Trust

 Part 2 အပိုင်း_၂ Trust

Secret Service Agent: How To Stay In Control When Someone Is Trying To Manipulate You!

ယုံကြည်မှုအကြောင်း ပြောရမယ်ဆိုရင်၊ သင့်ပတ်ဝန်းကျင်က ယုံကြည်မှုအလွှာတွေကို စက်ဝိုင်းပုံစံမျိုးနဲ့ မြင်ယောင်ကြည့်မယ်ဆိုရင် အလယ်ဗဟိုအလွှာက ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှု (self-trust) ဖြစ်သင့်ပါတယ်။ အဲဒါက ကိုယ်ကိုယ်တိုင်ပါပဲ။ တခြားဘယ်သူ့ကိုမဆို ယုံကြည်တာထက် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပိုပြီးယုံကြည်နိုင်သင့်ပါတယ်။ တကယ်လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် မယုံကြည်ဘူးဆိုရင်တော့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်လည်ပြုပြင်တည်ဆောက်ဖို့ လိုအပ်ပါလိမ့်မယ်။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်တယ်ဆိုတာ လက်တွေ့မှာ ဘာကိုဆိုလိုတာလဲ။ ကိုယ်လုပ်ချင်တဲ့အရာ၊ ဒါမှမဟုတ် လုပ်သင့်လုပ်ထိုက်တဲ့အရာတွေကို ကိုယ်တိုင်လုပ်ဆောင်နိုင်မယ်လို့ ယုံကြည်မှုရှိရဲ့လား။ အဲဒီလမ်းကြောင်းအတိုင်း ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ဆက်သွားစေနိုင်ရဲ့လား။ ကိုယ့်လုပ်ရပ်အတွက် ကိုယ်တိုင်တာဝန်ယူမှုရှိရဲ့လား။ ဒါတွေက အရေးကြီးပါတယ်။ နောက်ပြီး ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်စွမ်းကိစ္စလည်း ရှိပါသေးတယ်။ ကိုယ်က ဆုံးဖြတ်ချက်မချတတ်တဲ့သူမျိုးလား။ တခြားသူတွေကို ဆုံးဖြတ်ခိုင်းတတ်တဲ့သူလား၊ ဒါမှမဟုတ် မှန်ကန်တဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်ချဖို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် မယုံကြည်တာကြောင့် အရာအားလုံးကို တခြားသူတွေနဲ့ တိုင်ပင်ပြီးမှ လုပ်တတ်တဲ့သူမျိုးလား။ အဲဒီလိုဆိုရင်တော့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်စွမ်းကို မြှင့်တင်ဖို့ လိုအပ်ပါလိမ့်မယ်၊ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်ဖို့ နည်းလမ်းရှာရမှာမို့လို့ပါ။ အဲဒီဗဟိုအလွှာရဲ့ အပြင်ဘက်မှာတော့ အခြေအနေမရွေး လုံးဝယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ လူအနည်းငယ်ပါဝင်တဲ့ အလွှာတစ်ခု ရှိသင့်ပါတယ်။ သူတို့ကို ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် ယုံကြည်မှုပေးထားပြီးသား၊ သူတို့ကို အပြည့်အဝယုံကြည်အားကိုးထားတဲ့ လူမျိုးတွေပေါ့။ အဲဒီအုပ်စုက သေးငယ်တဲ့အုပ်စု ဖြစ်သင့်ပါတယ်။ လူတွေ အမှားလုပ်မိတတ်တဲ့နေရာက ဒီအချက်ပါပဲ။ သူတို့က "ငါက လူတိုင်းကို အရာအားလုံး ပြောပြတတ်တယ်" လို့ ပြောတတ်ကြတယ်။ ပြီးတော့ လုံးဝယုံကြည်စိတ်ချထားတဲ့သူတစ်ယောက်ယောက်က အဲဒီယုံကြည်မှုကို ဖျက်ဆီးလိုက်တဲ့အခါမှာတော့ သူတို့ စိတ်ထိခိုက်ကြရတယ်။ အဲဒါက ပြဿနာတစ်ခုပါပဲ။ ကျွန်တော့်အကြောင်းပြောရရင်တော့ ကျွန်တော့်မောင်နှမတွေနဲ့ အရမ်းရင်းနှီးတဲ့အတွက် သူတို့က အဲဒီအုပ်စုထဲမှာ ပါဝင်ပါတယ် (လေးယောက်ရှိပါတယ်)။ အဲဒီအပြင် ကျွန်တော့်ဇနီးနဲ့ ရွေးချယ်ထားတဲ့ မိတ်ဆွေအနည်းငယ်လည်း ရှိပါတယ်။ သူတို့ကို ဖုန်းဆက်လိုက်ရင် "အဆင်ပြေပါတယ်၊ ကိစ္စမရှိပါဘူး" လို့ ပြောမယ့်သူမျိုးတွေပေါ့။ ကျန်တဲ့လူတွေနဲ့ပတ်သက်ရင်တော့ ယုံကြည်မှုက အခြေအနေတစ်ခုခုအပေါ် မူတည်တဲ့ ယုံကြည်မှု (conditional trust) သာ ဖြစ်သင့်ပါတယ်။ လူတွေက သင့်ရဲ့ ယုံကြည်မှုကို ရရှိအောင် သူ ကြိုးစားယူရပါမယ်။ သူတို့ဟာ အဲဒီယုံကြည်မှုကို ရရှိထားတာအတွက် ဂုဏ်ယူသင့်ပါတယ်။ လွယ်လွယ်နဲ့ အလကားမပေးလိုက်ပါနဲ့။ တစ်စုံတစ်ယောက်ရဲ့ ယုံကြည်မှုကို ရရှိထားပြီဆိုရင် အဲဒီယုံကြည်မှုကို လေးစားတန်ဖိုးထားသင့်ပါတယ်။ တကယ်တော့ လူတွေဟာ ယုံကြည်မှုကို အလွယ်တကူ ပေးအပ်လေ့ရှိကြတာကို ကျွန်တော် တွေ့ဖူးပါတယ်။ တစ်စုံတစ်ယောက်က တစ်ခုခုမှာ အရမ်းတော်နေရင် သူတို့အပေါ်မှာ အကောင်းမြင်စိတ်လွန်ကဲပြီး "ဒီအရာမှာတော်သလို တခြားအရာတွေမှာလည်း တော်မှာပဲ" ဆိုပြီး အားလုံးမှာ ကောင်းမွန်လိမ့်မယ်လို့ ယူဆကာ ယုံကြည်မှုတွေ ပေးအပ်လိုက်တတ်ကြတယ်။ ပြီးတဲ့နောက်မှာတော့ အဲဒီယုံကြည်မှု ပျက်စီးသွားတဲ့အခါ၊ ဖောက်ဖျက်ခံရတဲ့အခါမျိုးမှာ ကိုယ်ပေးအပ်လိုက်တဲ့အရာကို သူတို့က ဖျက်ဆီးပစ်လိုက်သလိုမျိုး ခံစားရတတ်ပါတယ်။ အဲဒီလိုအခြေအနေမျိုးကနေ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာဖို့ဆိုတာ တော်တော်ခက်ခဲပါတယ်။ တစ်ခါ ယုံကြည်မှု ပျက်စီးသွားပြီ၊ တစ်စုံတစ်ယောက်ရဲ့ ယုံကြည်မှုကို ဆုံးရှုံးလိုက်ရပြီဆိုရင် အဲဒါကို ပြန်လည်ရယူဖို့ဆိုတာ တကယ်ကို ခက်ခဲလွန်းလှပါတယ်။

When you talk about trust, I if you look at concentric rings, you know, in terms of the the trust around you, the the center ring

should be selfrust. It should be you. You should be able to trust yourself more than you trust anybody else. If you don't, you probably need to do a little bit of work, right? What does that mean in reality of me trusting myself? Do you trust that you will do the things that you want to do or you ought to do or do do you keep yourself in that direction? Do you keep yourself accountable? Right? That becomes this thing where can you make decisions? Are you a person like I don't make any decisions. I let somebody else make decisions or I run everything by everybody else because I don't trust myself to make the right decision. Then you have to work on your decision-m because you have to find a way to build your trust up. Mhm. Outside of that initial ring, it's it should be a ring of a handful of people that have unconditional trust, right? And these are the people that no matter what, like you've given them that trust. You you believe in them. And it should be a small circle. And this is where I think people go wrong. They're like, "Ah, you know, I I I share everything with people." Then they then they're crushed when one of those people that they've given unconditional trust with break it. That's a problem. I have probably, you know, my siblings are all really close to me, so I have them. There's four of them. Um, outside of that, I have my, you know, I have my wife and a select few friends, you know, that I know that if I call, they're like, "Let's we're good." Um, outside of that,you should, everybody else should be conditional trust. People should earn your trust, right? They should be honored to have it. Like, don't give it away for free. And if you have somebody's trust, you should respect that. if they've given that to you be but I think and I've seen it I people give away trust way too much because the person will be amazing in this one spot and all of a sudden they get the halo effect and they're like well they're great here they must be great here it's this it's this arc of they're awesome everywhere and so I'm going to trust them with these other things then when again they break it they violate it the way you feel is just the this this violation of you know somebody took what you gave them and just destroyed it. It's hard to come back from that. It's hard to once you re once you lose trust like if you lose somebody's trust it's really really hard to get back.

