Luckily, we're great at treating trauma if the reaction lasts over time. But trauma is something to be avoided at all costs.So, one of the ways that I love to think about psychological stress is that it's a lot like physical stress, namely strength training. Anytime you want to build muscle in the gym, you take yourself there and you pick up literally stressful weights. You know full well that if you pick up easy weights, you're just wasting your time. You're not going to get anything out of it. You have to pick up weights that are actually uncomfortable in order to grow. Psychological stress is the exact same way. When we are going through emotionally or mentally taxing experiences, it does not feel good in the same way that strength training when you're doing it right does not feel good. But that is how we grow. If we're comfortable all the time, nothingis changing. We are not expanding our capacities as humans. So thinking about stress that way, recognizing that discomfort, the strain of change is actually how we develop ourselves as people is not only accurate, it actually makes us less stressed when we feel stressed. Some of the coolest research out there has found that understanding the benefits of stress can actually improve your performance. So studies have been done that show that if you teach people that stress is natural, that stress is helpful, that it helps you grow, that it helps you perform, when they're put in challenging situations, they feel less stressed, and they perform better. In contrast, if people walk around with this idea that stress is bad for them, they get into a challenging situation, they become stressed, they become stressed about being stressed, and their performance degrades while their stress goes up. So, embracing stress, recognizing that sensation of, "Wow, this is a lot. I'm up against something hard and new and difficult." Embracing that experience is actually part of what helps us to meet that experience and bring our full capacities to it. So, there's also a line of research that falls into the category of what I would call social science proving common sense, which is basically what doesn't kill us makes us stronger. Now, that probably overstates it, but it's not all wrong. Many of us know from personal experience that going through really hard things is unpleasant at the time, but actually makes us better able to manage new difficulties when they come up. So, we have a line of research showing that people who have gone through hard things and found their way through actually build capacity and feel more resilient in the face of new difficulties. So, anytime we're going through something hard, as long as we have the resources around us, the support we need, we can recognize that that is something that we are going to have a payoff from. We don't necessarily enjoy difficult periods of our life, but if we find our way through, what the research shows is that we tend to feel more capable, less frightened, more