ကမ္ဘာကြီးကို လှုပ်ခတ်သွားစေတဲ့ ကနေဒါဝန်ကြီးချုပ်ရဲ့ မိန့်ခွန်း (သို့မဟုတ်) ထရမ့် ဒေါသထွက်သွားရတဲ့ မိန့်ခွန်းရှင်
ဒီနေ့တော့ ကျွန်တော် ပုံမှန်တင်နေကျ Video တွေနဲ့ မတူဘဲ ထူးထူးခြားခြား စာရှည်ရှည်လေးတစ်ခုကို မျှဝေချင်ပါတယ်။
ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၊ Davos မှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးဖိုရမ်မှာ ကနေဒါဝန်ကြီးချုပ် Mark Carney ပြောကြားခဲ့တဲ့ မိန့်ခွန်းကို ဖတ်ပြီးတဲ့အချိန်မှာ ကျွန်တော့်ခေါင်းထဲ ပထမဆုံးဝင်လာတဲ့ အတွေးက "ဒါကို ငါ့ပရိသတ်တွေ သေချာပေါက် သိကိုသိရမယ်" ဆိုတာပါပဲ။
ကျွန်တော် ဒီအကြောင်းအရာကို Video လုပ်ပြီး တင်ဖို့ စဉ်းစားခဲ့ပါသေးတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီမိန့်ခွန်းမှာ ပါဝင်တဲ့ အနှစ်သာရတွေ၊ သုံးနှုန်းထားတဲ့ စကားလုံးတွေက အရမ်းကို လေးနက်လွန်းနေပါတယ်။ Video နဲ့ ပြောပြလိုက်ရင် ခဏလေးနဲ့ ပြီးသွားမှာဖြစ်လို့၊ ဒီမိန့်ခွန်းရဲ့ အတိမ်အနက်ကို သေချာ တွေးတောချိန်ရလိုက်မှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ကျွန်တော် ယူဆမိပါတယ်။
ဒါကြောင့် ဒီမိန့်ခွန်းကို ဘာသာပြန်ပြီး စာအဖြစ်နဲ့ပဲ တင်ပေးလိုက်ပါတယ်။
ဒီမိန့်ခွန်းရဲ့ ဂယက်က ဘယ်လောက်ပြင်းထန်သလဲဆိုရင်... သမ္မတထရမ့်က သူ့ရဲ့ "Board of Peace" (ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့) မှာ ပါဝင်ဖို့ ဖိတ်ထားတဲ့ ကနေဒါဝန်ကြီးချုပ်ကို ချက်ချင်းပဲ ဖိတ်စာပြန်ရုပ်သိမ်းလိုက်တဲ့အထိပါပဲ။ အဖွဲ့က စတောင်မစရသေးပါဘူး၊ အကြောင်းပြချက် သေးသေးလေးနဲ့ လူတစ်ယောက်ကို အလွယ်တကူ ထုတ်ပစ်လိုက်သလို ဖြစ်နေပါတယ်။ တကယ်တော့လည်း ကနေဒါဝန်ကြီးချုပ်ရဲ့ မိန့်ခွန်းက အရမ်းကို ထိမိပြီး ကောင်းလွန်းတဲ့အတွက် နားထောင်သူအားလုံးက ရှားရှားပါးပါး မတ်တပ်ရပ်ပြီး လက်ခုပ်တီး အားပေးခဲ့ကြတာ (Standing Ovation ရခဲ့တာ) ကိုး။
ဒီစာကို ဘယ်လို ဖတ်သင့်သလဲ
၁။ အချိန်ယူပြီး ဖြည်းဖြည်းချင်း ဖတ်ပေးပါ - ဒါက သာမန် နိုင်ငံရေးမိန့်ခွန်းတစ်ခု မဟုတ်ပါဘူး။ လက်ရှိ ကမ္ဘာကြီးရဲ့ အခြေအနေမှန်ကို "မီးမောင်းထိုးပြ" ရုံသာမကဘဲ၊ ခေတ်ဟောင်းတစ်ခု ကုန်ဆုံးသွားပြီဆိုတာကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ကြေညာသွားတဲ့ သမိုင်းဝင် စကားတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
၂။ စာတစ်ပိုဒ်ချင်းစီကို စားမြုံ့ပြန်ကြည့်ပါ - သူပြောသွားတဲ့ "မုသားထဲမှာ ရှင်သန်နေထိုင်ခြင်း" (Living within a lie) ဆိုတဲ့ အယူအဆနဲ့၊ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ ကြားထဲမှာ "အလယ်အလတ်နိုင်ငံ" (Middle Powers) တွေ ဘယ်လို ရပ်တည်မလဲဆိုတဲ့ မဟာဗျူဟာတွေက လက်တွေ့ဘဝနဲ့ အရမ်းကို နီးစပ်လွန်းပါတယ်။
၃။ ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်စဉ်းစားပါ - ကနေဒါနိုင်ငံအကြောင်း ပြောနေတာ ဖြစ်ပေမဲ့၊ ဒီအခြေအနေတွေက ကျွန်တော်တို့နဲ့လည်း တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်နေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။
စာက နည်းနည်းတော့ ရှည်ပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြီးဆုံးအောင် ဖတ်ကြည့်ဖို့ ကျွန်တော် အလေးအနက် တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။ ခေတ်ကြီးတစ်ခု ပြောင်းသွားပုံကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်လာရပါလိမ့်မယ်။
(မိန့်ခွန်း ဘာသာပြန် အပြည့်အစုံကို အောက်မှာ ဆက်လက် ဖတ်ရှုပေးကြပါခင်ဗျာ။)
-------------------------------
"ကနေဒါနိုင်ငံအတွက်ရော၊ ကမ္ဘာကြီးအတွက်ပါ အချိုးအကွေ့တစ်ခု ဖြစ်နေတဲ့ ဒီအချိန်မှာ ခင်ဗျားတို့နဲ့ အတူရှိနေရတာဟာ ကျွန်တော့်အတွက် ဝမ်းသာစရာဖြစ်သလို၊ တာဝန်တစ်ရပ်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေ့မှာတော့ ကျွန်တော်က ကမ္ဘာ့အခင်းအကျင်းကြီးတစ်ခုလုံး အက်ကွဲသွားပုံရယ်၊ နားထောင်လို့ကောင်းတဲ့ ပုံပြင်ဇာတ်လမ်းလေးတစ်ပုဒ် ပြီးဆုံးသွားပုံရယ်နဲ့ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေကြားက ပထဝီနိုင်ငံရေးအားပြိုင်မှုတွေဟာ ဘာစည်းကမ်းဘောင်မှ မရှိတော့ဘဲ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်တဲ့ လက်တွေ့ဘဝကို စတင်ရောက်ရှိလာပုံတွေအကြောင်း ပြောပြသွားမှာပါ။