If you are willing to learn more, please click below link for full podcast

Secret Service Agent: How To Stay In Control When Someone Is Trying To Manipulate You!

မြန်မာနိုင်ငံ ပြင်းထန် အယ်နီးညို ရာသီဥတု

 ဒီမိုးကုန်ရင် မြန်မာနိုင်ငံ ပြင်းထန် အယ်နီးညို ရာသီဥတု ထဲ ဝင်မယ်။

အယ်နီးညိုကြောင့်ပစ္စိပိတ်သမုဒ္ဒရာ အပူကဲလို့ မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်း တနေ့မှ မိုးမပြတ်တဲ့ အခြေအနေတွေ့ခဲ့ရတယ်။

လာမယ့်ဆောင်း နဲ့ နွေဟာ လောလောပူမယ့် အခြေအနေရှိနေပါတယ်။ ဘယ်လောက်ပူမလဲ? တချို့နေရာတွေမှာ မနှစ်ကနွေထက် ၅ဒီဂရီ ပိုပူနိုင်ပါတယ်တဲ့။ ဂဏန်းမသေးဘူး။ သက်ကြီးရွယ်အို မခံနိုင်တဲ့အပူချိန်ပါ။ ကြောက်စရာဘဲ။

ဘာတွေဖြစ်လာမလဲ?

လူ့အသက်အန္တရာယ် ရှိလောက်အောင် ရာသီ အပူပြင်းမယ်။ မီးအန္တရာယ်ကြီးတယ်။ လျပ်စစ် မလုံလောက်တာတွေ ပိုလာမယ်။

၁။ သီးထပ် နဲ့ ဆောင်းသီးနှံ အောင်မြင်အောင် စိုက်ရတာ ခက်မယ်။

၂။ စားအုန်းဆီ စျေးတက်မယ်။ အင်ဒို၊ မလေး အပူလှိုင်းကြောင့်ဆီအုန်းအထွက်ကျဆင်းတယ်။

ကမ္ဘာ့စျေး လောလောဆယ် ၈% လောက်တိုးနေတယ်။ မြန်မာက ဆီတင်သွင်းတာ လျော့ထားတော့ ပိုတက်မယ်။

၃။ သကြားစျေး၊ ကြက်သွန်၊ ငရုပ်၊ ပြောင်း၊ ဂျုံ သားငါး ကြက်ဥ စျေး တက်နေတယ်၊ ထပ်တက်နိုင်တယ်။

နိုင်ငံတကာ အစိုးရတွေကတော့ ကြိုသိုလှောင် စုဆောင်း ကြိုပြင်ထားတယ်။

Part 1 အပိုင်း_၁ Do not label others

အဲဒါက အဓိကအချက်ပဲလား။ ဆိုပါစို့... တစ်စုံတစ်ယောက်နဲ့ ခက်ခဲတဲ့ကိစ္စတစ်ခုအကြောင်း ဆွေးနွေးစရာရှိတယ်၊ အဲဒီလူက ရန်လိုတတ်တယ်၊ ကိုယ့်ကို စိတ်ရှုပ်ထွေးအောင် လှည့်စားတတ်တယ် (gaslight လုပ်တယ်)၊ narcissist (ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အလွန်အမင်း အလေးထားသူ) တစ်ယောက် ဖြစ်နိုင်တယ်၊ အဲဒီလိုလူနဲ့ စကားပြောရတော့မယ်ဆိုရင် ဒါမှမဟုတ် အဲဒီကိစ္စကိုပဲ အလွန်အကျွံ တွေးပူနေမိတယ်ဆိုရင် ဘယ်ကနေ စတင်သင့်ပါသလဲ။ ပထမဆုံးအနေနဲ့ လုပ်သင့်တာကတော့ အဲဒီလူကို သင်သတ်မှတ်ထားတဲ့ (label) တွေနဲ့ မကြည့်ပါနဲ့။ ဟုတ်ပြီနော်။ အဲဒါက ပြဿနာတစ်ခုပါပဲ။ သင်က တစ်ယောက်ယောက်ကို narcissist လို့ သတ်မှတ်လိုက်ပြီဆိုပါစို့။ အဲဒါက သင့်အတွက် ဘာကြောင့် အရေးကြီးတာလဲ။ သူတို့ကို အပြစ်တင်ဖို့ အခွင့်အရေးပေးတယ်လို့ ထင်မိတယ်။ အပြစ်တင်ဖို့ အခွင့်အရေးပေးတယ်ဆိုတာ မှန်ပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ သင့်အမြင်အရ narcissist ဆိုတာ ဘယ်လိုလူမျိုးလဲ ပြောပြပါဦး။ သူတို့မှာ စာနာစိတ် (empathy) နည်းတယ်။ ကိုယ့်အကျိုးစီးပွားကိုပဲ ဦးစားပေးတယ်။ နည်းနည်း ရန်လိုတတ်ကြတယ်။ ဟုတ်ပြီ၊ အဲဒီမှာပဲ ခဏရပ်ကြည့်ရအောင်။ သင့်ဘဝမှာရော ကိုယ်တိုင် စာနာစိတ်မရှိတဲ့ အချိန်မျိုးတွေ ရှိခဲ့ဖူးတယ်လို့ ထင်လား။ ရှိတာပေါ့။ ဟုတ်ပြီ။ ဆိုတော့ စာနာစိတ်ဆိုတာ အခြေအနေအလိုက် ပြောင်းလဲတတ်တဲ့အရာပါ။ ဆိုလိုတာက ဒါဟာ တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ ခံစားချက်အပေါ် မူတည်တဲ့အရာ (subjective) ဖြစ်ပါတယ်။ တစ်စုံတစ်ယောက်က သင့်အပေါ် စာနာစိတ်မပြဘူး၊ ကိုယ့်အကျိုးပဲကြည့်တယ်၊ ရန်လိုတယ်လို့ သင်ခံစားရတဲ့အခါ... ကျွန်တော် ဒီအရာတွေကို မေးရတဲ့အကြောင်းရင်းကတော့ တစ်ယောက်ယောက်ကို narcissist လို့ တိုက်ရိုက်သတ်မှတ်လိုက်တာဟာ သင့်အတွက်တော့ လွယ်ကူတဲ့နည်းလမ်း ဖြစ်သွားစေလို့ပါပဲ။ အဲဒီလိုသတ်မှတ်လိုက်ရင် သူတို့ကို အပြစ်တင်ပြီးသား ဖြစ်သွားပေမယ့် အဲဒီလူက ဘယ်လိုလူမျိုးလဲ၊ ဘာကြောင့် အဲဒီလိုဖြစ်နေရတာလဲဆိုတာကိုတော့ သင် တကယ်နားလည်နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် ပထမဆုံးလုပ်သင့်တဲ့အရာကတော့ အဲဒီလူနဲ့ စကားမပြောခင်မှာ သူတို့ကို သင်သတ်မှတ်ထားတဲ့ (label) တွေကို ဖယ်ရှားလိုက်ဖို့ပါပဲ။ သူတို့နဲ့ပတ်သက်ပြီး သင်ပြောခဲ့တဲ့ တခြားအချက်တွေက ဘာတွေလဲ။ Narcissist ဖြစ်တယ်၊ တခြားအရာတွေ... ပြီးတော့ gaslight လုပ်တယ် (စိတ်ရှုပ်ထွေးအောင် လှည့်စားတယ်) ဆိုတာမျိုးတွေပေါ့။ Gaslighting (စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လှည့်စားလိမ်လည်ထိန်းချုပ်ခြင်း) ကို သင့်စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိခိုက်ပျက်စီးမှုမဖြစ်ခင် ဘယ်လိုသိနိုင်မလဲ။ ဒုတိယအချက်အနေနဲ့ ပြောရရင် စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတာက ကျွန်တော်တို့ရဲ့ သင်တန်းအစီအစဉ်မှာ Gaslighting အကြောင်းကို အသေးစိတ် သင်ကြားပို့ချခဲ့ဖူးပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ Gaslighting ဆိုတာ ဘာလဲ၊ ဘယ်အရာတွေက Gaslighting မဟုတ်ဘူးလဲဆိုတာ နားလည်ဖို့ အရေးကြီးလို့ပါ။ အခု သင့်အကြောင်းပြောရရင်... ဒီလူက သင့်ကို Gaslighting လုပ်တယ်လို့ ပြောခဲ့တယ်နော်။ သူတို့က ဘယ်လိုကိစ္စမျိုးတွေမှာ သင့်ကို Gaslighting လုပ်တာလဲ။ အင်း... ကျွန်တော်က တစ်ခုခုကို ပြောလိုက်တဲ့အခါတိုင်း အပြစ်က ကျွန်တော့မှာပဲရှိသလိုမျိုး ခံစားရအောင် လုပ်တတ်ကြတယ်။ ကျွန်တော့ရဲ့ ခံစားချက်တွေကို ပြောပြတဲ့အခါမှာလည်း ကျွန်တော်ပဲ မှားယွင်းလုပ်ဆောင်မိသလိုမျိုး၊ အပြစ်ရှိသူလိုမျိုး ခံစားရအောင် လုပ်တတ်ကြတယ်။ ဟုတ်ပါပြီ။ အဲဒီလိုအခြေအနေမျိုးက အမြဲတမ်းဖြစ်လေ့ရှိလား။ အများအားဖြင့်တော့ ဖြစ်လေ့ရှိတယ်။ ဟုတ်ပြီ၊ အများအားဖြင့် ဖြစ်လေ့ရှိတယ်ပေါ့။ ဆိုတော့... အခြေအနေ ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ်၊ အဲဒီလူနဲ့ စကားပြောတဲ့အခါ သူတို့က သင့်စကားကို အလေးမထားတာ၊ ဒါမှမဟုတ် တကယ်ဖြစ်ပျက်ခဲ့တာကို သင်ကိုယ်တိုင်တောင် မသိသလိုမျိုး ခံစားရအောင် လုပ်တာမျိုး ဖြစ်ပုံရတယ်။ သူတို့က နားမထောင်ကြဘူး။ အမြဲတမ်း အပြစ်ကို ကျွန်တော့ဆီပဲ ပြန်ပုံချပြီး၊ ဒီလိုဖြစ်ရပ်မျိုး ကြုံရလောက်တဲ့အရာကို ကျွန်တော်ကိုယ်တိုင် လုပ်ခဲ့မိသလိုမျိုး ပြောတတ်ကြတယ်။ ပြီးတော့ တတိယအချက်အနေနဲ့ ဘာပြောခဲ့သေးလဲ။ နည်းနည်းတော့ ရန်လိုတဲ့ပုံစံ၊ ဆန့်ကျင်ဘက်သဘောထားရှိတဲ့ ပုံစံမျိုးပေါ့။ ဟုတ်ပြီ။ သူတို့ရဲ့ စိတ်ခံစားချက်တွေ မြင့်တက်လာတဲ့အခါ ကျွန်တေအနေနဲ့ ဘာမှဆက်မပြောတော့ဘဲ တိတ်ဆိတ်သွားရတဲ့ အခြေအနေမျိုး ဖြစ်သွားတယ်။ သူတို့က စကားပြောဆိုမှုတွေကို လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်ထားလိုက်သလိုမျိုး ဖြစ်သွားတာပေါ့။ ဒါကြောင့်... ခက်ခဲနက်နဲတဲ့ သို့မဟုတ် စိတ်ဖိစီးစရာကောင်းတဲ့ စကားဝိုင်းမျိုးကို စတင်ရတော့မယ်ဆိုရင်၊ ဖြစ်လာမယ့်အခြေအနေမှာ ဆက်လက်ပါဝင်နိုင်ဖို့နဲ့ ကိစ္စရပ်တွေကို အဆင်ပြေချောမွေ့စွာ ဖြေရှင်းနိုင်ဖို့အတွက် လုပ်ဆောင်နိုင်မယ့် အချက် (၄) ချက် ရှိပါတယ်။ အဓိကအချက်ကတော့ သင့်မှာ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားတဲ့ အစီအစဉ်တစ်ခု ရှိဖို့လိုပါတယ်။

