင်းမှာ မရှိတာက ခေတ်ပညာ။ ပညာရှာရခက်လို့ ပညာတတ်သူတွေ အဖိုးတန်ကြတယ်။

အခုပြောင်းပြန်ဖြစ်နေပြီ...

ခေတ်ပညာဆိုတာ လက်တစ်ကမ်းမှာ။ ဖန်တီးမှုအား ကောင်းသထက် ကောင်းလာကြတယ်။ လူတိုင်းလိုလို ဖန်တီးနိုင်လာကြတယ်။

လူတိုင်းမှာ မရှိတာက အမှီခိုကင်းကင်း ရပ်တည်နိုင်မှု။ မှီခို အားထားရတာတွေ များသထက် များလာတယ်။ လိုင်းလေးပျက်ရင်ကမ္ဘာပျက်နေပြီလေ။

အာရုံစူးစိုက်နိုင်စွမ်း ရှိသူတွေ အမှီအခိုကင်းကြတယ်။ ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုး နိုင်ကြတယ်။ ကဏ္ဍစုံမှာ အဖိုးတန်လာလိမ့်မယ်။

အာရုံစူးစိုက်နိုင်စွမ်း ရှိမရှိ သိချင်ရင် စာတစ်အုပ်ကို ကျကျနန ဖတ်ကြည့်ပေါ့။ အစ အဆုံး ဖတ်နိုင်သေးရဲ့လား။

ဖုန်း၊ အင်တာနက်၊ ဘာမှ မရှိဘဲ ကိုယ့်အတွေးနဲ့ ကိုယ် (၂) နာရီလောက် ငြိမ်ငြိမ်လေး နေကြည့်လေ။ နေနိုင်သေးရဲ့လား။

အဲ့ဒါတွေက ခက်တယ်။ ခက်တာကို လူတိုင်း မလုပ်နိုင်ဘူး။ လူတိုင်း မလုပ်နိုင်တာကို ကိုယ်က လုပ်နိုင်ရင် စူပါပါဝါတစ်ခုပါပဲ။

ကိုယ့်အတွေးနဲ့ကိုယ် နေတတ်တယ်၊ အာရုံစူးစိုက်နိုင်တယ်ဆိုရင် ဘယ်လိုပဲ ခေတ်တွေပြောင်းပြောင်း တစ်ခုမဟုတ် တစ်ခုမှာ ထူးချွန်တဲ့သူ၊ ကိုယ့်အားကိုယ် ကိုးနိုင်တဲ့သူ ဖြစ်နေမှာပါ။

Pareto principle

 နှစ်ကလဲကုန်တော့မယ် ဒီနှစ်တော့ထားလိုက်တော့ နောက်နှစ်မှလုပ်မယ်ဆိုတဲ့သူတွေဖို့ new year resolution ပဲဖြစ်ဖြစ်

life goal တွေဘယ်လို ဘယ်လိုလုပ်သင့်သလဲဆိုတာကို science ဘက်ကနေ psychology,neuroscience, behaviour science,

behavioral economics ကနေတွေ့ထားတဲ့ အချက်တွေကနေ ထုတ်နှုတ် adapt လုပ်ထားတာ။

Pareto principle (ဘာကိုအာရုံစိုက်ရမလဲ)

80/20 rule လို့လဲခေါ်တာ။ အီတလီနိုင်ငံသား Vilfredo Federico Damaso Pareto ကဖော်ထုတ်ထားတာ။