able in the face of new difficulties when they inevitably arise. One of the things I really like about being a clinical psychologist is that I get to help people and I get to help people through very very difficult times of their life. And it means that I'm often up against incredibly painful experiences that people are going through. You know, the death of a loved one, the loss of a child. I mean, terrible, terrible things. These are emotionally taxing for me given that I'm trying to help somebody through them. But I've also found that the net effect is that it's changed my overall stress levels. Being up against very challenging situations, helping people work their way through very challenging situations has made me much more relaxed about the day-to-day things I deal with. I will often say to my own kids, you know what? I know what constitutes a crisis. This is not a crisis. So the mindset we adopt under stressful conditions changes everything. So, back to the gym. If we think about somebody who's decided they're going to build their muscles and they've taken themselves to the gym and they're lifting really heavy weights and they're doing lots of reps and they're coming to the end of their workout because their muscles are so tired,they're feeling two things. First, they're really uncomfortable because this is hard. The other is there's a sense of achievement. There's a sense of I got myself to the place where growth and change happen. There can be a pride in that moment even as one is feeling like and I'm going to be pretty sore tomorrow. If we take that mindset to other types of stress in our life, really hard intellectual work, taking on a project at work that's way bigger than anything you've ever done before, we can have that double experience. Both this sense of like this is a lot, this is uncomfortable, this is hard. And on top of that, the sense of I am going to be so much more capable once I get myself through this. I am gaining as I go. This will be hard. I will be tired. And once I've recovered, I'm going to have more capacity than I've ever had before. Recognizing that stress is actually a natural reaction and even a helpful reaction not only changes our mindset, it actually changes how our body reacts to stressful circumstances. So one thing we know is that when people had the sort of stress is healthy and good for you view of things, they are less physiologically reactive to stressful circumstances. Their heart rate doesn't go up as high as somebody who's frightened of stress. They actually have a better stress hormone response, a more moderated stress hormone response compared to somebody who is frightened of stress or is trying to avoid stress. So accepting that stress is natural and not only natural but healthy and growthgiving helps us to meet it more effectivelyto be less frightened of it and to even let our bodies react to it in a more effective way. So the longer I have worked on stress, thought about stress, lived with stress