ဒါပေမဲ့ တခြားတစ်ဖက်မှာလည်း ကနေဒါလိုမျိုး အင်အားအလယ်အလတ်ရှိတဲ့ နိုင်ငံ (Middle Powers) တွေဟာ အင်အားမဲ့နေတာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာကို ကျွန်တော် တင်ပြချင်ပါတယ်။ လူ့အခွင့်အရေး လေးစားလိုက်နာမှု၊ ရေရှည်တည်တံ့တဲ့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၊ စည်းလုံးညီညွတ်မှု၊ အချုပ်အခြာအာဏာ ပိုင်ဆိုင်မှုနဲ့ နယ်မြေတည်တံ့ခိုင်မြဲမှု စတဲ့ ကျွန်တော်တို့ တန်ဖိုးထားရတဲ့အရာတွေကို အခြေခံပြီး ကမ္ဘာ့အခင်းအကျင်းသစ်တစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်တဲ့ စွမ်းရည်တွေ ဒီနိုင်ငံတွေမှာ ရှိပါတယ်။
အင်အားနည်းတဲ့သူတွေရဲ့ စွမ်းအားဆိုတာ 'ရိုးသားမှု' ကနေ စတင်ပါတယ်။
ကျွန်တော်တို့ဟာ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေ ပြိုင်ဆိုင်နေတဲ့ခေတ်ထဲမှာ နေထိုင်နေရတယ်ဆိုတာကို နေ့တိုင်း သတိပေးခံနေရပါတယ်။ စည်းမျဉ်းအခြေပြုတဲ့ နိုင်ငံတကာ အခင်းအကျင်းကြီး မှေးမှိန်ပျောက်ကွယ်နေပါပြီ။ 'အင်အားကြီးသူတွေက လုပ်ချင်တာ လုပ်ကြပြီး၊ အင်အားနည်းသူတွေကတော့ ခံရမယ့်ကံကြမ္မာအတိုင်း ခံကြရတယ်' ဆိုတာမျိုး ဖြစ်လာပါတယ်။
Thucydides (ဂရိသမိုင်းပညာရှင်) ရဲ့ ဒီဆိုရိုးစကားကို ရှောင်လွှဲလို့မရတဲ့ အမှန်တရားတစ်ခုလို၊ နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးရဲ့ သဘာဝ ယုတ္တိဗေဒတစ်ခုလို ပုံဖော်ပြောဆိုနေကြပါတယ်။ ဒီလို ယုတ္တိဗေဒမျိုးနဲ့ ရင်ဆိုင်ရတဲ့အခါ နိုင်ငံတွေအနေနဲ့ အဆင်ပြေအောင် လိုက်နေလိုက်ကြတာမျိုး၊ အလိုက်အထိုက် နေလိုက်ကြတာမျိုး၊ ပြဿနာ ရှောင်ချင်ကြတာမျိုး၊ ပြီးတော့ ကိုယ်က လိုက်လျောလိုက်ရင် လုံခြုံမှုရလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်တာမျိုးတွေ ဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ အဲဒါက လုံခြုံမှုကို မပေးနိုင်ပါဘူး။
ဒါဆို ကျွန်တော်တို့မှာ ဘာရွေးချယ်စရာတွေ ရှိလဲ။
၁၉၇၈ ခုနှစ်တုန်းက ချက် ပြည်သူ့အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားသူ 'ဗားကလပ် ဟာဗယ်' (Václav Havel) က 'အင်အားမဲ့သူတွေရဲ့ စွမ်းအား' (The Power of the Powerless) ဆိုတဲ့ စာတမ်းတစ်စောင် ရေးခဲ့ဖူးပါတယ်။ အဲဒီထဲမှာ သူက ရိုးရှင်းတဲ့ မေးခွန်းတစ်ခု မေးခဲ့တယ်။ ကွန်မြူနစ်စနစ်ကြီးက ဘယ်လိုလုပ်ပြီး တည်မြဲနေနိုင်ခဲ့တာလဲတဲ့။
သူ့ရဲ့အဖြေက ဟင်းသီးဟင်းရွက်သည်လေး တစ်ယောက်အကြောင်းနဲ့ စထားပါတယ်။ မနက်တိုင်း ဒီဆိုင်ရှင်လေးက သူ့ဆိုင်ပြတင်းပေါက်မှာ "ကမ္ဘာ့အလုပ်သမားများ သွေးစည်းကြ" ဆိုတဲ့ ဆိုင်းဘုတ်ကို ချိတ်ပါတယ်။ သူ ဒီစာသားကို မယုံပါဘူး။ ဘယ်သူမှလည်း မယုံကြပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ပြဿနာ မတက်အောင်၊ အထက်က ခိုင်းတာကို လိုက်နာကြောင်းပြဖို့နဲ့ အဆင်ပြေပြေ နေနိုင်ဖို့အတွက် သူ ဒီဆိုင်းဘုတ်ကို ချိတ်ပါတယ်။ လမ်းတိုင်းမှာရှိတဲ့ ဆိုင်ရှင်တိုင်းကလည်း ဒီလိုပဲ လုပ်ကြတဲ့အတွက် ဒီစနစ်ဆိုးကြီးက ဆက်ပြီး သက်ဆိုးရှည်နေတာပါ။
အကြမ်းဖက် ဖိနှိပ်မှုတစ်ခုတည်းကြောင့် ဒီစနစ်ကြီး တည်မြဲနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ သာမန်ပြည်သူတွေက မမှန်ဘူးဆိုတာ ကိုယ်တိုင်သိရက်နဲ့ ဟန်ပြလုပ်ရပ်တွေမှာ ပါဝင်နေကြလို့သာ တည်မြဲနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဟာဗယ်က ဒါကို "မုသားထဲမှာ ရှင်သန်နေထိုင်ခြင်း" (Living within a lie) လို့ ခေါ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီစနစ်ကြီးရဲ့ အာဏာစက်ဟာ အမှန်တရားကနေ လာတာမဟုတ်ဘဲ လူတိုင်းက အမှန်တရားလို ဟန်ဆောင်နေကြတဲ့အပေါ်မှာ မူတည်နေတာပါ။ ဒီအချက်ကပဲ စနစ်ကြီးရဲ့ ပျော့ကွက်လည်း ဖြစ်နေပြန်ပါတယ်။ လူတစ်ယောက်က ဟန်မဆောင်တော့ဘဲ ရပ်လိုက်တာနဲ့၊ ဥပမာ - ဟင်းသီးဟင်းရွက်သည်က ဆိုင်းဘုတ်ကို ဖြုတ်ချလိုက်တာနဲ့၊ အဲဒီ လှည့်စားမှုကြီးက စပြီး အက်ကွဲလာတော့တာပါပဲ။