အီတလီမှာ(1940‌ လောက်ကပေါ့ ) တနိုင်ငံလုံးရဲ့မြေ 80% လောက်ကို လူ 20% လောက်ကပိုင်တာ။ 80 ရာခိုင်နှုန်း‌သောအကျိုးတရားတွေက 20% လောက်အကြောင်းကနေလာတာဆိုတာမျိုး။ ဥပမာ 80% နှုန်းလောက် ကိုယ့်ကိုအကျိုးဖြစ်ထွန်း စေတဲ့အရာတွေက 20% လောက်သောလုပ်ရပ်တွေကလာတယ်ဆိုတာမျိုး။ (80/20)အတိအကျမဟုတ်ဘူး။ (60/40)လဲဖြစ်နေနိုင်တယ်။ အဓိက တကျပ်ဖိုးလုပ်လို့ တကျပ်ဖိုးပြန်ရတာမဟုတ်ဘူး တော်တော် များများက။ အဲ့တော့ ကိုယ်က ဘယ်လိုနေရာတွေမှာ အာရုံပိုစိုက်ရင် ကိုယ့်အတွက် ဘယ်လိုအကျိုးကျေးဇူးရှိမလဲ ဒါကိုရှာ ရှာပြီးတော့လုပ်လို့ဆိုချင်တာ။ ရှိသမျှ အကုန်အာရုံမစိုက်နိုင် မလုပ်နိုင်ဘူး အရေးအကြီးဆုံး ကိုယ့်အတွက် အကျိုးရှိဆုံးကိုလုပ်တာမျိုးပေါ့။

SMART Goal (Specific ဘာဖြစ်ချင်တာလဲ တိတိကျကျ သတ်မှတ်တာ ဥပမာ ဒီနှစ် ငါတော့ ဘာ certificate ဘယ် course သင်မယ် သို့မဟုတ်တတ်ရမယ်, Measurable ခုနက ကိုယ့် goal progress ဘယ်လောက်ရှိတယ်ဆိုတာတိုင်းနှိုင်ရမယ် ဥပမာ ငါတော့ ဘယ်လောက် ပမာဏနီးစပ်လာပြီဆိုတာမျိုး,Achievable ကိုယ်ချ လိုက်တဲ့ Goal ဟာဖြစ်နိုင်တာဖြစ်ရမယ် ဥပမာ ကြီးနေရင် break down လုပ်၊ ဆိုပါစို့ သူဌေးဖြစ်ရမယ်ဆိုတာထက် (ဒါကလှမ်းတယ်ဆိုပါစို့) ငါလစဉ်ဝင်ငွေပိုကောင်းလာရမယ် ဒါဆိုပိုနီးစပ်တယ် ခက်လွန်းတော့ stress ဖြစ်မယ် motivatation ကျမယ် လွယ်လွန်းရင်လဲ မလုပ်ချင်ဘူး motivate မဖြစ်ဘူး၊ ကိုယ့် skill လက်ရှိအခြေအနေကနေ အားစိုက်ရမယ် ဒါပေမဲ့ဖြစ်နိုင်တဲ့ Goal သာလျှင် ကိုယ့်အတွက် motivate ဖြစ်ပီး ပြီးမြောက်နိုင်မှာ၊ ) R( realistic ကျတာ ခုနကပြောတဲ့ထဲပါပြီးပြီ) T (time ဘယ်လောက်မှာပြီးရမယ်ဆိုတာမျိုး)

မဟုတ်ဘူး ကျနော်တို့က အကြီးကြီးလုပ်ချင်တာဆိုရင်တော့ ဖြစ်နိုင်တဲ့ သေးသေးလေးတွေ ဖြစ်အောင်ပိုင်းပြီး တခုချင်းရအောင်လုပ်ပေါ့ သေးတာလေး တခုချင်းရအောင်လုပ် Small win လို့လဲခေါ်တယ်။ Neuroscience အရဆို small win လေးတွေက dopamine ထုတ်ပေးတယ်(လူကိုပျော်စေတယ် စိတ်ကျေနပ်စေတယ် motivate ဖြစ်စေတယ်ပေါ့) အဲ့ကနေ motivation ရမယ်ပေါ့။

အရာအားလုံးက လုပ်သမျှအဆင်ပြေနေမှာမဟုတ်ဘူး setback တွေ failure တွေရှိမယ်။ Cognitive Behavioral Therapy (CBT) ကဘာပြောလဲဆိုတော့ Negative thought တွေကို reframe လုပ်(ပုံစံပြောင်းပီဲးတော့ တွေး) ဥပမာ learn လုပ်ရတာခက်တယ်လို့မတွေးပဲနဲ့ ဒါကတော့ငါ့အတွက် challengence လို့တွေးလိုက်တာမျိုးဟာ reframing ဖြစ်တယ်။ကိုယ့်ကိုကိုယ် self compassion ပေးရာ ရောက်တယ် အဲ့တော့ stress မဖြစ်တော့ဘူး။ Growth Mindset သဘောပေါ့(သီးသန့်ရေးထားတာရှိတယ်ရှာဖတ်ကြည့်တော်မူ)