myself, the more my attention has moved away from stress to the questions of recovery. Stress is a done deal. Let's just start there. it's better that we accept it and in fact embrace it. What really matters is how we recover after a period of stress. Another way to think about it is back to the gym, right? Anyone who's serious about strength training works out hard at the gym and then protects time for recovery because they know that that's what's going to help them grow over time. So my main interest these days is not so much in do people have hard times or experience imp painful feelings. They definitely do. It's what do they do next? And for me, there's a great divide. Some people use healthy coping, which is coping that brings relief and does no harm.
ကံကောင်းထောက်မစွာနဲ့ပဲ၊ စိတ်ဒဏ်ရာ (trauma) ကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေက ကြာရှည်ခံစားရမယ်ဆိုရင်တောင် ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ အဲဒါကို ကုသပေးနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ စိတ်ဒဏ်ရာရစေမယ့်အရာမျိုးကိုတော့ ဘယ်လိုနည်းနဲ့မဆို ရှောင်ရှားသင့်ပါတယ်။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖိစီးမှု (psychological stress) ကို ကျွန်တော် သဘောကျတဲ့ ရှုထောင့်တစ်ခုကတော့ ဒါဟာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖိစီးမှု၊ အထူးသဖြင့် ကြွက်သားတည်ဆောက်လေ့ကျင့်ခန်း (strength training) လုပ်တာနဲ့ အလွန်ဆင်တူတယ်ဆိုတဲ့ အချက်ပါပဲ။ အားကစားရုံမှာ ကြွက်သားတွေ တည်ဆောက်ချင်တဲ့အခါ သင်ဟာ အဲဒီကိုသွားပြီး တကယ်ကို လေးလံပြီး ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖိအားဖြစ်စေတဲ့ အလေးတွေကို မတင်ရပါတယ်။ ပေါ့ပါးလွယ်ကူတဲ့ အလေးတွေကိုပဲ မတင်နေမယ်ဆိုရင် အချိန်ဖြုန်းရာရောက်ပြီး ဘာအကျိုးကျေးဇူးမှ ရမှာမဟုတ်ဘူးဆိုတာ သင်ကောင်းကောင်းသိပါတယ်။ တိုးတက်ကြီးထွားလာဖို့အတွက်ဆိုရင် တကယ်ကို ခက်ခဲပင်ပန်းစေတဲ့ အလေးတွေကို မတင်ရပါမယ်။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖိစီးမှုကလည်း အဲဒီအတိုင်းပါပဲ။ စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ ဒါမှမဟုတ် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ ခက်ခဲပင်ပန်းစေတဲ့ အခြေအနေတွေကို ဖြတ်သန်းရတဲ့အခါမှာ သက်တောင့်သက်သာ မရှိတာမျိုး ခံစားရတတ်ပါတယ်၊ ဒါဟာ မှန်ကန်တဲ့နည်းလမ်းနဲ့ ကြွက်သားလေ့ကျင့်ခန်းလုပ်တဲ့အခါ ခံစားရတဲ့ မသက်မသာဖြစ်မှုမျိုးနဲ့ အတူတူပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီလိုမျိုး ခံစားရတာကနေတစ်ဆင့်ပဲ ကျွန်တော်တို့ တိုးတက်ကြီးထွားလာကြတာပါ။ အမြဲတမ်း သက်တောင့်သက်သာပဲ ရှိနေမယ်ဆိုရင် ဘာမှပြောင်းလဲလာမှာ မဟုတ်သလို လူသားတစ်ယောက်အနေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့စွမ်းဆောင်ရည်တွေကိုလည်း တိုးချဲ့နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် ဖိစီးမှုကို အဲဒီလိုရှုထောင့်ကနေ မြင်ကြည့်တာ၊ မသက်မသာဖြစ်မှုနဲ့ ပြောင်းလဲမှုကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ဖိအားတွေကို ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် တိုးတက်စေမယ့် အရာတွေအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုတာဟာ မှန်ကန်တဲ့အပြင်၊ ဖိစီးမှုခံစားရတဲ့အခါမှာလည်း စိတ်ဖိစီးမှုကို လျော့နည်းစေပါတယ်။ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတဲ့ သုတေသနတွေ့ရှိချက်တချို့အရ ဖိစီးမှုရဲ့ အကျိုးကျေးဇူးတွေကို နားလည်သဘောပေါက်ထားခြင်းက