Is that the crux of it? So if I'm, you know, I've got a difficult conversation I want to have with someone, this person is antagonistic, they often gaslight me, they might be a narcissist, and I'm walking into that conversation or, you know, I'm overthinking it. I'm thinking, "God, I need to have this conversation." Where's the first place to start? So the first place that I would start is don't label the people how you just label them. Okay. And that's a problem. So you just labeled somebody a narcissist. Why does that matter to you? I think it allows me to blame them. I guess allows you to blame but but tell me tell me in your perspective what's a narcissist? That they are they are low empathy. They are self-centered. They are a little bit aggressive maybe. Okay. So let's stop there. Do you think personally that there are times in your life where you lack empathy? Yeah. Okay. So empathy is very situationally based. So meaning that it's also subjective. Meaning if you feel this person is not giving you certain empathy, okay, maybe um a bit self-centered, a bit aggressive, you the reason I ask you these things is because if you just blatantly label somebody as being like this person's a narcissist, you've just you've just made it easy for yourself. You've just put blame on them and you're not going to be able to really understand who this person is and and why they are the way they are. So the first thing that I would do is I would take away the labels as how you define them as you're going into that. What was the other thing you said in terms of what they were? They were narcissists. They were something else. Um they gaslight. How To Spot Gaslighting Before It Breaks You So second thing uh which is interesting because we actually within our training uh program we just did a big class on gaslighting because it's important to understand what is gaslighting and what when is it not gaslighting. So for you cuz you said this person gaslights you. What is What are they gaslighting you about? Um, when I bring something up, they make me feel like

I'm to blame. When I when I bring up how I feel, maybe they make me feel like I'm to blame, like I did something wrong. Okay. Does that always happen? More often than not. Okay. More often than not. So, it's something that it sounds like that when you go in and you're talking to this different person, whatever the circumstances is, they are they're trying to discredit you or make you feel like maybe you don't know really what happened. They're not listening. They're just always throwing it back on me, saying that I did something to deserve it. And what was the third thing you said? A little bit like aggressive, antagonistic. So, okay. Their their emotions go up and it kind of makes me shut down. Okay. They kind of flood the zone. So, when you need to go into a dark conversation, here are the four things that you can do to stay engaged and involved in in in what's about to happen, right? And in how this is going to hopefully go through. And what we say is you need to have a plan.

If you want to study more please go below link for full podcast

Secret Service Agent: How To Stay In Control When Someone Is Trying To Manipulate You!

Relationship Loyalty & conflict solution

  That's why I often say that couples form between them like a political system. It's like the first political system of how do you resolve difference? Are you going to be like autocratic or democratic in terms of how you resolve a difference? Interesting. I like that. Sometimes I go back to um reminding people of how when you have two kids playing and wanting to play with the same toy, like how do you coach kids on what to do in that case? Do you take turns? Do you give both kids the same toy? Do you just remove the kids from the situation and say, "Oh, they can't play well together." Do you leave one kid crying, having to compromise in a way that was just really depriving for them and they were not ready for? All this to say that this solution that you're suggesting, which is to really put your minds together and figure solution that is good for everyone, is hard. I do think it's the best one, but I think it requires a certain kind of honesty and willing to give up a certain kind of investment, selfish investment in the thing that that you believe in. You have to like relax your convictions. It It makes so much sense to me because I feel like most issues are this. Yeah. And most people are not solving this. Yeah. and we're lost trying to solve some other puzzle. And I couldn't agree with you more that whether I'm talking to a family member, a friend, a coaching client, or I'm watching something on TV or hearing from someone about something, this is the problem. Yep. And this is the root of it that we don't want to accept that someone else may be right and we may be wrong. That someone else may have a better idea than ours and ours may be worse. and that the way their parents did things might actually supersede the way our parents did things. And we don't like that because it makes us feel almost disloyal to our own upbringing. There's like a feeling of I'm betraying what my parents did. I'm betraying tradition. Y there's a ego conflict there of but this is my identity. This is who I am. And by telling me there's another way, a better way, you're almost making me feel like my identity is becoming more and more insignificant day by day. And I'm losing something that grounds me. What's going to happen to me if I don't have this identity? Exactly. And the loyalty can be to to parents. It can be to to a particular group that you're associated with. It could be to your religion. And it can be to a an ideology or a belief system that that you feel like your yourself kind of depends on. No one wants to be in a relationship where their partner is just waiting for them to change for the relationship to really start. We're self-centered. We we've got like, you know, the the our perceptive field and we don't really see the other. and working through that and and getting to a more humble place where you understand that you've been more selfish and then in certain ways you are exploiting your partner. It's an important piece of the work. There's a certain level of acceptance that has to happen. Of course, we want to change and get better and grow with each other, but you can't really be in a conditional relationship. That's not going to work.