Evolutionary Psychology အရလူတွေဟာ ရမှာထက်ဆုံးရှုံးမှာကိုပိုကြောက်ကြတာ loss aversion လို့ခေါ်တာ။ အဲ့တော့ အနာဂတ်မှာ ကိုယ်က ဒီ goal ကိုမရခဲ့ဘူးဆိုရင် ဘာတွေဖြစ်မလဲဆိုတာပုံဖော်ကြည့် ဒါဆို motivate ဖြစ်လာမယ်။ နောက်တခုက ကိုယ်လုပ်နေတဲ့ goal က ကိုယ့်ရဲ့ core value တွေ အဓိပ္ပာယ်ရှိတာတွေနဲ့ချိတ်ထားရင်ပိုကောင်းတယ် ။ ဥပမာ ငါက ဒါကိုလေ့လာနေတာ ဒါတတ်ရုံတင်မဟုတ်ဘူး။ ဒါလေးတတ်သွားရင် ပိုကောင်းလာတဲ့ဝင်ငွေရှိရင် မိသားစုကိုပိုထောက်ပံ့နိုင်မယ်။ Family ဆိုတဲ့ meaning လေးထဲ့လိုက်တာ။ Intristic motivation (ကိုယ်တိုင်ဆီကလာတာမျိုး ပိုခိုင်မာတယ်) သူများက ခိုင်းလို့ reward ရမှ ဆိုတဲ့ extrinsic motivation ထက်ပိုကောင်းတယ်

ရည်ရွယ်တဲ့ပန်းတိုင်ရောက်ဖို့အတွက်က နေ့စဉ်လုပ်ရမှာ အဲ့မှာ willpower(ထက်သန်တဲ့စိတ်ဆန္ဒ) လိုတယ်။ willpower ဖြစ်ဖြစ် goal setting ဖြစ်ဖြစ် နဖူးနောက်တည့်တည့်က prefrontal cortex ခေါ်တဲ့ ဦးနှောက်အစိတ်အပိုင်းက ထိန်းတာ) လူကပင်ပန်းနေရင်လဲ မဖြစ်နိုင်ပြန်ဘူး။ 5 minလောက် exercise လုပ်တာ တရားထိုင်တာ အသက်ကို ဖြည်းဖြည်းရူသွင်းရူထုတ်လုပ်တာတွေက willpower ပိုကောင်းစေတယ်။

Willpower ချည်းသက်သက်ဆိုတာ ထက်လုပ်ချင်ချင် မလုပ်ချင်ချင် လုပ်ကိုလုပ်နေရမဲ့ habit အမူအကျင့်မျိုးတည်ဆောက်တာက ပိုကောင်းတယ်။ ဦးနှောက်ကို habit လိုကောင်မျိုးတွေလုပ်အောင် rewire လုပ်လို့ရတယ်။အဲ့လို ability မျိုးကို neuroplasticity လို့ခေါ်တယ်။

Habit တခုဖြစ်ဖို့ habit loop ဆိုတာ ၃ ခုလိုတယ်။

Cue

Habit စဖြစ်ဖို့အတွက် trigger လိုတယ် ဥပမာ နိုးလာတဲ့ အခါ( cue) ကော်ဖီဖျော်တာမျိုး။နောက် smoking area နားရောက်လို့ဆေးလိပ်သောက်ချင်တာမျိုး ခုနကလို cue တွေ environmental အခြေအနေတွေ ကိုက်နေရင် habit လုပ်ဖို့ဖြစ်လာတယ်။

Repetition

ဆိုတာ habit ဖြစ်ဖို့ ထပ်ခါထပ်ခါလုပ်တာ။လူတယောက် အလေ့အကျင့်တခုဖြစ်ဖို့ (habit )တခုစွဲဖို့ 66 ရက်လောက်လိုတယ်။