အခုအချိန်ဟာ ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ နိုင်ငံတွေအနေနဲ့ ကိုယ့်ဆိုင်က ဆိုင်းဘုတ်တွေကို ဖြုတ်ချရမယ့် အချိန်ပါပဲ။
ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာအောင် ကနေဒါလိုနိုင်ငံတွေဟာ စည်းမျဉ်းအခြေပြု နိုင်ငံတကာ အခင်းအကျင်း (Rules-based international order) ဆိုတဲ့ အရာအောက်မှာ ကြီးပွားတိုးတက်ခဲ့ကြပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ အဲဒီအဖွဲ့အစည်းတွေထဲ ဝင်ခဲ့ကြတယ်၊ အဲဒီမူဝါဒတွေကို ချီးကျူးခဲ့ကြတယ်၊ သူ့ရဲ့ ခန့်မှန်းလို့ရနိုင်တဲ့ အခြေအနေတွေကနေ အကျိုးအမြတ်တွေ ရခဲ့ကြပါတယ်။ သူ့ရဲ့ အကာအကွယ်အောက်မှာပဲ ကျွန်တော်တို့က တန်ဖိုးထားမှုအခြေပြုတဲ့ နိုင်ငံခြားရေးဝါဒတွေကို ကျင့်သုံးနိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံတကာ စည်းမျဉ်းအခြေပြု အခင်းအကျင်းဆိုတဲ့ ဇာတ်လမ်းက တချို့တဝက်ပဲ မှန်တယ်ဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ သိပါတယ်။ အင်အားအကြီးဆုံး နိုင်ငံတွေက သူတို့ အဆင်ပြေတဲ့အခါ စည်းမျဉ်းတွေကနေ ကင်းလွတ်ခွင့် ယူတတ်ကြပါတယ်။ ကုန်သွယ်ရေး စည်းမျဉ်းတွေဆိုတာကလည်း တစ်ဖက်သတ် ဆန်ပါတယ်။ နိုင်ငံတကာ ဥပဒေဆိုတာကလည်း တရားခံ (သို့မဟုတ်) နစ်နာသူ ဘယ်သူလဲဆိုတဲ့အပေါ် မူတည်ပြီး အရေးယူမှု အလျော့အတင်း ရှိတတ်ပါတယ်။
ဒီလို လုပ်ဇာတ်ခင်းထားတာလေးက အသုံးတော့ ဝင်ခဲ့ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ရဲ့ ဦးဆောင်မှုအောက်မှာ ရေကြောင်းလမ်းတွေ ပွင့်နေတာ၊ ဘဏ္ဍာရေးစနစ် တည်ငြိမ်တာ၊ စုပေါင်းလုံခြုံရေး ရှိတာနဲ့ အငြင်းပွားမှု ဖြေရှင်းရေး မူဘောင်တွေ ရှိတာစတဲ့ အများပြည်သူဆိုင်ရာ အကျိုးကျေးဇူးတွေကို ရရှိခဲ့ပါတယ်။
ဒါကြောင့်လည်း ကျွန်တော်တို့က ဆိုင်းဘုတ်ကို ပြတင်းပေါက်မှာ ချိတ်ခဲ့ကြတာပေါ့။ ဟန်ပြလုပ်ရပ်တွေမှာ ပါဝင်ခဲ့ကြတယ်။ ပြောတာနဲ့ လုပ်တာ မညီတာတွေကိုလည်း မသိချင်ယောင်ဆောင်ပြီး နေခဲ့ကြတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဒီသဘောတူညီချက်က အလုပ်မဖြစ်တော့ပါဘူး။
ကျွန်တော် ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းပဲ ပြောပါရစေ။ ကျွန်တော်တို့ဟာ အကူးအပြောင်း ကာလမှာ ရှိနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အက်ကွဲပြိုပျက်မှု (Rupture) ကြားထဲ ရောက်နေတာပါ။
လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၂၀ အတွင်းမှာ ဘဏ္ဍာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ စွမ်းအင်နဲ့ ပထဝီနိုင်ငံရေး အကျပ်အတည်းတွေ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်လာပြီးတဲ့နောက်မှာ ကမ္ဘာကြီးတစ်ခုလုံး အစွန်းရောက် ချိတ်ဆက်နေမှုရဲ့ အန္တရာယ်တွေကို ဖွင့်ချလိုက်သလို ဖြစ်သွားပါတယ်။
မကြာသေးမီကပဲ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေဟာ စီးပွားရေး ပေါင်းစည်းမှုကို လက်နက်သဖွယ် စတင် အသုံးပြုလာကြပါတယ်။ အကောက်ခွန်တွေကို အနိုင်ကျင့်စရာအဖြစ် သုံးလာတယ်။ ဘဏ္ဍာရေး အဆောက်အအုံတွေကို ဖိအားပေးစရာအဖြစ် သုံးလာတယ်။ ကုန်စည်စီးဆင်းမှု ကွင်းဆက် (Supply chains) တွေကို အားနည်းချက်တွေအဖြစ် အသုံးချလာကြတယ်။
ပေါင်းစည်းဆောင်ရွက်ခြင်းက ကိုယ့်ကို သူများအောက်ရောက်အောင် လုပ်နေတဲ့ အရင်းအမြစ် ဖြစ်နေမှတော့၊ အဲဒီ ပေါင်းစည်းမှုကနေ အပြန်အလှန် အကျိုးရပါတယ်ဆိုတဲ့ "မုသားထဲမှာ ရှင်သန်နေထိုင်" လို့ မရတော့ပါဘူး။
WTO တို့၊ UN တို့၊ COP တို့လို အင်အားအလယ်အလတ် နိုင်ငံတွေက အားကိုးနေရတဲ့ နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ စုပေါင်း ပြဿနာဖြေရှင်းရေး ယန္တရားတွေဟာလည်း အင်အား တော်တော်လေး ယုတ်လျော့သွားပါပြီ။