ဒါကြောင့်မို့လို့ စုံတွဲတွေကြားက ဆက်ဆံရေးဟာ နိုင်ငံရေးစနစ်တစ်ခုလိုမျိုး ဖြစ်တည်လာတယ်လို့ ကျွန်မ မကြာခဏ ပြောလေ့ရှိပါတယ်။ ဒါဟာ ကွဲပြားခြားနားတဲ့ အမြင်သဘောထားတွေကို ဘယ်လိုဖြေရှင်းမလဲဆိုတဲ့ ပထမဆုံး နိုင်ငံရေးစနစ်တစ်ခုနဲ့ တူပါတယ်။ အဲဒီလို ကွဲပြားမှုတွေကို ဖြေရှင်းတဲ့အခါမှာ အာဏာရှင်ဆန်ဆန် လုပ်ဆောင်မလား၊ ဒါမှမဟုတ် ဒီမိုကရေစီနည်းကျ လုပ်ဆောင်မလားဆိုတဲ့ ကိစ္စမျိုးပေါ့။ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းပါတယ်။ ကျွန်မ ဒါကို သဘောကျတယ်။ တစ်ခါတလေကျရင် ကလေးနှစ်ယောက်က အရုပ်တစ်ခုတည်းနဲ့ အတူဆော့ချင်တဲ့ အခြေအနေမျိုးကို ပြန်တွေးကြည့်ပြီး လူတွေကို သတိပေးပြောပြလေ့ရှိပါတယ်။ အဲဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာ ကလေးတွေကို ဘာလုပ်ရမလဲဆိုတာ ဘယ်လိုလမ်းညွှန်ပေးမလဲ။ အလှည့်ကျ ဆော့ခိုင်းမလား။ ကလေးနှစ်ယောက်စလုံးကို အဲဒီအရုပ်မျိုး တစ်ခုစီ ပေးလိုက်မလား။ ဒါမှမဟုတ် "သူတို့ အတူတူ ကောင်းကောင်း မဆော့နိုင်ကြဘူး" ဆိုပြီး အဲဒီအခြေအနေကနေ ကလေးတွေကို ခွဲထုတ်လိုက်မလား။ ဒါမှမဟုတ် ကလေးတစ်ယောက်ကို ငိုကြွေးစေပြီး၊ သူတို့အတွက် လုံးဝမသင့်တော်သလို သူတို့လည်း အဆင်သင့်မဖြစ်သေးတဲ့ အခြေအနေမျိုးမှာ အလျှော့ပေးလိုက်လျောစေမလား။ ပြောချင်တာကတော့ သင်အကြံပြုထားတဲ့ ဒီဖြေရှင်းနည်း - ဆိုလိုတာက လူတိုင်းအတွက် ကောင်းမွန်မယ့် အဖြေတစ်ခုရဖို့ စိတ်ချင်းပေါင်းပြီး အတူတကွ ရှာဖွေကြတဲ့နည်းလမ်း - ဟာ တကယ်ကို ခက်ခဲပါတယ်။ ဒါဟာ အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းလို့ ကျွန်မထင်ပေမယ့်၊ ဒီအတွက် ရိုးသားမှုနဲ့ ကိုယ်ယုံကြည်ထားတဲ့အရာအပေါ်မှာ ကိုယ့်အကျိုးစီးပွားသက်သက်အတွက် စွဲလမ်းတွယ်တာနေတဲ့စိတ်ကို စွန့်လွှတ်လိုစိတ် ရှိဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ မြင်ပါတယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ ခိုင်မာတဲ့ယုံကြည်ချက်တွေကို လျှော့ချပေးဖို့ လိုအပ်တာပေါ့။ ဒါက ကျွန်မအတွက် အလွန်အဓိပ္ပာယ်ရှိတဲ့အရာပါ၊ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ပြဿနာအများစုက ဒီလိုမျိုးပဲလို့ ခံစားရလို့ပါ။ ဟုတ်ပါတယ်၊ လူအများစုက ဒီပြဿနာကို မဖြေရှင်းနိုင်ကြပါဘူး။ တခြားပြဿနာတွေကို ဖြေရှင်းဖို့ ကြိုးစားရင်း လမ်းပျောက်နေကြတာမျိုးပေါ့။ မိသားစုဝင်၊ သူငယ်ချင်း၊ ဒါမှမဟုတ် အကြံဉာဏ်ပေးရတဲ့ client တစ်ယောက်ယောက်နဲ့ စကားပြောနေတာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ တီဗီကြည့်နေတာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ တစ်စုံတစ်ယောက်ဆီကနေ တစ်ခုခုကြားသိရတာပဲဖြစ်ဖြစ် - ဒီအရာကပဲ အဓိကပြဿနာဆိုတဲ့အချက်ကို ကျွန်မ အပြည့်အဝ သဘောတူပါတယ်။ ဟုတ်ပါတယ်၊ အဓိကအမြစ်ကတော့ တခြားသူတစ်ယောက်က မှန်ကန်နိုင်ပြီး ကိုယ်က မှားယွင်းနိုင်တယ်ဆိုတဲ့အချက်ကို လက်မခံချင်ကြတာပါပဲ။ တခြားသူရဲ့အကြံဉာဏ်က ကိုယ့်အကြံဉာဏ်ထက် ပိုကောင်းနိုင်ပြီး ကိုယ့်အကြံဉာဏ်က ပိုညံ့ဖျင်းနိုင်တယ်ဆိုတာမျိုးပေါ့။ ပြီးတော့ သူတို့မိဘတွေ လုပ်ဆောင်ခဲ့တဲ့နည်းလမ်းက ကိုယ့်မိဘတွေ လုပ်ဆောင်ခဲ့တဲ့နည်းလမ်းထက် ပိုကောင်းနိုင်တယ်ဆိုတဲ့အချက်မျိုးပေါ့။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်မတို့က ဒါကို မကြိုက်ကြပါဘူး၊ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဒါက ကိုယ့်ရဲ့ကြီးပြင်းလာမှုပုံစံအပေါ် သစ္စာဖောက်ရာရောက်တယ်လို့ ခံစားရစေလို့ပါ။ ကိုယ့်မိဘတွေ လုပ်ဆောင်ခဲ့တာတွေကို သစ္စာဖောက်ရာရောက်တယ်ဆိုတဲ့ ခံစားချက်မျိုး ဖြစ်ပေါ်လာတတ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်က ရိုးရာဓလေ့တွေကို ဖောက်ဖျက်နေသလို ဖြစ်နေတယ်။ အဲဒီမှာ ကိုယ့်ရဲ့မာနနဲ့ ပဋိပက္ခဖြစ်စရာတွေ ရှိနိုင်ပေမယ့် ဒါက ကျွန်တော့်ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာ (identity) ပါပဲ။ ဒါက ကျွန်တော်ဆိုတဲ့လူပါပဲ။ တခြားနည်းလမ်း၊ ပိုကောင်းတဲ့နည်းလမ်းတစ်ခု ရှိတယ်လို့ ပြောလိုက်တဲ့အခါ ကျွန်တော့်ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာက နေ့စဉ်နဲ့အမျှ အရေးမပါတော့သလို ခံစားရစေပါတယ်။ ပြီးတော့ ကျွန်တော့်ကို တည်ငြိမ်ခိုင်မာစေတဲ့ အရာတစ်ခုကို ဆုံးရှုံးလိုက်ရသလို ဖြစ်သွားတယ်။ ဒီကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာမျိုး မရှိတော့ရင် ကျွန်တော် ဘာဖြစ်သွားမလဲ။ ဟုတ်တယ်လေ။ ပြီးတော့ သစ္စာစောင့်သိမှုဆိုတာ မိဘတွေအပေါ်မှာ ဖြစ်နိုင်သလို၊ ကိုယ်ပါဝင်ပတ်သက်နေတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုခု၊ ကိုယ့်ရဲ့ဘာသာတရား၊ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ့်ဘဝတစ်ခုလုံး မှီခိုအားထားနေရတယ်လို့ ခံစားရတဲ့ အတွေးအခေါ် ဒါမှမဟုတ် ယုံကြည်ချက်စနစ်တစ်ခုခုအပေါ်မှာလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဘယ်သူမှတော့ ကိုယ့်လက်တွဲဖော်က ဆက်ဆံရေးတစ်ခု တကယ်စတင်နိုင်ဖို့အတွက် ကိုယ်ပြောင်းလဲလာမယ့်အချိန်ကိုပဲ စောင့်ဆိုင်းနေတဲ့ အခြေအနေမျိုးမှာ မနေချင်ကြပါဘူး။ လူတွေက ကိုယ့်အကြောင်းပဲ အဓိကထားတတ်ကြတယ် (self-centered ဖြစ်ကြတယ်)။ ကိုယ့်ရဲ့ ရှုထောင့်၊ ကိုယ့်အမြင်နယ်ပယ်ထဲမှာပဲ ရှိနေတတ်ပြီး တစ်ဖက်လူကို တကယ်တမ်း မမြင်မိကြဘူး။ အဲဒီအချက်ကို ကျော်လွှားပြီး ကိုယ်က ပိုပြီးအတ္တကြီးခဲ့တယ်ဆိုတာကို နားလည်သဘောပေါက်လာတာ၊ တစ်နည်းအားဖြင့် ကိုယ့်လက်တွဲဖော်ကို အခွင့်ကောင်းယူ အသုံးချနေမိတယ်ဆိုတာကို သိမြင်လာပြီး ပိုမိုနှိမ့်ချတဲ့စိတ်ထားမျိုး ရှိလာအောင် ကြိုးစားတာက အရေးကြီးတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုပါပဲ။ လက်ခံပေးနိုင်စွမ်းရှိဖို့လည်း လိုအပ်ပါတယ်။ တကယ်တော့ ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ ပြောင်းလဲချင်တယ်၊ ပိုကောင်းလာချင်တယ်၊ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် အတူတကွ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ချင်ကြတာ မှန်ပေမယ့်၊ စည်းကမ်းသတ်မှတ်ချက်တွေ၊ အခြေအနေသတ်မှတ်ချက်တွေနဲ့ ချည်နှောင်ထားတဲ့ ဆက်ဆံရေးမျိုး (conditional relationship) မှာတော့ တကယ်တမ်း အဆင်ပြေမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီလိုပုံစံမျိုးက အလုပ်မဖြစ်ပါဘူး။