Reward

Reward ကိုသဘောကျရင် dopamine release ဖြစ်ရင် ဒီ habit ကိုပိုလုပ်ဖြစ်တယ်။ တခါတလေ ကိုယ်မလုပ်ချင်တာကို ကိုယ်ပျော်တာနဲ့တွဲလုပ်တာဆိုလဲ အဆင်ပြေတယ်။ ဥပမာ exercise မလုပ်ချင်ပေမဲ့ သီချင်းနားထောင်ရင်းလုပ်တယ်ဆိုရင်အလုပ်ဖြစ်တာမျိုး။

Habit stacking

နဂိုရှိပီဲးသား habit တခုနောက်မှာ ကိုယ်လုပ်ချင်တာမျိုးထပ်ထဲ့တာ၊ ဥပမာ သွားတိုက်ပြီး flossing လုပ်တာမျိုး။လုပ်နေကျ ရေချိုးခါနီး exercise လုပ်တာမျိုး။

Nudging

Nudge theory လို့ခေါ်တာ မြန်မာလိုဆို အပြုအမူကောင်းတခုခုလုပ်ဖို့နှပ်ကြောင်းပေးတယ်ပေါ့။

1756 မှာ Prussian ဘုရင် Frederick က တောင်အမေရိက ကနေ အားလူးကိုသူ့နိုင်ငံထဲသွင်းလာတယ်။ အဓိက ဂျုံချည်းမှီခိုနေရတာထက်စာရင် အာလူးနဲ့ဆို ၂ခုရှိတော့အဆင်ပြေအောင်ပေါ့။ ဒါပေမဲ့လူတွေက အာလူးသိပ်စိတ်မဝင်စားကြဘူး။ ဒါနဲ့ဘာလုပ်လဲဆို‌တော့ ့royal fruit ဆိုပြီးအာလူးကို ဘုရင့်နန်းတော်ထဲမှာ စိုက်တယ် သာမာန်ပြည်သူတွေ မစားရဘူး အမိန့်တွေဘာတွေထုတ်ပေါ့။ အစောင့်တွေလဲထားပေါ့ (သိပ်တော့မလဲမတင်းကျပ်ဘူး ဒါနဲ့လူတွေက စိတ်ဝင်စား လယ်သမားတွေက အာလူးလာခိုး ဘုရင့်တော်ဝင်အသီးဆိုပြီး နောက်ကျ ပြည်သူတွေကလဲ မှောင်ခို စိုက်ပီးစား) အဲ့လိုနဲ့တဖြည်းဖြည်း အာလူးကိုလက်ခံသွားတာ။ ဒါမျိုးကို nudge လုပ်တာပေါ့။ အဲ့တော့ ကိုယ်က ဒီအတိုင်းဆို သင်တန်းက တက်ဖြစ်ချင်မှတက်ဖြစ်မယ် ပိုက်ဆံတော်တော်ပေးထားရတယ်ဆိုရင်တော့ သေချာ လိုက်လုပ်ဖြစ်မယ်ဆိုတဲ့ပုံစံမျိုးပေါ့။

ကိုယ်လုပ်ချင်တဲ့ goal လေးကိုမဖြစ်မနေလုပ်ဖြစ်အောင် nudge ပေါ့ ။ ဥပမာ Gym သွားချင်တာမျိုးဆို စိတ်တူကိုယ်တူရှာပြီး လူတွေနဲ့ မိတ်ဖွဲ့ သွားတာမျိုးပေါ့။

ကိုယ့်ကို လူတွေနားလည်ဖို့ထက် လူတွေကို ကိုယ်ကနားလည်ဖို့

 အခုနောက်ပိုင်း ကိုယ့်ကို လူတွေနားလည်ဖို့ထက် လူတွေကို ကိုယ်ကနားလည်ဖို့ပဲ ကြိုးစားလာမိတယ်။ နည်းနည်းနားရှုပ်သွားမယ်ထင်ပါတယ်။ စာလေးဆုံးအောင်ဖတ်ပြီးရင် တစ်ခုခုတော့ သဘောပေါက်သွားပါလိမ့်မယ်။