သင့်ရဲ့စွမ်းဆောင်ရည်ကို တိုးတက်စေနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဖိစီးမှုဆိုတာ သဘာဝကျတဲ့အရာ၊ အထောက်အကူဖြစ်စေတဲ့အရာ၊ ကိုယ့်ကို တိုးတက်ကြီးထွားစေပြီး စွမ်းဆောင်ရည်ကောင်းမွန်စေတဲ့အရာလို့ လူတွေကို သင်ကြားပေးထားမယ်ဆိုရင်၊ သူတို့အနေနဲ့ စိန်ခေါ်မှုရှိတဲ့ အခြေအနေတွေနဲ့ ကြုံတွေ့ရတဲ့အခါ စိတ်ဖိစီးမှုနည်းပြီး ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်ကို ပြသနိုင်တယ်ဆိုတာကို လေ့လာမှုတွေက ဖော်ပြနေပါတယ်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အနေနဲ့၊ ဖိစီးမှုဆိုတာ ကိုယ့်အတွက် မကောင်းဘူးလို့ ယူဆထားသူတွေက စိန်ခေါ်မှုရှိတဲ့ အခြေအနေနဲ့ ကြုံတွေ့ရတဲ့အခါ စိတ်ဖိစီးလာကြတယ်၊ ပြီးတော့ စိတ်ဖိစီးနေရတာအတွက်ကိုပါ ထပ်ပြီး စိတ်ဖိစီးလာကြတယ်၊ ရလဒ်အနေနဲ့ စိတ်ဖိစီးမှုတွေ ပိုများလာပြီး စွမ်းဆောင်ရည်ကတော့ ကျဆင်းသွားတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဖိစီးမှုကို လက်ခံယုံကြည်ခြင်း၊ "ဝိုး... ဒါက တော်တော်လေး ပြင်းထန်တဲ့အရာပဲ၊ ငါဟာ ခက်ခဲပြီး အသစ်အဆန်းဖြစ်တဲ့ အရာတစ်ခုကို ရင်ဆိုင်နေရတာပဲ" ဆိုတဲ့ ခံစားချက်ကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း၊ အဲဒီအတွေ့အကြုံကို လက်ခံခြင်းတွေကပဲ အဲဒီအခြေအနေကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနိုင်ဖို့နဲ့ ကိုယ့်ရဲ့စွမ်းဆောင်ရည်အ ခက်ခဲကြမ်းတမ်းတဲ့ အခြေအနေတွေကို ဖြတ်သန်းရတာဟာ ထိုအချိန်တုန်းကတော့ မနှစ်မြို့ဖွယ်ကောင်းပေမယ့်၊ နောက်ပိုင်းမှာ ကြုံတွေ့လာရမယ့် အခက်အခဲအသစ်တွေကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်စွမ်း ပိုမိုရရှိစေတယ်ဆိုတာ ကျွန်တော်တို့အများစု ကိုယ်တွေ့သိရှိပြီးသားပါ။ ခက်ခဲတဲ့အခြေအနေတွေကို ဖြတ်သန်းကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သူတွေဟာ စွမ်းရည်တိုးတက်လာပြီး အခက်အခဲအသစ်တွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ရတဲ့အခါ ပိုမိုကြံ့ခိုင်တဲ့စိတ်ဓာတ် ရှိလာကြတယ်ဆိုတာကို သုတေသနတွေက ဖော်ပြနေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ခက်ခဲတဲ့အခြေအနေတစ်ခုခုကို ကြုံတွေ့နေရတဲ့အခါ၊ လိုအပ်တဲ့ အထောက်အပံ့တွေနဲ့ ဝန်းကျင်က အားပေးကူညီမှုတွေ ရှိနေသရွေ့တော့၊ ဒီအတွေ့အကြုံကနေ နောက်ပိုင်းမှာ အကျိုးကျေးဇူးတွေ ရရှိလာလိမ့်မယ်ဆိုတာကို ကျွန်တော်တို့ သဘောပေါက်နားလည်ထားနိုင်ပါတယ်။ ဘဝရဲ့ ခက်ခဲတဲ့ကာလတွေကို ဘယ်သူမှ သဘောကျနှစ်သက်မှာ မဟုတ်ပေမယ့်၊ အဲဒီအခြေအနေတွေကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့မယ်ဆိုရင်တော့ နောက်ထပ် မလွဲမသွေ ကြုံတွေ့လာရမယ့် အခက်အခဲအသစ်တွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ရာမှာ ပိုမိုစွမ်းဆောင်နိုင်စွမ်းရှိလာပြီး ကြောက်ရွံ့မှုနည်းပါးလာတတ်တယ်လို့ သုတေသနတွေက ဆိုပါတယ်။ Clinical Psychologist (လက်တွေ့ကုသရေးဆိုင်ရာ စိတ်ပညာရှင်) တစ်ယောက်ဖြစ်ရတဲ့အထဲမှာ ကျွန်တော် အလွန်နှစ်သက်တဲ့အချက်တစ်ခုကတော့ လူတွေကို ကူညီပေးနိုင်ခြင်း၊ အထူးသဖြင့် သူတို့ဘဝရဲ့ အလွန်ခက်ခဲကြမ်းတမ်းတဲ့ အချိန်ကာလတွေမှာ ကူညီပေးနိုင်ခြင်းပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဒီအလုပ်က လူတွေကြုံတွေ့နေရတဲ့ အလွန်နာကျင်ခံစားရဖွယ်ကောင်းတဲ့ အတွေ့အကြုံတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ရတာကိုလည်း ဆိုလိုပါတယ်။ ချစ်ခင်ရသူတစ်ဦးဦး ဆုံးရှုံးရတာ၊ ကိုယ့်ကလေးကို ဆုံးရှုံးရတာမျိုးလို အလွန်ဆိုးရွားတဲ့ အခြေအနေမျိုးတွေပေါ့။ တစ်စုံတစ်ယောက်ကို ဒီလိုအခြေအနေတွေကနေ လွတ်မြောက်အောင် ကူညီပေးဖို့ ကြိုးစားနေရတဲ့အတွက် ကျွန်တော့်အတွက်လည်း စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ ဖိစီးမှုတွေ ရှိစေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီအတွေ့အကြုံတွေရဲ့ ရလဒ်အနေနဲ့ ကျွန်တော့်ရဲ့ စိတ်ဖိစီးမှုအဆင့်အပေါ် သက်ရောက်ပုံတွေ ပြောင်းလဲသွားတာကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့ရပါတယ်။ အလွန်ခက်ခဲကြမ်းတမ်းတဲ့ အခြေအနေတွေကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းရာမှာ လူတွေကို ကူညီပေးခဲ့ရတဲ့အတွက်၊ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ကြုံတွေ့ရတဲ့ ကိစ္စရပ်တွေအပေါ်မှာ ပိုမိုစိတ်အေးလက်အေးနဲ့ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်လာပါတယ်။ ကျွန်တော့်ကလေးတွေကိုလည်း မကြာခဏ ပြောလေ့ရှိပါတယ် - "သိလား၊ အရေးပေါ်အခြေအနေ (crisis) ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာ ငါသိတယ်။ ဒါက အရေးပေါ်အခြေအနေမျိုး မဟုတ်ဘူး" လို့ပေါ့။ ဒါကြောင့် စိတ်ဖိစီးမှုများတဲ့ အခြေအနေတွေမှာ ကျွန်တော်တို့ ဘယ်လိုစိတ်ထားမျိုး ထားရှိလဲဆိုတဲ့အချက်က အရာအားလုံးကို ပြောင်းလဲစေပါတယ်။ ပြန်ပြီးတော့ Gym (အားကစားရုံ) အကြောင်း ပြောရအောင်။ ကြွက်သားတွေ တည်ဆောက်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ပြီး Gym ကိုသွားကာ အလေးချိန်အလွန်များတဲ့ အလေးတွေကို မပြီး အကြိမ်ရေများစွာ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်နေတဲ့သူတစ်ယောက်ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ရင်း ကြွက်သားတွေ အရမ်းပင်ပန်းနွမ်းနယ်လာတဲ့ အချိန်မှာ သူတို့အနေနဲ့ ခံစားချက်နှစ်မျိုးကို ရရှိတတ်ပါတယ်။ ပထမအချက်ကတော့ ဒီအလုပ်က ခက်ခဲပင်ပန်းတဲ့အတွက် တကယ့်ကို မသက်မသာ ခံစားရတာပါ။ နောက်တစ်ချက်ကတော့ အောင်မြင်မှုရရှိထားတယ်ဆိုတဲ့ ခံစားချက်ပါပဲ။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် တိုးတက်ပြောင်းလဲမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်စေမယ့် အခြေအနေတစ်ခုဆီ ရောက်ရှိအောင် "မနက်ဖြန်ကျရင် ကိုယ်ခန္ဓာနာကျင်ကိုက်ခဲနေတော့မှာပဲ" လို့ ခံစားနေရတဲ့အချိန်မှာတောင်မှ တစ်ဖက်မှာတော့ ဂုဏ်ယူဝမ်းမြောက်မှုမျိုးကို ခံစားရနိုင်ပါတယ်။ ဒီလိုသဘောထားမျိုးကို ဘဝရဲ့ တခြားသော ဖိစီးမှုတွေ—ဥပမာအားဖြင့် အလွန်ခက်ခဲနက်နဲတဲ့ ဉာဏ်စွမ်းကုန်ထုတ်လုပ်ရမယ့် အလုပ်မျိုး၊ ဒါမှမဟုတ် အရင်က ဘယ်တုန်းကမှ မလုပ်ဖူးလောက်အောင် ကြီးမားတဲ့ လုပ်ငန်းစီမံချက်တစ်ခုကို တာဝန်ယူလုပ်ကိုင်ရတဲ့အခါမျိုး—မှာပါ အသုံးပြုမယ်ဆိုရင် ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ အဲဒီလို ခံစားချက်နှစ်မျိုးစလုံးကို ရရှိနိုင်ပါတယ်။ တစ်ဖက်ကကြည့်ရင် "ဒါက အရမ်းများပြားလွန်းတယ်၊ စိတ်မသက်မသာဖြစ်စရာကောင်းတယ်၊ ခက်ခဲတယ်" ဆိုတဲ့ ခံစားချက်မျိုး ရှိသလို၊ နောက်တစ်ဖက်မှာလည်း "ဒီအလုပ်ကို လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်းအားဖြင့် ငါဟာ ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့သူတစ်ယောက် ဖြစ်လာတော့မှာပဲ" ဆိုတဲ့ ခံစားချက်မျိုးကိုပါ ရရှိနိုင်တာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအခြေအနေကို ကျော်ဖြတ်ပြီးသွားရင် ကျွန်မ ပိုပြီး စွမ်းဆောင်ရည်မြင့်မားလာမှာပါ။ ဖြတ်သန်းရင်းနဲ့ပဲ တိုးတက်မှုတွေ ရရှိနေတာပါ။ ဒါက ခက်ခဲပါလိမ့်မယ်။ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုတွေလည်း ရှိလာပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာတဲ့အခါမှာတော့ အရင်ကထက် ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ စွမ်းဆောင်နိုင်စွမ်းကို ပိုင်ဆိုင်ထားနိုင်မှာပါ။ စိတ်ဖိစီးမှုဆိုတာ သဘာဝကျတဲ့ တုံ့ပြန်မှုတစ်ခုသာမက အကျိုးရှိစေတဲ့ တုံ့ပြန်မှုတစ်ခုပါလို့ နားလည်သဘောပေါက်ထားခြင်းက ကျွန်မတို့ရဲ့ အတွေးအခေါ်ကို ပြောင်းလဲစေရုံသာမက စိတ်ဖိစီးစရာ အခြေအနေတွေအပေါ် ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ တုံ့ပြန်ပုံကိုပါ ပြောင်းလဲစေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကျွန်မတို့ သိထားရမယ့်အချက်တစ်ခုကတော့ စိတ်ဖိစီးမှုကို ကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းမွန်တဲ့အရာလို့ ရှုမြင်သူတွေဟာ စိတ်ဖိစီးစရာ အခြေအနေတွေအပေါ် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ တုံ့ပြန်မှု လျော့နည်းကြတယ်ဆိုတာပါပဲ။ စိတ်ဖိစီးမှုကို ကြောက်ရွံ့သူတွေနဲ့ ယှဉ်ရင် သူတို့ရဲ့ နှလုံးခုန်နှုန်းက အဲဒီလောက် မြင့်မားမသွားပါဘူး။ စိတ်ဖိစီးမှုကို ကြောက်ရွံ့သူ ဒါမှမဟုတ် ရှောင်ရှားဖို့ ကြိုးစားသူတွေနဲ့ ယှဉ်ရင် သူတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်က စိတ်ဖိစီးမှုဆိုင်ရာ ဟော်မုန်းတွေကို ပိုမိုကောင်းမွန်ပြီး မျှတတဲ့ပုံစံနဲ့ တုံ့ပြန်နိုင်စွမ်း ရှိကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် စိတ်ဖိစီးမှုဆိုတာ သဘာဝကျတဲ့အရာ၊ ကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းမွန်ပြီး တိုးတက်ကြီးထွားစေတဲ့အရာလို့ လက်ခံခြင်းက စိတ်ဖိစီးမှုကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ရင်ဆိုင်နိုင်ဖို့၊ ကြောက်ရွံ့မှု လျော့နည်းစေဖို့နဲ့ ခန္ဓာကိုယ်က ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့နည်းလမ်းနဲ့ တုံ့ပြန်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါတယ်။ ဒါကြောင့် စိတ်ဖိစီးမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး လေ့လာမှုတွေလုပ်၊ တွေးတောဆင်ခြင်၊ ကိုယ်တိုင်လည်း ကြုံတွေ့ဖြတ်သန်းလာတဲ့ကာလ ကြာရှည်လာတာနဲ့အမျှ ကျွန်မရဲ့ အာရုံစိုက်မှုက စိတ်ဖိစီးမှုဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာကနေ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာရေး (recovery) ဆိုတဲ့ အချက်ဆီကို ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ပါတယ်။ စိတ်ဖိစီးမှုဆိုတာ ဖြစ်ပျက်ပြီးသားအရာတစ်ခုပါ။ အဲဒီအချက်ကနေပဲ စတင်ကြည့်ရအောင်။ ဒါကို လက်ခံပြီး အပြုသဘောဆောင်တဲ့နည်းနဲ့ လက်ခံကြိုဆိုလိုက်တာက ပိုကောင်းပါတယ်။ တကယ်အရေးကြီးတာက စိတ်ဖိစီးမှုကာလတစ်ခုကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက်မှာ ဘယ်လို ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာသလဲဆိုတဲ့ အချက်ပါပဲ။ နောက်တစ်မျိုး တွေးကြည့်မယ်ဆိုရင် အားကစားရုံ (gym) မှာ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်တာနဲ့ ဆင်တူပါတယ်။ ကြွက်သားသန်မာရေး လေ့ကျင့်ခန်းကို အလေးအနက်ထားလုပ်ဆောင်သူတိုင်းဟာ အားကစားရုံမှာ ပြင်းပြင်းထန်ထန် လေ့ကျင့်ကြပြီးနောက် ပြန်လည်အားဖြည့်အနားယူချိန် (recovery time) ကို သီးသန့်ထားရှိလေ့ရှိကြပါတယ်၊ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အဲဒီလိုလုပ်ဆောင်ခြင်းကပဲ သူတို့ကို အချိန်ကြာလာတာနဲ့အမျှ တိုးတက်ကြီးထွားစေမယ်ဆိုတာ သူတို့ သိထားလို့ပါပဲ။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့ခေတ်မှာ ကျွန်မ အဓိက စိတ်ဝင်စားတာက လူတွေအနေနဲ့ ခက်ခဲတဲ့အချိန်တွေကို ကြုံတွေ့ရသလား၊ နာကျင်ခံစားရတဲ့ ခံစားချက်မျိုးတွေ ခံစားရသလားဆိုတဲ့ အချက်မဟုတ်ပါဘူး။ သူတို့အနေနဲ့ အဲဒါတွေကို ကြုံတွေ့ရမှာ သေချာပါတယ်။ အရေးကြီးတာက အဲဒီနောက်မှာ သူတို့ ဘာဆက်လုပ်သလဲဆိုတဲ့ အချက်ပါပဲ။ ကျွန်မအတွက်တော့ အဲဒီနေရာမှာ ကြီးမားတဲ့ ကွာခြားချက်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ တချို့လူတွေက ကျန်းမာရေးနဲ့ ညီညွတ်တဲ့ ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနည်းကို သုံးကြပါတယ်။
Please go below link for full interview
https://youtu.be/yahyL3ABjjo?si=_tutWii7yixVEs8a