If you are interested for the full podcast
https://youtu.be/uKgB41pMf-s?si=O7AZbtsj6bT2cy0U

မိတ်ဆွေဖွဲ့ခြင်း အနုပညာ

 မိတ်ဆွေဖွဲ့ခြင်း အနုပညာ - ဘဝနေနည်း အနုပညာ - မြသန်းတင့်- အသံစာအုပ်

Please click below link for full chapter

မိတ်ဆွေဖွဲ့ခြင်း အနုပညာ - ဘဝနေနည်း အနုပညာ

How to Live on Earth | Feature Documentary | Presented by Benedict Cumberbatch

fix your own life first before going to save world

 So that we can solve them. So, uh, you know, another one of my little quips was, uh, you know, um, a rational person, uh, can, uh, sort of a rational person should should cultivate indifference to things that are out of their control, right? Uh, or a rational person can find peace by cultivating indifference to things that are out of their control. Uh, and I'm as guilty as anybody of doom surfing on X or social media and getting worked up about things that I can't do anything about, right? like, do I want to be fighting those battles in my mind when I literally cannot do anything about it? So, if you find yourself looping on a problem, like you're watching the news too much and you're getting caught up in a problem you can't do anything about, um, you have to step away from that. And, uh, modern media is a delivery mechanism for mimetic viruses. And now, what's happened now is, you know, 100 years ago, 500 years ago, if something wasn't happening in your immediate vicinity, you wouldn't hear about it. it wouldn't be a problem for you. But now every single one of the world's problems has turned into a mimemetic virus which is going into the battlefield of the news and is trying to infect your mind in real time so that yeah so that you become obsessed with the war in Ukraine which is really far away or you get obsessed with climate change or you get obsessed with AI doom or you get obsessed with whatever and there's nothing as riveting as the old religion the world is ending the world is ending pay attention the world is ending and if you don't Cassandra complex at global scale Cassandra complex at global scale Well, and I would argue that large percentages of the population are essentially just infected with these mimetic viruses that have taken over their brain and are causing them to do incredible girration about things that probably aren't even true or are greatly exaggerated. But even to the extent they are true, they're things that that person can do nothing about. And they should put their own house in order first. So, you know, another little line I have for myself is your family is broken, but you're going to fix the world. Right? People are running out there to try and fix the world when their own lives are a mess. Oh my god. Right? And and I think it defies credibility if you can't fix your own life first. I'm not going to take you seriously if you can't fix your own life. Like all these philosophers who, you know, seem like people you emulate and so smart or like these brilliant celebrities and they go off and commit suicide. Well, you just kind of invalidated your whole way of life. It's like that line of in No Country for all men.

ဒါမှသာ ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ အဲဒီပြဿနာတွေကို ဖြေရှင်းနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော် ပြောလေ့ရှိတဲ့ စကားတစ်ခွန်းရှိပါတယ် - ဆင်ခြင်တုံတရားရှိသူတစ်ယောက်အနေနဲ့ ကိုယ်မထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့အရာတွေအပေါ်မှာ စိတ်မပူပန်ဘဲ လျစ်လျူရှုထားတတ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်မထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့အရာတွေကို လျစ်လျူရှုထားခြင်းအားဖြင့် စိတ်ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရယူနိုင်ပါတယ်။ X (Twitter) သို့မဟုတ် ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်မှာ သတင်းဆိုးတွေကိုပဲ လိုက်ကြည့်နေမိပြီး (doom surfing)၊ ကိုယ်ဘာမှမလုပ်နိုင်တဲ့ကိစ္စတွေအတွက် စိတ်ပူပန်ပူဆွေးနေမိတာမျိုးကို ကျွန်တော်ကိုယ်တိုင်လည်း လုပ်မိတတ်ပါတယ်။ တကယ်တမ်း ဘာမှမလုပ်နိုင်တဲ့ကိစ္စတစ်ခုအတွက် စိတ်ထဲမှာပဲ အဲဒီတိုက်ပွဲတွေကို ဆက်တိုက်ဆင်နွှဲနေချင်ပါ့မလား။ ဒါကြောင့် သတင်းတွေကို အရမ်းကြည့်လွန်းပြီး ကိုယ်ဘာမှမလုပ်နိုင်တဲ့ ပြဿနာတစ်ခုထဲမှာပဲ နစ်မွန်းနေမိတယ်ဆိုရင် အဲဒီအရာကနေ ခွာထွက်ဖို့ လိုပါတယ်။ ခေတ်သစ်မီဒီယာဆိုတာ 'mimetic viruses' လို့ခေါ်တဲ့ (စိတ်ကိုကူးစက်ပျံ့နှံ့စေတတ်တဲ့ အယူအဆ/သတင်းအချက်အလက်) ပိုးမွှားတွေကို ဖြန့်ဝေပေးတဲ့ ယန္တရားတစ်ခု ဖြစ်နေပါပြီ။ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၁၀၀၊ ၅၀၀ လောက်တုန်းကဆိုရင် ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်နားမှာ မဖြစ်ပျက်တဲ့အရာတစ်ခုအကြောင်းကို ကိုယ်သိမှာမဟုတ်သလို ကိုယ့်အတွက် ပြဿနာတစ်ခုလည်း ဖြစ်လာမှာမဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အခုခေတ်မှာတော့ ကမ္ဘာ့ပြဿနာတိုင်းလိုလိုဟာ သတင်းလောကဆိုတဲ့ စစ်မြေပြင်ထဲကို ဝင်ရောက်ပြီး လူတွေရဲ့စိတ်ကို ချက်ချင်းလက်ငင်း ကူးစက်စေတတ်တဲ့ 'mimetic virus' တွေအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားပါပြီ။ ဥပမာ - တကယ့်ကို ဝေးလံတဲ့နေရာက ယူကရိန်းစစ်ပွဲ၊ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု၊ AI ကြောင့် ကမ္ဘာပျက်မယ့်အရေး ဒါမှမဟုတ် တခြားကိစ္စရပ်တွေအပေါ်မှာ စွဲလမ်းစိတ်ဝင်စားလာအောင် လုပ်ဆောင်ပါတယ်။ "ကမ္ဘာပျက်တော့မယ်၊ ကမ္ဘာပျက်တော့မယ်၊ ဂရုစိုက်ကြပါ၊ ကမ္ဘာပျက်တော့မယ်" ဆိုတဲ့ ရှေးဟောင်းဘာသာရေးသဘောတရားမျိုးလောက် လူတွေကို ဆွဲဆောင်နိုင်တဲ့အရာ မရှိသလောက်ပါပဲ။ ဒါကို ဂရုမစိုက်ရင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အတိုင်းအတာနဲ့ 'Cassandra complex' (မကောင်းတဲ့အနာဂတ်ကို ကြိုမြင်ပေမယ့် ဘယ်သူမှမယုံကြည်ကြတဲ့ စိတ်အခြေအနေ) ဖြစ်ပေါ်လာစေပါတယ်။ လူဦးရေအများစုဟာ ဒီလို 'mimetic virus' တွေရဲ့ ကူးစက်ခံထားရပြီး သူတို့ရဲ့ဦးနှောက်ကို လွှမ်းမိုးခံထားရတယ်လို့ ကျွန်တော်မြင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း တကယ်မဖြစ်နိုင်တဲ့အရာတွေ ဒါမှမဟုတ် အလွန်အမင်း ချဲ့ကားပြောဆိုထားတဲ့အရာတွေအတွက် သူတို့ဟာ အလွန်အမင်း စိတ်လှုပ်ရှားပူပန်နေကြရတာပါ။ တကယ်လို့ အဲဒီအရာတွေက မှန်ကန်တယ်ဆိုရင်တောင်မှ သူတို့အနေနဲ့ ဘာမှလုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းမရှိတဲ့ ကိစ္စတွေသာ ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ အဲဒီအစား သူတို့အနေနဲ့ ကိုယ့်အိမ်ကိုယ့်ယာကိစ္စ (ကိုယ့်ဘဝ၊ ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်) ကို အရင်ဆုံး စနစ်တကျဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်သင့်ပါတယ်။ ကျွန်တော့်အတွက် အမြဲမှတ်သားထားတဲ့ အချက်လေးတစ်ခုရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ "မင်းရဲ့မိသားစုအခြေအနေက ပြိုကွဲနေပေမယ့် မင်းကတော့ ကမ္ဘာကြီးကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲပေးဖို့ ကြိုးစားနေတယ်" ဆိုတဲ့အချက်ပါပဲ။ ဟုတ်တယ်မလား။ လူတွေက ကိုယ့်ဘဝကိုယ်တောင် အရှုပ်အထွေးတွေနဲ့ ဖြစ်နေချိန်မှာ ကမ္ဘာကြီးကို သွားပြီး ပြုပြင်ပြောင်းလဲဖို့ ကြိုးစားနေကြတယ်။ တကယ်ပါပဲ။ ကိုယ့်ဘဝကိုယ် အရင်မပြင်ဆင်နိုင်ရင် ဒါဟာ ယုံကြည်လက်ခံစရာမကောင်းတဲ့ ကိစ္စလို့ ကျွန်တော်ထင်ပါတယ်။ ကိုယ့်ဘဝကိုယ် မပြင်ဆင်နိုင်တဲ့သူကို ကျွန်တော်ကတော့ အလေးအနက်ထားမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဥပမာအားဖြင့် - အတုယူစရာကောင်းပြီး အလွန်ဉာဏ်ရည်ထက်မြက်တယ်လို့ ထင်ရတဲ့ ဒဿနပညာရှင်တွေ ဒါမှမဟုတ် ထူးချွန်ထင်ရှားတဲ့ နာမည်ကျော်ပုဂ္ဂိုလ်တွေက နောက်ဆုံးမှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အဆုံးစီရင်သွားကြတာမျိုးပေါ့။ အဲဒီလိုဖြစ်ရပ်မျိုးက သူတို့ရဲ့ ဘဝနေထိုင်မှုပုံစံတစ်ခုလုံးကို တန်ဖိုးမဲ့သွားစေသလိုပါပဲ။ ဒါဟာ "No Country for Old Men" ဇာတ်ကားထဲက စကားတစ်ခွန်းနဲ့တောင် ဆင်တူနေပါတယ်။