လူဆိုတာ social animal တွေဖြစ်တယ်လို့ ကြားဖူးတယ်။ တနည်းအားဖြင့် အသိုင်းအဝိုင်းအဖွဲ့အစည်းနဲ့နေတတ်ကြတဲ့ သတ္တဝါတွေပေါ့။ တရားရှာကြတဲ့သူတော်စင်တွေလောက်ကလွဲရင် တကိုယ်ရေမနေတတ်ကြတဲ့သက်ရှိတွေပါ။ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် ဆက်သွယ်မှ၊ နီးစပ်နေကြမှ ကိုယ်စိတ်နှလုံး သုံးပါးစလုံးလုံခြုံကြတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တွေ။

Social animal တွေဆိုပေမယ့်လည်း ပေါင်းသင်းဆက်ဆံကြရတဲ့အခါမှာတော့ အမြဲတမ်းချောမွေ့နေတာမျိုး မဟုတ်ပြန်ဘူး။ တကြိမ်မဟုတ်တကြိမ်မှာတော့ ထိတွေ့ပွတ်တိုက်မှုလေးတွေကရှိတတ်ကြစမြဲ။ အဲ့ဒီလိုအခါမျိုးမှာလည်း စိတ်ထားပုံခြင်းတစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက်မတူကြဘူးပေါ့။ ကိုယ့်စိတ်ကိုယ် ထိန်းကြောင်းပုံ၊ စီမံပုံက ကွာခြားကြတယ်။

အခုနောက်ပိုင်း ကျွန်တော့်ရဲ့စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာမှာ ကျွန်တော်ကိုယ်တိုင်သတိထားမိလာတဲ့ အားနည်းချက်ကြီးကြီးနှစ်ခုရှိတယ်။ တစ်ခုက Perfectionism နဲ့ နောက်တစ်ခုတော့ Self-consciousness ပါ။ အခုက ပြောနေတဲ့ အကြောင်းအရာက Self-consciousness နဲ့ နည်းနည်းဆိုင်တော့ ဒီအကြောင်းလေး နည်းနည်းထည့်ပြောပါမယ်။

Self-consciousness ဆိုတာကတော့ ကိုယ့်ရဲ့ အပြုအမူ၊အပြောအဆို၊ အနေအထိုင်တွေအားလုံးကို ကိုယ့်ရဲ့ မသိစိတ်မှာရော၊ သိစိတ်မှာရော တချိန်လုံး သတိထားနေပြီး စိုးရိမ်မကင်းဖြစ်နေတဲ့စိတ်ပေါ့။ ဥပမာ။ ။”ငါ ဒီစကားပြောလိုက်တာ မှားများသွားသလား။” “ငါ ဒီလိုပြောလိုက်လို့ တစ်မျိုးများထင်သွားကြမလား။” “ငါ့အပြုအမူတွေကြောင့် ငါ့ကိုဘယ်လိုများသတ်မှတ်ကြမလဲ။” ဆိုတဲ့အတွေးတွေပေါ့။ အဲ့ဒီအတွေးတွေက အတော်လေးဒုက္ခပေးပါတယ်။

စကားတွေအများကြီးပြောဖြစ်သွားတဲ့အခါ၊ social event မှာ လူတွေအများကြီးနဲ့ ဆက်ဆံပြီးတဲ့အခါတိုင်း နောင်တတွေနဲ့ ပြန်လာရတတ်တာ self-conscious အရမ်းဖြစ်တဲ့လူတွေရဲ့ လက္ခဏာပါ။ “နောက်တခါဆိုရင် လူများတဲ့ပွဲတွေရှောင်တော့မယ်” “ဒီ အဖွဲ့အစည်းမှာမနေချင်တော့ဘူး” ဆိုတဲ့ စိတ်ခံစားမှုတွေကနေတဆင့် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် Introvert လို့သတ်မှတ်လိုက်ကြတာပါပဲ။ Extrovert တွေက social event တွေကနေ သူတို့ရဲ့ battery ပြန်အားပြည့်တယ်ဆိုရင် Introvert တွေကတော့ social event တွေပြီးတိုင်း battery အားပိုပြီး ကုန်သွားသလိုတောင်ခံစားရတယ်။ ဒါကြောင့် Self-consciousness နဲ့ Introvert က တနည်းနည်းနဲ့တော့ ဆက်စပ်နေပါတယ်။