ရလဒ်အနေနဲ့ နိုင်ငံအတော်များများက တူညီတဲ့ ကောက်ချက်တစ်ခုကို ဆွဲလာကြပါပြီ။ အဲဒါကတော့ စွမ်းအင်၊ အစားအစာ၊ အရေးပါတဲ့ သတ္တုတွင်းထွက်တွေ၊ ဘဏ္ဍာရေးနဲ့ ကုန်စည်စီးဆင်းမှုတွေမှာ ကိုယ်ပိုင် မဟာဗျူဟာမြောက် ရပ်တည်နိုင်စွမ်း (Strategic autonomy) ပိုရှိလာဖို့ လိုအပ်တယ် ဆိုတာပါပဲ။
ဒီစိတ်ကူးက နားလည်ပေးလို့ ရပါတယ်။ ကိုယ့်ပြည်သူကို ကိုယ်တိုင် အစာမကျွေးနိုင်၊ လောင်စာ မဖြည့်နိုင်၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် မကာကွယ်နိုင်တဲ့ နိုင်ငံတစ်ခုမှာ ရွေးချယ်စရာ နည်းပါးပါတယ်။ စည်းမျဉ်းတွေက ကိုယ့်ကို မကာကွယ်ပေးနိုင်တော့တဲ့အခါ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ပဲ ကာကွယ်ကြရတော့မှာပါ။
ဒါပေမဲ့ ဒီလမ်းကြောင်းက ဘယ်ကို ဦးတည်သွားမလဲဆိုတာကိုတော့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်ဖို့ လိုပါတယ်။ နိုင်ငံတိုင်းက ကိုယ့်ခံတပ်နဲ့ကိုယ် နေကြမယ့် ကမ္ဘာကြီးဟာ ပိုမွဲသွားမယ်၊ ပိုပျက်စီးလွယ်ပြီး ရေရှည်မခံနိုင် ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။
နောက်ထပ် အမှန်တရားတစ်ခု ရှိပါသေးတယ်။ အကယ်၍ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေက သူတို့ရဲ့ အာဏာနဲ့ အကျိုးစီးပွားအတွက် စည်းမျဉ်းတွေ၊ တန်ဖိုးထားမှုတွေကို ဟန်ပြလောက်တောင် ဂရုမစိုက်တော့ဘဲ စွန့်ပစ်လိုက်မယ်ဆိုရင်၊ "အပေးအယူသဘောတရား" (Transactionalism) ကနေရတဲ့ အကျိုးအမြတ်တွေကို ပြန်ရဖို့ ခက်သွားပါလိမ့်မယ်။ အင်အားကြီး နိုင်ငံတွေအနေနဲ့ သူတို့ရဲ့ ဆက်ဆံရေးတွေကို ငွေကြေးအဖြစ် အမြဲတမ်း ပြောင်းလဲနေလို့ မရနိုင်ပါဘူး။
မဟာမိတ်တွေက မရေရာမှုတွေကို ကာကွယ်ဖို့ နည်းလမ်းတွေ ခွဲလာကြလိမ့်မယ်။ အာမခံတွေ ဝယ်မယ်။ ရွေးချယ်စရာတွေ များအောင် လုပ်ကြမယ်။ ဒါဟာ အချုပ်အခြာအာဏာကို ပြန်လည် တည်ဆောက်ခြင်းပါပဲ။ တစ်ချိန်တုန်းကတော့ စည်းမျဉ်းတွေအပေါ် အခြေခံခဲ့တဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာဟာ အခုတော့ ဖိအားတွေကို ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်တဲ့ စွမ်းရည်အပေါ်မှာ အခြေခံလာပါတော့မယ်။
ကျွန်တော် ပြောခဲ့သလိုပါပဲ၊ ဒီလို ဂန္ထဝင်ဆန်တဲ့ စွန့်စားမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း (Risk management) မှာ ပေးဆပ်ရမယ့် တန်ကြေးရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် ရပ်တည်နိုင်စွမ်းနဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာအတွက် ကုန်ကျစရိတ်ကို မျှဝေခံစားလို့ ရပါတယ်။ ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်စွမ်းအတွက် စုပေါင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံကြတာက လူတိုင်း ကိုယ့်ခံတပ်နဲ့ကိုယ် တည်ဆောက်တာထက် စရိတ်သက်သာပါတယ်။ စံချိန်စံညွှန်းတွေကို မျှဝေသုံးစွဲတာက အကွဲကွဲအပြားပြား ဖြစ်တာကို လျော့နည်းစေပါတယ်။ အပြန်အလှန် ဖြည့်ဆည်းပေးတာက အားလုံးအတွက် အကျိုးရှိပါတယ်။
ကနေဒါလို အင်အားအလယ်အလတ် နိုင်ငံတွေအတွက် မေးစရာက ဒီလက်တွေ့ဘဝသစ်နဲ့ လိုက်လျောညီထွေ နေမလားဆိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။ နေကို နေရမှာပါ။ မေးခွန်းက ကိုယ့်ဖာသာ ခံတပ်နံရံတွေ မြှင့်ပြီး နေမှာလား၊ ဒါမှမဟုတ် ဒီထက် ပိုကြီးမားတဲ့ ရည်မှန်းချက်တစ်ခုကို လုပ်မှာလား ဆိုတာပါပဲ။
ကနေဒါနိုင်ငံဟာ ဒီနှိုးဆော်သံကို အရင်ဆုံး ကြားခဲ့တဲ့ နိုင်ငံတွေထဲမှာ ပါဝင်ပြီး၊ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ မဟာဗျူဟာ ရပ်တည်ချက်ကို အခြေခံကစပြီး ပြောင်းလဲခဲ့ပါတယ်။
ကနေဒါနိုင်ငံသားတွေ သိထားကြတာက ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ပထဝီအနေအထားနဲ့ မဟာမိတ် အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်မှုတွေက အလိုလိုနေရင်း ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုနဲ့ လုံခြုံမှုကို ပေးလိမ့်မယ်ဆိုတဲ့ သက်သောင့်သက်သာ တွေးထားတဲ့ အယူအဆဟောင်းက အလုပ်မဖြစ်တော့ဘူး ဆိုတာပါပဲ။
ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ချဉ်းကပ်မှုအသစ်ကတော့ Alexander Stubb သုံးနှုန်းခဲ့တဲ့ "တန်ဖိုးထားမှုအခြေပြု လက်တွေ့ဝါဒ" (Values-based realism) အပေါ်မှာ အခြေခံပါတယ်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ပြောရရင် ကျွန်တော်တို့က မူဝါဒ ခိုင်မာသလို လက်တွေ့လည်း ဆန်ချင်တာပါ။
အချုပ်အခြာအာဏာနဲ့ နယ်မြေပိုင်ဆိုင်မှု၊ ကုလသမဂ္ဂ ပဋိညာဉ်နဲ့အညီ မဟုတ်ရင် အင်အားမသုံးရေး၊ လူ့အခွင့်အရေး လေးစားလိုက်နာရေး စတဲ့ အခြေခံတန်ဖိုးတွေအပေါ် ကတိကဝတ်ပြုထားတဲ့နေရာမှာ 'မူဝါဒ ခိုင်မာ' ပါတယ်။
တိုးတက်မှုဆိုတာ တဖြည်းဖြည်းချင်း သွားရလေ့ရှိတယ်၊ အကျိုးစီးပွားတွေက ကွဲပြားတတ်တယ်၊ မိတ်ဖက်တိုင်းက ကျွန်တော်တို့ရဲ့ တန်ဖိုးထားမှုတွေကို လက်ခံတာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာကို အသိအမှတ်ပြုတဲ့ နေရာမှာတော့ 'လက်တွေ့ဆန်' ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ဟာ ကမ္ဘာကြီးကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်၊ မဟာဗျူဟာကျကျနဲ့ မျက်လုံးဖွင့်ပြီး ဆက်ဆံနေပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ ဖြစ်စေချင်တဲ့ ကမ္ဘာကြီးကို ထိုင်စောင့်မနေဘဲ၊ လက်ရှိ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ ကမ္ဘာကြီးနဲ့ တက်ကြွစွာ ရင်ဆိုင်နေပါတယ်။
ကနေဒါနိုင်ငံဟာ ဆက်ဆံရေးတွေရဲ့ အတိမ်အနက်က ကျွန်တော်တို့ရဲ့ တန်ဖိုးထားမှုတွေကို ထင်ဟပ်စေဖို့ ညှိယူဆောင်ရွက်နေပါတယ်။ ကမ္ဘာ့အခင်းအကျင်းရဲ့ မတည်ငြိမ်မှုတွေ၊ အဲဒီကနေ လာမယ့် အန္တရာယ်တွေနဲ့ နောက်ဆက်တွဲ အကျိုးဆက်တွေကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပြီး၊ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို အမြင့်ဆုံးရနိုင်ဖို့ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဆက်ဆံရေးကို ဦးစားပေးနေပါတယ်။
ကျွန်တော်တို့ဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ တန်ဖိုးထားမှုတွေ (Values) ရဲ့ အင်အားကိုပဲ အားကိုးနေတာ မဟုတ်တော့ဘဲ၊ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အင်အား (Strength) မှာရှိတဲ့ တန်ဖိုးကိုလည်း အသုံးချနေပါတယ်။
အဲဒီအင်အားကို ပြည်တွင်းမှာ တည်ဆောက်နေပါတယ်။
ကျွန်တော့်အစိုးရ တက်လာပြီးကတည်းက ဝင်ငွေခွန်၊ အမြတ်ခွန်နဲ့ စီးပွားရေး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အခွန်တွေကို လျှော့ချပေးခဲ့တယ်။ ပြည်နယ်အချင်းချင်း ကုန်သွယ်မှု အတားအဆီးအားလုံးကို ဖယ်ရှားပေးခဲ့တယ်။ စွမ်းအင်၊ AI နည်းပညာ၊ အရေးပါတဲ့ သတ္တုတွင်းထွက်များ၊ ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းသစ်တွေနဲ့ အခြားကဏ္ဍတွေမှာ ဒေါ်လာ တစ်ထရီလီယံလောက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေကို အမြန်ဆုံး အကောင်အထည်ဖော်နေပါတယ်။
ကာကွယ်ရေး အသုံးစရိတ်ကိုလည်း ၂၀၃၀ ခုနှစ်မှာ နှစ်ဆတိုးမှာဖြစ်ပြီး၊ ပြည်တွင်း စက်မှုလုပ်ငန်းတွေကို တည်ဆောက်တဲ့ နည်းလမ်းတွေနဲ့ သုံးစွဲသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ပြည်ပမှာလည်း လျင်လျင်မြန်မြန်ပဲ မျိုးစုံ ဖြန့်ခွဲဆောင်ရွက်နေပါတယ်။ ဥရောပသမဂ္ဂနဲ့ ဘက်စုံ မဟာဗျူဟာမြောက် မိတ်ဖက်အဖြစ် သဘောတူညီခဲ့ပြီး၊ ဥရောပရဲ့ ကာကွယ်ရေး ပစ္စည်းဝယ်ယူမှု အစီအစဉ် (SAFE) မှာလည်း ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။
လွန်ခဲ့တဲ့ ခြောက်လအတွင်းမှာ တိုက်ကြီး လေးတိုက်က ကုန်သွယ်ရေးနဲ့ လုံခြုံရေး သဘောတူညီချက် ၁၂ ခုကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပါတယ်။
လွန်ခဲ့တဲ့ ရက်ပိုင်းကပဲ တရုတ်၊ ကာတာနိုင်ငံတို့နဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် မိတ်ဖက်အသစ်တွေအဖြစ် သဘောတူညီခဲ့ပါတယ်။
အိန္ဒိယ၊ အာဆီယံ၊ ထိုင်း၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ Mercosur (တောင်အမေရိက ဈေးကွက်) နိုင်ငံတွေနဲ့လည်း လွတ်လပ်သော ကုန်သွယ်မှု သဘောတူညီချက်တွေ ညှိနှိုင်းနေပါတယ်။
ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပြဿနာတွေကို ဖြေရှင်းဖို့အတွက် ကွဲပြားတဲ့ ကိစ္စရပ်တွေအတွက် ကွဲပြားတဲ့ မဟာမိတ်အဖွဲ့တွေ (Variable geometry) ဖွဲ့ပြီး တန်ဖိုးထားမှုနဲ့ အကျိုးစီးပွားအပေါ် အခြေခံ ဆောင်ရွက်နေပါတယ်။
ယူကရိန်းအရေးမှာ ကျွန်တော်တို့ဟာ 'လိုလားသူများ၏ မဟာမိတ်အဖွဲ့' (Coalition of the Willing) ရဲ့ အဓိက အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပြီး၊ လူဦးရေ အချိုးအစားအရ ကာကွယ်ရေးနဲ့ လုံခြုံရေးအတွက် အများဆုံး ထည့်ဝင်ကူညီတဲ့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပါတယ်။
အာတိတ်ဒေသ အချုပ်အခြာအာဏာ ကိစ္စမှာ ဂရင်းလန်၊ ဒိန်းမတ်တို့နဲ့ ခိုင်ခိုင်မာမာ ရပ်တည်ပြီး၊ ဂရင်းလန်ရဲ့ အနာဂတ်ကို ဆုံးဖြတ်ခွင့်ဟာ သူတို့မှာပဲ ရှိတယ်ဆိုတာကို အပြည့်အဝ ထောက်ခံပါတယ်။ NATO ပဋိညာဉ် အပိုဒ် (၅) အပေါ် ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ကတိကဝတ်က ယိမ်းယိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။
ကျွန်တော်တို့ဟာ NATO မဟာမိတ်တွေ (Nordic Baltic အပါအဝင်) နဲ့ လက်တွဲပြီး မဟာမိတ်အဖွဲ့ရဲ့ မြောက်ဘက်နဲ့ အနောက်ဘက် ခြမ်းတွေကို ပိုမို လုံခြုံစေဖို့ လုပ်ဆောင်နေပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ရေဒါစနစ်တွေ၊ ရေငုပ်သင်္ဘောတွေ၊ လေယာဉ်တွေနဲ့ မြေပြင်တပ်ဖွဲ့တွေမှာ ကနေဒါအနေနဲ့ မကြုံစဖူး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ ပြုလုပ်နေပါတယ်။ ဂရင်းလန်အပေါ် အကောက်ခွန် စည်းကြပ်တာကို ကနေဒါက ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက်ပြီး၊ အာတိတ်ဒေသ လုံခြုံရေးနဲ့ သာယာဝပြောရေးအတွက် မျှဝေထားတဲ့ ရည်မှန်းချက်တွေ ရရှိဖို့ ဆွေးနွေးမှုတွေ လုပ်ဖို့ တိုက်တွန်းပါတယ်။
ကုန်သွယ်ရေးဘက်မှာ Trans-Pacific Partnership နဲ့ ဥရောပသမဂ္ဂကြား တံတားထိုးပေးဖို့ ဦးဆောင်ကြိုးပမ်းနေပြီး၊ လူဦးရေ ၁.၅ ဘီလီယံပါဝင်မယ့် ကုန်သွယ်ရေး အုပ်စုသစ်တစ်ခုကို ဖန်တီးနေပါတယ်။
အရေးပါတဲ့ သတ္တုတွင်းထွက်တွေအတွက် G7 ကို အခြေပြုတဲ့ ဝယ်ယူသူများအသင်း (Buyer’s clubs) တွေ ဖွဲ့စည်းနေပါတယ်။ ဒါမှလည်း ကမ္ဘာကြီးအနေနဲ့ တစ်နေရာတည်းကပဲ ထောက်ပံ့နေတာမျိုးကနေ ခွဲထွက်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
AI နည်းပညာမှာလည်း သဘောထားတူတဲ့ ဒီမိုကရေစီ နိုင်ငံတွေနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေပါတယ်။ ဒါမှသာ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေ (Hegemons) နဲ့ နည်းပညာကုမ္ပဏီကြီးတွေ (Hyperscalers) ကြားမှာ မဖြစ်မနေ ရွေးချယ်ရမယ့် အခြေအနေမျိုးကို ရှောင်ရှားနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါဟာ ရိုးအတဲ့ ဘက်စုံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဝါဒ မဟုတ်ပါဘူး။ အင်အားနည်းသွားတဲ့ နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းတွေကို မှီခိုနေတာမျိုးလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ အလုပ်ဖြစ်တဲ့ မဟာမိတ်အဖွဲ့တွေကို ကိစ္စရပ်တစ်ခုချင်းစီအလိုက် ဘုံသဘောထား တူညီတဲ့ မိတ်ဖက်တွေနဲ့ တည်ဆောက်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ တချို့ကိစ္စတွေမှာတော့ နိုင်ငံအများစု ပါဝင်လာနိုင်ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် ကုန်သွယ်ရေး၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနဲ့ ယဉ်ကျေးမှုတွေမှာ ခိုင်မာတဲ့ ချိတ်ဆက်မှု ကွန်ရက်တစ်ခုကို ဖန်တီးနေတာဖြစ်ပြီး၊ အနာဂတ် စိန်ခေါ်မှုတွေနဲ့ အခွင့်အလမ်းတွေအတွက် အသုံးချသွားနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အင်အားအလယ်အလတ်ရှိတဲ့ နိုင်ငံတွေဟာ အတူတကွ လက်တွဲလုပ်ဆောင်ရပါမယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ "ခင်ဗျားသာ စားပွဲဝိုင်းမှာ နေရာမရရင်၊ ဟင်းပွဲစာရင်းထဲ ပါသွားလိမ့်မယ်" (If you are not at the table, you are on the menu) ဆိုသလိုပါပဲ။
အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေကတော့ တစ်ကိုယ်တော် သွားနိုင်ပါတယ်။ သူတို့မှာ ဈေးကွက်အရွယ်အစား၊ စစ်ရေးစွမ်းရည်နဲ့ စည်းကမ်းတွေကို လိုက်ခိုင်းနိုင်တဲ့ သြဇာအာဏာတွေ ရှိကြပါတယ်။ အင်အားအလယ်အလတ် နိုင်ငံတွေမှာတော့ အဲဒါတွေ မရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့က အင်အားကြီးနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံတည်းနဲ့ပဲ နှစ်ဖက်ညှိနှိုင်းမယ်ဆိုရင် အားနည်းတဲ့ဘက်ကနေ ညှိနှိုင်းရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပေးသမျှပဲ ယူရပါလိမ့်မယ်။ ဘယ်သူက အလိုက်လျောဆုံးလဲဆိုပြီး အချင်းချင်းတောင် ပြိုင်ဆိုင်ရပါလိမ့်မယ်။
ဒါဟာ အချုပ်အခြာအာဏာ ပိုင်ဆိုင်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ သူများအောက်ကျို့ခံနေရင်းနဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာ ရှိသယောင်ယောင် ဟန်ပြလုပ်ဆောင်ခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။
အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေ ပြိုင်ဆိုင်နေတဲ့ ကမ္ဘာကြီးမှာ ကြားထဲက နိုင်ငံတွေအတွက် ရွေးချယ်စရာ ရှိပါတယ်။ မျက်နှာသာရဖို့ အချင်းချင်း ပြိုင်ဆိုင်ကြမလား၊ ဒါမှမဟုတ် အားလုံးပေါင်းပြီး ထိရောက်မှုရှိတဲ့ တတိယလမ်းစဉ်တစ်ခုကို ဖောက်ကြမလား ဆိုတာပါပဲ။
အာဏာစက် (Hard power) တွေ ကြီးထွားလာတာကို ကြည့်ပြီး၊ တရားဝင်မှု၊ သိက္ခာတရားနဲ့ စည်းမျဉ်းတွေရဲ့ စွမ်းအားကို မေ့သွားလို့ မဖြစ်ပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့သာ အတူတကွ ကိုင်စွဲထားမယ်ဆိုရင် ဒီအရာတွေက ခိုင်မာနေဦးမှာပါ။
ဒါက ကျွန်တော့်ကို ဟာဗယ် (Havel) ရဲ့ အကြောင်းဆီ ပြန်ရောက်စေပါတယ်။
အင်အားအလယ်အလတ် နိုင်ငံတွေအတွက် "အမှန်တရားထဲမှာ ရှင်သန်နေထိုင်ခြင်း" ဆိုတာ ဘာအဓိပ္ပာယ်လဲ။
အဲဒါက လက်တွေ့အခြေအနေကို အရှိအတိုင်း နာမည်တပ် ပြောဆိုခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ "စည်းမျဉ်းအခြေပြု နိုင်ငံတကာ အခင်းအကျင်း" ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို ဟိုးအရင်ကအတိုင်း အလုပ်ဖြစ်နေသေးသလိုမျိုး ကိုးကား ပြောဆိုနေတာကို ရပ်လိုက်ပါ။ လက်ရှိစနစ်ကို ရှိတဲ့အတိုင်းပဲ ခေါ်ဝေါ်ပါ။ ဒါဟာ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ ပြိုင်ဆိုင်မှု ပြင်းထန်နေတဲ့ ကာလဖြစ်ပြီး၊ အင်အားအကြီးဆုံးသူတွေက စီးပွားရေး ပေါင်းစည်းမှုကို အကျပ်ကိုင်စရာ လက်နက်အဖြစ်သုံးပြီး သူတို့အကျိုးစီးပွားကို ရှာဖွေနေတဲ့ ကာလဖြစ်ပါတယ်။
ဒါဟာ တသမတ်တည်း လုပ်ဆောင်ခြင်း လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ မဟာမိတ်တွေအပေါ်မှာရော ပြိုင်ဘက်တွေအပေါ်မှာပါ စံနှုန်းတစ်ခုတည်း ထားရှိပါ။ အင်အားအလယ်အလတ် နိုင်ငံတွေက စီးပွားရေးအရ ခြိမ်းခြောက်မှုကို တစ်ဖက်က လုပ်ရင် ဝေဖန်ပြီး၊ နောက်တစ်ဖက်က လုပ်ရင် နှုတ်ဆိတ်နေတယ်ဆိုရင်၊ ကျွန်တော်တို့က ဆိုင်းဘုတ်ကို ပြတင်းပေါက်မှာ ဆက်ချိတ်ထားသလို ဖြစ်နေပါလိမ့်မယ်။
ဒါဟာ ကျွန်တော်တို့ ယုံကြည်ပါတယ်ဆိုတဲ့အရာကို တည်ဆောက်ခြင်း လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ စနစ်ဟောင်းကြီး ပြန်ရောက်လာမလားဆိုပြီး ထိုင်စောင့်မနေဘဲ၊ တကယ်ပြောထားတဲ့အတိုင်း အလုပ်ဖြစ်မယ့် အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ သဘောတူညီချက်တွေကို ဖန်တီးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ပြီးတော့ အကျပ်ကိုင်ခံရနိုင်တဲ့ အားနည်းချက်တွေကို လျှော့ချခြင်း လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ခိုင်မာတဲ့ ပြည်တွင်းစီးပွားရေး တည်ဆောက်ခြင်းဟာ အစိုးရတိုင်းရဲ့ ဦးစားပေး ဖြစ်သင့်ပါတယ်။ နိုင်ငံတကာနဲ့ မျိုးစုံချိတ်ဆက် ဆောင်ရွက်ခြင်း (Diversification) ဆိုတာ စီးပွားရေးအရ သတိရှိရုံတင် မဟုတ်ဘဲ၊ ရိုးသားတဲ့ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒအတွက် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခြေခံအုတ်မြစ်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ လက်တုံ့ပြန်ခံရနိုင်ခြေကို လျှော့ချထားနိုင်မှသာ မူဝါဒ ခိုင်မာတဲ့ ရပ်တည်ချက်မျိုးကို ရရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကနေဒါမှာ ကမ္ဘာကြီး လိုချင်တာတွေ ရှိပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့က စွမ်းအင် အင်အားကြီးနိုင်ငံ (Energy superpower) တစ်ခုပါ။ အရေးပါတဲ့ သတ္တုတွင်းထွက် သိုက်ကြီးတွေ ရှိပါတယ်။ ကမ္ဘာပေါ်မှာ ပညာအရည်အချင်း အမြင့်ဆုံး လူဦးရေ ရှိပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ပင်စင်ရန်ပုံငွေအဖွဲ့တွေဟာ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးနဲ့ အဆန်းပြားဆုံး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့မှာ အရင်းအနှီး ရှိတယ်၊ ပါရမီရှင်တွေ ရှိတယ်၊ ပြတ်ပြတ်သားသား လုပ်ကိုင်နိုင်တဲ့ ဘဏ္ဍာရေး စွမ်းအားကြီးမားတဲ့ အစိုးရလည်း ရှိပါတယ်။
ပြီးတော့ တခြားသူတွေ လိုလားတောင့်တတဲ့ တန်ဖိုးထားမှုတွေလည်း ကျွန်တော်တို့မှာ ရှိပါတယ်။
ကနေဒါဟာ မတူကွဲပြားမှုတွေနဲ့ အလုပ်ဖြစ်နေတဲ့ လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်း (Pluralistic society) တစ်ခုပါ။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ လူထုကြားမှာ လွတ်လပ်တယ်၊ စုံလင်ကွဲပြားမှု ရှိတယ်။ ကနေဒါနိုင်ငံသားတွေက ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲမှုကို သန္နိဋ္ဌာန် ချထားဆဲပါပဲ။
ဘာမှ စိတ်ချလို့မရတဲ့ ကမ္ဘာကြီးထဲမှာ ကျွန်တော်တို့ဟာ တည်ငြိမ်ပြီး စိတ်ချရတဲ့ မိတ်ဖက်နိုင်ငံ ဖြစ်ပါတယ်။ ရေရှည် ဆက်ဆံရေးတွေကို တန်ဖိုးထား တည်ဆောက်တဲ့ မိတ်ဖက်နိုင်ငံပါ။
ကနေဒါမှာ နောက်ထပ် တစ်ခု ရှိပါသေးတယ်။ ဘာတွေဖြစ်ပျက်နေလဲဆိုတာကို အသိအမှတ်ပြုခြင်းနဲ့ အဲဒီအတိုင်း လိုက်လျောညီထွေ လုပ်ဆောင်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ထားခြင်းတို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအက်ကွဲပြိုပျက်မှုကြီးအတွက် လိုက်လျောညီထွေ နေရုံထက်ပိုပြီး လိုအပ်တယ်ဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ နားလည်ပါတယ်။ ကမ္ဘာကြီးရဲ့ ရှိရင်းစွဲ အခြေအနေအပေါ် ရိုးသားဖို့ လိုပါတယ်။
ကျွန်တော်တို့ကတော့ ပြတင်းပေါက်က ဆိုင်းဘုတ်ကို ဖြုတ်လိုက်ပါပြီ။
အခင်းအကျင်းဟောင်းက ပြန်မလာတော့ပါဘူး။ အဲဒီအတွက် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမနေသင့်ပါဘူး။ လွမ်းဆွတ်နေခြင်းက မဟာဗျူဟာ မဟုတ်ပါဘူး။
ဒါပေမဲ့ အဲဒီ အက်ကြောင်းတွေထဲကနေ ပိုကောင်းတဲ့၊ ပိုသန်မာတဲ့၊ ပိုတရားမျှတတဲ့ အရာတစ်ခုကို ကျွန်တော်တို့ တည်ဆောက်နိုင်ပါတယ်။
ဒါဟာ ကိုယ့်ခံတပ်နဲ့ကိုယ် နေတဲ့ကမ္ဘာကြီးမှာ ဆုံးရှုံးစရာ အများဆုံးရှိပြီး၊ စစ်မှန်တဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုရှိတဲ့ ကမ္ဘာကြီးကနေ အမြတ်ရစရာ အများဆုံးရှိတဲ့ အင်အားအလယ်အလတ် နိုင်ငံတွေရဲ့ တာဝန်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
အင်အားကြီးသူတွေမှာ သူတို့အာဏာနဲ့ သူတို့ ရှိကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့မှာလည်း ရှိပါတယ်။ ဟန်ဆောင်နေတာကို ရပ်တန့်နိုင်စွမ်း၊ လက်တွေ့ဘဝကို နာမည်တပ် ပြောရဲတဲ့စွမ်းရည်၊ ကိုယ့်အိမ်မှာ ကိုယ့်အင်အားကို တည်ဆောက်နိုင်စွမ်းနဲ့ အတူတကွ လက်တွဲဆောင်ရွက်နိုင်စွမ်းတွေ ကျွန်တော်တို့မှာ ရှိပါတယ်။
ဒါဟာ ကနေဒါရဲ့ လမ်းကြောင်းပါပဲ။ ကျွန်တော်တို့ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းနဲ့ ယုံကြည်မှုရှိရှိ ရွေးချယ်ထားတာပါ။
ဒီလမ်းကြောင်းဟာ ကျွန်တော်တို့နဲ့အတူ လျှောက်လှမ်းချင်တဲ့ ဘယ်နိုင်ငံအတွက်မဆို တံခါးအကျယ်ကြီး ဖွင့်ထားလျက် ရှိပါတယ်။"