Please go below link for full podcast

44 Harsh Truths About The Game Of Life - Naval Ravikant and Chris Williamson

Trauma Vs Stress

 Luckily, we're great at treating trauma if the reaction lasts over time. But trauma  is something to be avoided at all costs.So, one of the ways that I love to think about  psychological stress is that it's a lot like   physical stress, namely strength training.  Anytime you want to build muscle in the gym, you take yourself there and you pick up literally  stressful weights. You know full well that if you pick up easy weights, you're just wasting your  time. You're not going to get anything out of it.   You have to pick up weights that are  actually uncomfortable in order to grow. Psychological stress is the exact same way. When  we are going through emotionally or mentally taxing experiences, it does not feel good in the  same way that strength training when you're doing   it right does not feel good. But that is how we  grow. If we're comfortable all the time, nothingis changing. We are not expanding our capacities  as humans. So thinking about stress that way, recognizing that discomfort, the strain of change  is actually how we develop ourselves as people is not only accurate, it actually makes  us less stressed when we feel stressed. Some of the coolest research out there has  found that understanding the benefits of stress can actually improve your performance. So studies  have been done that show that if you teach people that stress is natural, that stress is helpful,  that it helps you grow, that it helps you perform,   when they're put in challenging situations, they  feel less stressed, and they perform better. In contrast, if people walk around with this  idea that stress is bad for them, they get into   a challenging situation, they become stressed,  they become stressed about being stressed, and their performance degrades while their stress  goes up. So, embracing stress, recognizing that sensation of, "Wow, this is a lot. I'm up  against something hard and new and difficult." Embracing that experience is actually part  of what helps us to meet that experience   and bring our full capacities to it. So,  there's also a line of research that falls into the category of what I would call social  science proving common sense, which is basically what doesn't kill us makes us stronger. Now, that  probably overstates it, but it's not all wrong. Many of us know from personal experience that  going through really hard things is unpleasant at the time, but actually makes us better able  to manage new difficulties when they come up. So, we have a line of research showing that people  who have gone through hard things and found their way through actually build capacity and feel  more resilient in the face of new difficulties. So, anytime we're going through something hard,  as long as we have the resources around us,   the support we need, we can recognize that that is  something that we are going to have a payoff from. We don't necessarily enjoy difficult periods  of our life, but if we find our way through, what the research shows is that  we tend to feel more capable,   less frightened, more able in the face of  new difficulties when they inevitably arise. One of the things I really like about being  a clinical psychologist is that I get to help people and I get to help people through  very very difficult times of their life.   And it means that I'm often up against incredibly  painful experiences that people are going through. You know, the death of a loved one, the loss  of a child. I mean, terrible, terrible things. These are emotionally taxing for me given  that I'm trying to help somebody through them. But I've also found that the net effect is  that it's changed my overall stress levels. Being up against very challenging situations,  helping people work their way through very   challenging situations has made me much more  relaxed about the day-to-day things I deal with. I will often say to my own kids, you know  what? I know what constitutes a crisis. This   is not a crisis. So the mindset we adopt under  stressful conditions changes everything. So, back to the gym. If we think about somebody who's  decided they're going to build their muscles and   they've taken themselves to the gym and they're  lifting really heavy weights and they're doing  lots of reps and they're coming to the end of  their workout because their muscles are so tired,they're feeling two things. First, they're  really uncomfortable because this is hard.   The other is there's a sense of achievement.  There's a sense of I got myself to the place where growth and change happen. There can be a pride  in that moment even as one is feeling like and I'm going to be pretty sore tomorrow. If we take  that mindset to other types of stress in our life, really hard intellectual work, taking on a  project at work that's way bigger than anything you've ever done before, we can have that double  experience. Both this sense of like this is a lot, this is uncomfortable, this is hard. And on top  of that, the sense of I am going to be so much more capable once I get myself through this. I  am gaining as I go. This will be hard. I will be tired. And once I've recovered, I'm going to  have more capacity than I've ever had before. Recognizing that stress is actually a natural  reaction and even a helpful reaction not only   changes our mindset, it actually changes how our  body reacts to stressful circumstances. So one thing we know is that when people had the sort of  stress is healthy and good for you view of things, they are less physiologically reactive to  stressful circumstances. Their heart rate doesn't go up as high as somebody who's  frightened of stress. They actually have   a better stress hormone response, a more moderated stress hormone response compared to somebody who is frightened of stress or is  trying to avoid stress. So accepting that stress is natural and not only natural but healthy and  growthgiving helps us to meet it more effectivelyto be less frightened of it and to even let  our bodies react to it in a more effective way. So the longer I have worked on stress, thought  about stress, lived with stress myself, the more my attention has moved away from stress to the  questions of recovery. Stress is a done deal.  Let's just start there. it's better that we accept  it and in fact embrace it. What really matters is how we recover after a period of stress. Another  way to think about it is back to the gym, right? Anyone who's serious about strength training  works out hard at the gym and then protects   time for recovery because they know that that's  what's going to help them grow over time. So my main interest these days is not so much in do  people have hard times or experience imp painful feelings. They definitely do. It's what do they  do next? And for me, there's a great divide. Some people use healthy coping, which is  coping that brings relief and does no harm.   