Self-consciousness များလာတဲ့အခါ လူဟာ social confidence တွေ ပျောက်လာတယ်။ အဆိုးဆုံးကတော့ personal identity / personal traits တွေကိုပါစွန့်ပြီး self-respect ပါ ပျောက်သွားတဲ့အထိပါပဲ။ ကိုယ့်ကို တမျိုးအထင်ခံရမှာစိုးတာနဲ့ပဲ လူတိုင်းနဲ့ အဆင်ပြေအောင် ကိုယ့်ရဲ့မူလအကျင့်စရိုက်လေးတွေ ဖုံးကွယ်တတ်လာတယ်။ စိတ်ခံစားမှုလေးတွေမျိုသိပ်တတ်လာတယ်။ ကိုယ်ဘာလဲဆိုတာကို ရှေ့တန်းမတင်တော့ဘဲ ကိုယ့်ရဲ့ ခံစစ်စည်းကိုကိုယ်တိုင် ချိုးဖျက်ပေးလိုက်တယ်။ အစိုးရိမ်လွန်မှုကြောင့် လုပ်မိတဲ့အမှားတွေပေါ့။ ဒီလိုနဲ့ သူများအတွက်စဥ်းစားရင်း ကိုယ့်အပေါ်မှာထားရှိတဲ့ self-respect ပါပျောက်သွားတဲ့အထိပါပဲ။

တကယ်တော့ self-conscious သမားတွေစိုးရိမ်သလောက် ဘယ်သူကမှ ကိုယ့်အကြောင်းကို တချိန်လုံးတွေးမနေကြပါဘူး။ သူတို့လည်းသူတို့အကြောင်းချင်းရာတွေနဲ့သူတို့ ကိုယ့်အကြောင်းကိုတွေးနေဖို့ အချိန်မရှိဘူးရယ်။ သူတို့အထင်အမြင်ကို အလေးထားလွန်းတော့ ကိုယ့်မှာလည်း ထင်ပိုင်ခွင့်၊ မြင်ပိုင်ခွင့်ရှိတယ်ဆိုတာကိုပါ မေ့သွားတယ်။ နည်းနည်းလောက် အကြောတင်းကြည့်ပါ။ သူတို့ကိုယ့်ကို မကောင်းမြင်လည်းမြင်ပေါ့။ ငါလည်း နင်တို့ကိုအကောင်းမမြင်ပါဘူးဆိုတာမျိုး ကိုယ်လည်းတွေးလို့ရတယ်လေ။ ဟုတ်တယ်မလား။ (လူ့ဂွစာဖြစ်ဖို့ နည်းလမ်းပေးနေတာမဟုတ်ဘူးနော် . . အဲ့ဒီထက်ကောင်းတဲ့နည်းရှိတယ်။ အောက်မှဆက်ဖတ်ကြည့်)

ကျွန်တော်ကို self-consciousness ကနေ တဖြည်းဖြည်းလွတ်မြောက်သွားစေခဲ့တဲ့ စိတ်ထားတစ်ခုက လူတွေက ကိုယ့်ကိုနားလည်ဖို့ထက်၊ လူတွေကို ကိုယ်ကနားလည်ဖို့ ပိုပြီးကြိုးစားခြင်းပါ။ သူတို့ ကိုယ့်အပေါ်မှာဘယ်လိုထင်မှာလဲဆိုတာကို သိပ်စိတ်မပူတော့ဘူး။ သူတို့အထင်လွဲမှာစိုးလို့ ကိုယ့်ကြောင်းကို သူတို့အမှန်မြင်အောင်၊ နားလည်လာအောင်လည်း မကြိုးစားတော့ဘူး။ လူတွေက အခြားလူတစ်ယောက်အပေါ်မှာ သူတို့ပုံဖော်ရှုမြင်ထားတဲ့ ပုံရိပ်က ရှိနေနှင့်ပြီးသား။ အဲ့ဒီပုံရိပ်ကို ပြောင်းဖို့က အတော်လေးခက်တယ်။ ခင်ဗျားတောင်မသိတဲ့ ခင်ဗျားရဲ့ အကျင့်စရိုက်တွေ၊ အခြားဇာတ်ကောင်ပုံစံမျိုးတွေက သူတို့စိတ်မှာရော၊ ခင်ဗျားကွယ်ရာ သူတို့နှုတ်ဖျားမှာရော ရှိနေကြပြီးသား။ ကျွန်တော်ဆို ပြန်ကြားရတဲ့အခါမှာ အံ့သြလွန်းလို့ ရယ်တောင်မရယ်နိုင်ဘူး။ ကိုယ်တောင်မသိတဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ ဇာတ်လမ်းတွေလေ . . ။

ပြီးတော့ ကိုယ်က ဘယ်လောက်ကောင်းပေးပေး၊ ဘယ်လောက်အနစ်နာခံခံ၊ ဘယ်လောက်တော်တော် သူတို့အမြင်က ပြောင်းချင်မှပြောင်းတာ။ တခါတလေ ကြိုးစားလွန်းရင် ကိုယ့်ရဲ့ desperate ဖြစ်နေမှုကြီးကို ကိုယ်တိုင်ချပြသလိုဖြစ်ပြီး ကိုယ်လိုချင်တာနဲ့ ပိုပြီးတောင်ဝေးသွားတတ်သေးတယ်။ တကယ်တော့ ခင်ဗျားအကျင့်ကြောင့်၊ ခင်ဗျားစကားအပြောအဆိုကြောင့် သူတို့က ခင်ဗျားကို မကြိုက်တာမဟုတ်ပါဘူး။ “ခင်ဗျားဖြစ်နေလို့ကို မကြိုက်တာ” ဆိုတဲ့လူတချို့က သက်သက်ကိုရှိတယ်။ အဲ့ဒီလူတွေရဲ့ လက်ခံမှုကို ကိုယ့်ရဲ့ personal traits တွေနဲ့လဲဖို့ မတန်ပါဘူး။ Just be yourself ပါ။ ကိုယ်ဘယ်လိုနေနေ ကိုယ့်ကိုချစ်ခင်တန်ဖိုးထားကြတဲ့သူတွေကလည်းရှိပါတယ်။ အဲ့ဒီလူတွေအပေါ်မှာပဲ ပိုပြီးအာရုံစိုက်ပေးပါ။

လူတွေကို နားလည်ပေးဖို့ကြိုးစားပါ။ လူတွေကိုနားလည်ပေးဖို့ကြိုးစားတာက သူတို့အတွက်မဟုတ်ဘူး . . ကိုယ့်အတွက်။ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးမှာ ကိုယ့်စိတ်နဲ့အဆင်မသင့်တိုင်း အဖုအထစ်ဖြစ်နေစရာမလိုပါဘူး။ “သူဘာလို့ ငါ့အပေါ်ဒီလိုလုပ်ရတာလဲ”၊ “သူဘာလို့ အဲ့ဒီလိုစကားတွေပြောရတာလဲ”၊ “သူဘာလို့ ဒီလိုဖြစ်နေရတာလဲ”၊ “အမြင်ကတ်လိုက်တာ . . .” ဆိုတာတွေက အဲ့ဒီလူတွေကို နားမလည်လို့ပါ။ သူတို့ကိုနားမလည်တဲ့အခါ ကိုယ်ကပူလောင်တယ်။ အဲ့ဒီကိုယ့်ရဲ့ပူလောင်မှုကို ငြိမ်းအေးဖို့ကတော့ သူတို့ကိုနားလည်ဖို့ကြိုးစားပေးလိုက်တာပဲ။