ကံကောင်းထောက်မစွာနဲ့ပဲ၊ စိတ်ဒဏ်ရာ (trauma) ကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေက ကြာရှည်ခံစားရမယ်ဆိုရင်တောင် ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ အဲဒါကို ကုသပေးနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ စိတ်ဒဏ်ရာရစေမယ့်အရာမျိုးကိုတော့ ဘယ်လိုနည်းနဲ့မဆို ရှောင်ရှားသင့်ပါတယ်။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖိစီးမှု (psychological stress) ကို ကျွန်တော် သဘောကျတဲ့ ရှုထောင့်တစ်ခုကတော့ ဒါဟာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖိစီးမှု၊ အထူးသဖြင့် ကြွက်သားတည်ဆောက်လေ့ကျင့်ခန်း (strength training) လုပ်တာနဲ့ အလွန်ဆင်တူတယ်ဆိုတဲ့ အချက်ပါပဲ။ အားကစားရုံမှာ ကြွက်သားတွေ တည်ဆောက်ချင်တဲ့အခါ သင်ဟာ အဲဒီကိုသွားပြီး တကယ်ကို လေးလံပြီး ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖိအားဖြစ်စေတဲ့ အလေးတွေကို မတင်ရပါတယ်။ ပေါ့ပါးလွယ်ကူတဲ့ အလေးတွေကိုပဲ မတင်နေမယ်ဆိုရင် အချိန်ဖြုန်းရာရောက်ပြီး ဘာအကျိုးကျေးဇူးမှ ရမှာမဟုတ်ဘူးဆိုတာ သင်ကောင်းကောင်းသိပါတယ်။ တိုးတက်ကြီးထွားလာဖို့အတွက်ဆိုရင် တကယ်ကို ခက်ခဲပင်ပန်းစေတဲ့ အလေးတွေကို မတင်ရပါမယ်။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖိစီးမှုကလည်း အဲဒီအတိုင်းပါပဲ။ စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ ဒါမှမဟုတ် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ ခက်ခဲပင်ပန်းစေတဲ့ အခြေအနေတွေကို ဖြတ်သန်းရတဲ့အခါမှာ သက်တောင့်သက်သာ မရှိတာမျိုး ခံစားရတတ်ပါတယ်၊ ဒါဟာ မှန်ကန်တဲ့နည်းလမ်းနဲ့ ကြွက်သားလေ့ကျင့်ခန်းလုပ်တဲ့အခါ ခံစားရတဲ့ မသက်မသာဖြစ်မှုမျိုးနဲ့ အတူတူပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီလိုမျိုး ခံစားရတာကနေတစ်ဆင့်ပဲ ကျွန်တော်တို့ တိုးတက်ကြီးထွားလာကြတာပါ။ အမြဲတမ်း သက်တောင့်သက်သာပဲ ရှိနေမယ်ဆိုရင် ဘာမှပြောင်းလဲလာမှာ မဟုတ်သလို လူသားတစ်ယောက်အနေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့စွမ်းဆောင်ရည်တွေကိုလည်း တိုးချဲ့နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် ဖိစီးမှုကို အဲဒီလိုရှုထောင့်ကနေ မြင်ကြည့်တာ၊ မသက်မသာဖြစ်မှုနဲ့ ပြောင်းလဲမှုကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ဖိအားတွေကို ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် တိုးတက်စေမယ့် အရာတွေအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုတာဟာ မှန်ကန်တဲ့အပြင်၊ ဖိစီးမှုခံစားရတဲ့အခါမှာလည်း စိတ်ဖိစီးမှုကို လျော့နည်းစေပါတယ်။ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတဲ့ သုတေသနတွေ့ရှိချက်တချို့အရ ဖိစီးမှုရဲ့ အကျိုးကျေးဇူးတွေကို နားလည်သဘောပေါက်ထားခြင်းက သင့်ရဲ့စွမ်းဆောင်ရည်ကို တိုးတက်စေနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဖိစီးမှုဆိုတာ သဘာဝကျတဲ့အရာ၊ အထောက်အကူဖြစ်စေတဲ့အရာ၊ ကိုယ့်ကို တိုးတက်ကြီးထွားစေပြီး စွမ်းဆောင်ရည်ကောင်းမွန်စေတဲ့အရာလို့ လူတွေကို သင်ကြားပေးထားမယ်ဆိုရင်၊ သူတို့အနေနဲ့ စိန်ခေါ်မှုရှိတဲ့ အခြေအနေတွေနဲ့ ကြုံတွေ့ရတဲ့အခါ စိတ်ဖိစီးမှုနည်းပြီး ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်ကို ပြသနိုင်တယ်ဆိုတာကို လေ့လာမှုတွေက ဖော်ပြနေပါတယ်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အနေနဲ့၊ ဖိစီးမှုဆိုတာ ကိုယ့်အတွက် မကောင်းဘူးလို့ ယူဆထားသူတွေက စိန်ခေါ်မှုရှိတဲ့ အခြေအနေနဲ့ ကြုံတွေ့ရတဲ့အခါ စိတ်ဖိစီးလာကြတယ်၊ ပြီးတော့ စိတ်ဖိစီးနေရတာအတွက်ကိုပါ ထပ်ပြီး စိတ်ဖိစီးလာကြတယ်၊ ရလဒ်အနေနဲ့ စိတ်ဖိစီးမှုတွေ ပိုများလာပြီး စွမ်းဆောင်ရည်ကတော့ ကျဆင်းသွားတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဖိစီးမှုကို လက်ခံယုံကြည်ခြင်း၊ "ဝိုး... ဒါက တော်တော်လေး ပြင်းထန်တဲ့အရာပဲ၊ ငါဟာ ခက်ခဲပြီး အသစ်အဆန်းဖြစ်တဲ့ အရာတစ်ခုကို ရင်ဆိုင်နေရတာပဲ" ဆိုတဲ့ ခံစားချက်ကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း၊ အဲဒီအတွေ့အကြုံကို လက်ခံခြင်းတွေကပဲ အဲဒီအခြေအနေကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနိုင်ဖို့နဲ့ ကိုယ့်ရဲ့စွမ်းဆောင်ရည်အ ခက်ခဲကြမ်းတမ်းတဲ့ အခြေအနေတွေကို ဖြတ်သန်းရတာဟာ ထိုအချိန်တုန်းကတော့ မနှစ်မြို့ဖွယ်ကောင်းပေမယ့်၊ နောက်ပိုင်းမှာ ကြုံတွေ့လာရမယ့် အခက်အခဲအသစ်တွေကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်စွမ်း ပိုမိုရရှိစေတယ်ဆိုတာ ကျွန်တော်တို့အများစု ကိုယ်တွေ့သိရှိပြီးသားပါ။ ခက်ခဲတဲ့အခြေအနေတွေကို ဖြတ်သန်းကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သူတွေဟာ စွမ်းရည်တိုးတက်လာပြီး အခက်အခဲအသစ်တွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ရတဲ့အခါ ပိုမိုကြံ့ခိုင်တဲ့စိတ်ဓာတ် ရှိလာကြတယ်ဆိုတာကို သုတေသနတွေက ဖော်ပြနေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ခက်ခဲတဲ့အခြေအနေတစ်ခုခုကို ကြုံတွေ့နေရတဲ့အခါ၊ လိုအပ်တဲ့ အထောက်အပံ့တွေနဲ့ ဝန်းကျင်က အားပေးကူညီမှုတွေ ရှိနေသရွေ့တော့၊ ဒီအတွေ့အကြုံကနေ နောက်ပိုင်းမှာ အကျိုးကျေးဇူးတွေ ရရှိလာလိမ့်မယ်ဆိုတာကို ကျွန်တော်တို့ သဘောပေါက်နားလည်ထားနိုင်ပါတယ်။ ဘဝရဲ့ ခက်ခဲတဲ့ကာလတွေကို ဘယ်သူမှ သဘောကျနှစ်သက်မှာ မဟုတ်ပေမယ့်၊ အဲဒီအခြေအနေတွေကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့မယ်ဆိုရင်တော့ နောက်ထပ် မလွဲမသွေ ကြုံတွေ့လာရမယ့် အခက်အခဲအသစ်တွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ရာမှာ ပိုမိုစွမ်းဆောင်နိုင်စွမ်းရှိလာပြီး ကြောက်ရွံ့မှုနည်းပါးလာတတ်တယ်လို့ သုတေသနတွေက ဆိုပါတယ်။ Clinical Psychologist (လက်တွေ့ကုသရေးဆိုင်ရာ စိတ်ပညာရှင်) တစ်ယောက်ဖြစ်ရတဲ့အထဲမှာ ကျွန်တော် အလွန်နှစ်သက်တဲ့အချက်တစ်ခုကတော့ လူတွေကို ကူညီပေးနိုင်ခြင်း၊ အထူးသဖြင့် သူတို့ဘဝရဲ့ အလွန်ခက်ခဲကြမ်းတမ်းတဲ့ အချိန်ကာလတွေမှာ ကူညီပေးနိုင်ခြင်းပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဒီအလုပ်က လူတွေကြုံတွေ့နေရတဲ့ အလွန်နာကျင်ခံစားရဖွယ်ကောင်းတဲ့ အတွေ့အကြုံတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ရတာကိုလည်း ဆိုလိုပါတယ်။ ချစ်ခင်ရသူတစ်ဦးဦး ဆုံးရှုံးရတာ၊ ကိုယ့်ကလေးကို ဆုံးရှုံးရတာမျိုးလို အလွန်ဆိုးရွားတဲ့ အခြေအနေမျိုးတွေပေါ့။ တစ်စုံတစ်ယောက်ကို ဒီလိုအခြေအနေတွေကနေ လွတ်မြောက်အောင် ကူညီပေးဖို့ ကြိုးစားနေရတဲ့အတွက် ကျွန်တော့်အတွက်လည်း စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ ဖိစီးမှုတွေ ရှိစေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီအတွေ့အကြုံတွေရဲ့ ရလဒ်အနေနဲ့ ကျွန်တော့်ရဲ့ စိတ်ဖိစီးမှုအဆင့်အပေါ် သက်ရောက်ပုံတွေ ပြောင်းလဲသွားတာကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့ရပါတယ်။ အလွန်ခက်ခဲကြမ်းတမ်းတဲ့ အခြေအနေတွေကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းရာမှာ လူတွေကို ကူညီပေးခဲ့ရတဲ့အတွက်၊ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ကြုံတွေ့ရတဲ့ ကိစ္စရပ်တွေအပေါ်မှာ ပိုမိုစိတ်အေးလက်အေးနဲ့ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်လာပါတယ်။ ကျွန်တော့်ကလေးတွေကိုလည်း မကြာခဏ ပြောလေ့ရှိပါတယ် - "သိလား၊ အရေးပေါ်အခြေအနေ (crisis) ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာ ငါသိတယ်။ ဒါက အရေးပေါ်အခြေအနေမျိုး မဟုတ်ဘူး" လို့ပေါ့။ ဒါကြောင့် စိတ်ဖိစီးမှုများတဲ့ အခြေအနေတွေမှာ ကျွန်တော်တို့ ဘယ်လိုစိတ်ထားမျိုး ထားရှိလဲဆိုတဲ့အချက်က အရာအားလုံးကို ပြောင်းလဲစေပါတယ်။ ပြန်ပြီးတော့ Gym (အားကစားရုံ) အကြောင်း ပြောရအောင်။ ကြွက်သားတွေ တည်ဆောက်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ပြီး Gym ကိုသွားကာ အလေးချိန်အလွန်များတဲ့ အလေးတွေကို မပြီး အကြိမ်ရေများစွာ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်နေတဲ့သူတစ်ယောက်ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ရင်း ကြွက်သားတွေ အရမ်းပင်ပန်းနွမ်းနယ်လာတဲ့ အချိန်မှာ သူတို့အနေနဲ့ ခံစားချက်နှစ်မျိုးကို ရရှိတတ်ပါတယ်။ ပထမအချက်ကတော့ ဒီအလုပ်က ခက်ခဲပင်ပန်းတဲ့အတွက် တကယ့်ကို မသက်မသာ ခံစားရတာပါ။ နောက်တစ်ချက်ကတော့ အောင်မြင်မှုရရှိထားတယ်ဆိုတဲ့ ခံစားချက်ပါပဲ။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် တိုးတက်ပြောင်းလဲမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်စေမယ့် အခြေအနေတစ်ခုဆီ ရောက်ရှိအောင် "မနက်ဖြန်ကျရင် ကိုယ်ခန္ဓာနာကျင်ကိုက်ခဲနေတော့မှာပဲ" လို့ ခံစားနေရတဲ့အချိန်မှာတောင်မှ တစ်ဖက်မှာတော့ ဂုဏ်ယူဝမ်းမြောက်မှုမျိုးကို ခံစားရနိုင်ပါတယ်။ ဒီလိုသဘောထားမျိုးကို ဘဝရဲ့ တခြားသော ဖိစီးမှုတွေ—ဥပမာအားဖြင့် အလွန်ခက်ခဲနက်နဲတဲ့ ဉာဏ်စွမ်းကုန်ထုတ်လုပ်ရမယ့် အလုပ်မျိုး၊ ဒါမှမဟုတ် အရင်က ဘယ်တုန်းကမှ မလုပ်ဖူးလောက်အောင် ကြီးမားတဲ့ လုပ်ငန်းစီမံချက်တစ်ခုကို တာဝန်ယူလုပ်ကိုင်ရတဲ့အခါမျိုး—မှာပါ အသုံးပြုမယ်ဆိုရင် ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ အဲဒီလို ခံစားချက်နှစ်မျိုးစလုံးကို ရရှိနိုင်ပါတယ်။ တစ်ဖက်ကကြည့်ရင် "ဒါက အရမ်းများပြားလွန်းတယ်၊ စိတ်မသက်မသာဖြစ်စရာကောင်းတယ်၊ ခက်ခဲတယ်" ဆိုတဲ့ ခံစားချက်မျိုး ရှိသလို၊ နောက်တစ်ဖက်မှာလည်း "ဒီအလုပ်ကို လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်းအားဖြင့် ငါဟာ ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့သူတစ်ယောက် ဖြစ်လာတော့မှာပဲ" ဆိုတဲ့ ခံစားချက်မျိုးကိုပါ ရရှိနိုင်တာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအခြေအနေကို ကျော်ဖြတ်ပြီးသွားရင် ကျွန်မ ပိုပြီး စွမ်းဆောင်ရည်မြင့်မားလာမှာပါ။ ဖြတ်သန်းရင်းနဲ့ပဲ တိုးတက်မှုတွေ ရရှိနေတာပါ။ ဒါက ခက်ခဲပါလိမ့်မယ်။ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုတွေလည်း ရှိလာပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာတဲ့အခါမှာတော့ အရင်ကထက် ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ စွမ်းဆောင်နိုင်စွမ်းကို ပိုင်ဆိုင်ထားနိုင်မှာပါ။ စိတ်ဖိစီးမှုဆိုတာ သဘာဝကျတဲ့ တုံ့ပြန်မှုတစ်ခုသာမက အကျိုးရှိစေတဲ့ တုံ့ပြန်မှုတစ်ခုပါလို့ နားလည်သဘောပေါက်ထားခြင်းက ကျွန်မတို့ရဲ့ အတွေးအခေါ်ကို ပြောင်းလဲစေရုံသာမက စိတ်ဖိစီးစရာ အခြေအနေတွေအပေါ် ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ တုံ့ပြန်ပုံကိုပါ ပြောင်းလဲစေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကျွန်မတို့ သိထားရမယ့်အချက်တစ်ခုကတော့ စိတ်ဖိစီးမှုကို ကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းမွန်တဲ့အရာလို့ ရှုမြင်သူတွေဟာ စိတ်ဖိစီးစရာ အခြေအနေတွေအပေါ် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ တုံ့ပြန်မှု လျော့နည်းကြတယ်ဆိုတာပါပဲ။ စိတ်ဖိစီးမှုကို ကြောက်ရွံ့သူတွေနဲ့ ယှဉ်ရင် သူတို့ရဲ့ နှလုံးခုန်နှုန်းက အဲဒီလောက် မြင့်မားမသွားပါဘူး။ စိတ်ဖိစီးမှုကို ကြောက်ရွံ့သူ ဒါမှမဟုတ် ရှောင်ရှားဖို့ ကြိုးစားသူတွေနဲ့ ယှဉ်ရင် သူတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်က စိတ်ဖိစီးမှုဆိုင်ရာ ဟော်မုန်းတွေကို ပိုမိုကောင်းမွန်ပြီး မျှတတဲ့ပုံစံနဲ့ တုံ့ပြန်နိုင်စွမ်း ရှိကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် စိတ်ဖိစီးမှုဆိုတာ သဘာဝကျတဲ့အရာ၊ ကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းမွန်ပြီး တိုးတက်ကြီးထွားစေတဲ့အရာလို့ လက်ခံခြင်းက စိတ်ဖိစီးမှုကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ရင်ဆိုင်နိုင်ဖို့၊ ကြောက်ရွံ့မှု လျော့နည်းစေဖို့နဲ့ ခန္ဓာကိုယ်က ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့နည်းလမ်းနဲ့ တုံ့ပြန်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါတယ်။ ဒါကြောင့် စိတ်ဖိစီးမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး လေ့လာမှုတွေလုပ်၊ တွေးတောဆင်ခြင်၊ ကိုယ်တိုင်လည်း ကြုံတွေ့ဖြတ်သန်းလာတဲ့ကာလ ကြာရှည်လာတာနဲ့အမျှ ကျွန်မရဲ့ အာရုံစိုက်မှုက စိတ်ဖိစီးမှုဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာကနေ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာရေး (recovery) ဆိုတဲ့ အချက်ဆီကို ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ပါတယ်။ စိတ်ဖိစီးမှုဆိုတာ ဖြစ်ပျက်ပြီးသားအရာတစ်ခုပါ။ အဲဒီအချက်ကနေပဲ စတင်ကြည့်ရအောင်။ ဒါကို လက်ခံပြီး အပြုသဘောဆောင်တဲ့နည်းနဲ့ လက်ခံကြိုဆိုလိုက်တာက ပိုကောင်းပါတယ်။ တကယ်အရေးကြီးတာက စိတ်ဖိစီးမှုကာလတစ်ခုကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက်မှာ ဘယ်လို ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာသလဲဆိုတဲ့ အချက်ပါပဲ။ နောက်တစ်မျိုး တွေးကြည့်မယ်ဆိုရင် အားကစားရုံ (gym) မှာ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်တာနဲ့ ဆင်တူပါတယ်။ ကြွက်သားသန်မာရေး လေ့ကျင့်ခန်းကို အလေးအနက်ထားလုပ်ဆောင်သူတိုင်းဟာ အားကစားရုံမှာ ပြင်းပြင်းထန်ထန် လေ့ကျင့်ကြပြီးနောက် ပြန်လည်အားဖြည့်အနားယူချိန် (recovery time) ကို သီးသန့်ထားရှိလေ့ရှိကြပါတယ်၊ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အဲဒီလိုလုပ်ဆောင်ခြင်းကပဲ သူတို့ကို အချိန်ကြာလာတာနဲ့အမျှ တိုးတက်ကြီးထွားစေမယ်ဆိုတာ သူတို့ သိထားလို့ပါပဲ။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့ခေတ်မှာ ကျွန်မ အဓိက စိတ်ဝင်စားတာက လူတွေအနေနဲ့ ခက်ခဲတဲ့အချိန်တွေကို ကြုံတွေ့ရသလား၊ နာကျင်ခံစားရတဲ့ ခံစားချက်မျိုးတွေ ခံစားရသလားဆိုတဲ့ အချက်မဟုတ်ပါဘူး။ သူတို့အနေနဲ့ အဲဒါတွေကို ကြုံတွေ့ရမှာ သေချာပါတယ်။ အရေးကြီးတာက အဲဒီနောက်မှာ သူတို့ ဘာဆက်လုပ်သလဲဆိုတဲ့ အချက်ပါပဲ။ ကျွန်မအတွက်တော့ အဲဒီနေရာမှာ ကြီးမားတဲ့ ကွာခြားချက်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ တချို့လူတွေက ကျန်းမာရေးနဲ့ ညီညွတ်တဲ့ ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနည်းကို သုံးကြပါတယ်။

Please go below link for full interview

https://youtu.be/yahyL3ABjjo?si=_tutWii7yixVEs8a