တနေ့က ညီမနဲ့ စကားပြောတော့ သူမကျေနပ်တာတွေ ကျွန်တော့်ကိုတိုင်တယ်။ “သူနဲ့နီးစပ်တဲ့လူတွေက သူ့အပေါ်မှာ ဘာလို့ ဒီလိုလုပ်ရက်ကြတာလဲ၊ သူဒီလောက်ကောင်းပေးနေတာကို” ဆိုပြီး ပြောတယ်။ အဲ့ဒီတော့ ကျွန်တော်က ဥပမာတစ်ခုနဲ့ပြောပြတော့ သူ့စိတ်မှာလည်း အတော်လေးသက်သာသွားတယ်။ ကျွန်တော်ပေးတဲ့ ဥပမာက ရှင်းရှင်းလေးပါ။

တကယ်လို့ ခင်ဗျားက ဒီလ ထီထိုးထားမယ် ခင်ဗျားနဲ့ ငွေကြေးအဆင့်အတန်း တန်းတူနီးပါးရှိနေတဲ့ ခင်မင်ရင်းနီးရတဲ့သူတစ်‌ယောက်ယောက်(သူငယ်ချင်း၊ ဆွေမျိုး)ကလည်း ထီထိုးထားမယ်။ အဲ့ဒီထီကို ကိုယ်ကမပေါက်ခဲ့ဘူးဆိုရင် အခြားကိုယ်နဲ့မသိတဲ့သူကိုပဲ ပေါက်စေချင်လား၊ ကိုယ်နဲ့နီးစပ်တဲ့သူကို ပေါက်စေချင်လား? . . . ကျွန်တော့်ကိုအဖြေပေးဖို့မလိုပါဘူး။ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာကိုယ်ပဲ ရိုးရိုးသားသားဖြေကြည့်ပါ။ အဲ့ဒီအခါ တဖက်လူတွေရဲ့အတွေးကိုလည်း နားလည်တတ်သွားလိမ့်မယ်။ “သြော် သူတို့ ဒါကြောင့် ငါ့ကို ဒီလိုဆက်ဆံကြတာပါလား” ဆိုပြီးတော့လည်း သဘောပေါက်သွားလိမ့်မယ်။ လူတွေအပေါ်နားလည်သွားတဲ့အခါ ကိုယ်တိုင် လွတ်မြောက်သွားတယ်လို့ ခံစားရတယ်။

နိုင်ငံခြားရပ်ခြားမှာရောက်နေတဲ့ ချစ်ရတဲ့သူကလည်း တခါတလေ အဲ့ဒီမှာတွေ့ရ၊ ဆက်ဆံတဲ့သူတွေ၊ သူ့ရဲ့နီးစပ်တဲ့သူတွေက သူ့အပေါ်ဆက်ဆံတဲ့ ဆက်ဆံရေးတွေကိုပြောပြတယ်။ အဲ့ဒီအခါမှာလည်း အဲ့ဒီလူတွေဘက်မှာရှိနေတဲ့ အခြေအနေတွေကို ပြန်ပြီးစဥ်းစားကြည့်၊ သူတို့နေရာမှာ ကိုယ်သာဆိုရင်ဆိုတဲ့ အတွေးလေးပဲ တွေးကြည့်ခိုင်းတယ်။ သူလည်း စိတ်ထဲမှာ နေရထိုင်ရတာ အတော်လေး လွတ်မြောက်သွားပုံပါပဲ။

အနှစ်ချုပ်ကတော့ ….

* လူတွေကိုယ့်ကို နားလည်အောင် အမှန်မြင်အောင် စိုးရိမ်တကြီးနဲ့မကြိုးစားပါနဲ့။
အထူးသဖြင့် self-conscious ဖြစ်တတ်တဲ့ ကျွန်တော့်လိုလူ​တွေအတွက်ပါ။

* တချို့လူတွေရဲ့ စိတ်ထဲမှာ သူတို့အထင်နဲ့ပုံဖော်ထားတဲ့ ခင်ဗျားရဲ့ ပုံရိပ်ကရှိနေပြီးသား။ ပြောင်းလဲရခက်တယ်။

* လူတွေကို နားလည်ဖို့ ပိုပြီးကြိုးစားကြည့်ပါ။

***
ကိုယ်တွေ့ခံစားမှုစာစုပါ . .
လူတိုင်းနဲ့ ကိုက်ညီချင်မှညီပါလိမ့်မယ် . . ။ ။

Ye Htwe
Dec 1, 2025