ဒီလို ကာ့ဒ်တွေ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လာနိုင်ဖို့အတွက် အမေရိကန် ထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီ (CIA) က နောက်ကွယ်ကနေ လက်နက်တပ်ဆင်ပေးမှုတွေ ပြုလုပ်နေတယ်လို့ နိုင်ငံတကာသတင်းတွေမှာ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖော်ပြနေကြပါတယ်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်ကတည်းက အီရန်အနောက်ပိုင်းဒေသတွေဆီကို လက်နက်တွေ တင်ပို့ပေးနေခဲ့တာဖြစ်ပြီး၊ အခုရက်ပိုင်းအတွင်းမှာ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ကိုယ်တိုင် အီရန်နဲ့ အီရတ်မှာရှိတဲ့ ကာ့ဒ်ခေါင်းဆောင်တွေနဲ့ တိုက်ရိုက်ဖုန်းပြောဆို ဆက်သွယ်ခဲ့တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။ အဲဒီဆွေးနွေးမှုတွေထဲမှာ ကာ့ဒ်တပ်ဖွဲ့တွေက မြေပြင်ကနေ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ရင် အမေရိကန်လေတပ်က လေကြောင်းရန်အကာအကွယ် အပြည့်အဝပေးမယ်လို့ ကတိပြုထားကြောင်း သတင်းထွက်ပေါ်နေပါတယ်။ အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးတို့ဘက်ကတော့ သူတို့ကိုယ်တိုင် မြေပြင်တပ်ဖွဲ့တွေ စေလွှတ်စရာမလိုဘဲ ကာ့ဒ်လက်နက်ကိုင်တွေကို အသုံးပြုပြီး အီရန်အစိုးရကို ဖြုတ်ချနိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်ပုံရပါတယ်။
ကာ့ဒ်တပ်ဖွဲ့တွေရဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေကြောင့် အီရန်အစိုးရဘက်ကလည်း ပြင်းပြင်းထန်ထန် တုံ့ပြန်နေပါတယ်။ အီရန်စစ်တပ်ဟာ အီရတ်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းက ကာ့ဒ်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသတွေဖြစ်တဲ့ အာဘေးလ် (Erbil)၊ ဆူလေမန်နီယာ (Sulaymaniyah) နဲ့ ကိုယာ (Koya) စတဲ့ နေရာတွေမှာရှိတဲ့ ကာ့ဒ်လက်နက်ကိုင်စခန်းတွေကို ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်တွေ၊ ဒရုန်းတွေနဲ့ အဆက်မပြတ် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်နေပါတယ်။ ဒီတိုက်ခိုက်မှုတွေကြောင့် ကာ့ဒ်ဒေသတွင်းမှာရှိတဲ့ စာသင်ကျောင်းတွေ၊ တက္ကသိုလ်တွေကိုပါ ပိတ်ထားရတဲ့အထိ အခြေအနေတွေ ဆိုးရွားနေပါတယ်။ ဒီပဋိပက္ခဟာ အီရန်အစိုးရနဲ့ ကာ့ဒ်တွေကြား သာမကဘဲ ဒေသတွင်း နိုင်ငံရေးကိုပါ အကြီးအကျယ် ဂယက်ရိုက်စေပါတယ်။
ဒီကိစ္စရပ်မှာ အကောင်းအဆိုး ဒွန်တွဲနေတဲ့ ရှုပ်ထွေးမှုတွေ အများကြီးရှိနေပါတယ်။ ကာ့ဒ်တွေဘက်က ကြည့်ရင် ဒါဟာ သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်နဲ့ လွတ်လပ်ရေးအတွက် အခွင့်အရေးတစ်ရပ်ဖြစ်ပေမယ့်၊ သမိုင်းတစ်လျှောက်မှာ အမေရိကန်တို့က သူတို့ကို အသုံးချပြီးရင် ပစ်ပယ်ထားလေ့ရှိတဲ့ အဖြစ်အပျက်မျိုး ထပ်ကြုံရနိုင်ခြေ ရှိနေပါတယ်။ တခြားတစ်ဖက်မှာလည်း ကာ့ဒ်တွေ ခွဲထွက်ရေးလှုပ်ရှားလာတာကို တူရကီ၊ ဆီးရီးယားနဲ့ အီရတ်စတဲ့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေက သူတို့နိုင်ငံတွင်းက ကာ့ဒ်တွေကိုပါ လာရောက်လှုံ့ဆော်မှာ စိုးရိမ်တဲ့အတွက် လုံးဝ လက်ခံမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါ့အပြင် အီရန်အစိုးရကို ဆန့်ကျင်နေတဲ့ အီရန်ပြည်ပြေး အတိုက်အခံခေါင်းဆောင်တွေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း အီရန်နိုင်ငံ ပြိုကွဲသွားမယ့် အန္တရာယ်ရှိတာကြောင့် ကာ့ဒ်တွေရဲ့ ခွဲထွက်ရေးလှုပ်ရှားမှုကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက်နေကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကာ့ဒ်တွေရဲ့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်မှုဟာ အီရန်အစိုးရကို အကျပ်ရိုက်စေနိုင်ပေမယ့် တစ်ပြိုင်နက်တည်းမှာပဲ အရှေ့အလယ်ပိုင်းတစ်ခုလုံးကို မီးဟုန်းဟုန်းတောက်စေမယ့် အန္တရာယ်လည်း ရှိနေပါတယ်။
ကာ့ဒ် (Kurds) လူမျိုးတွေဆိုတာ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသမှာ နေထိုင်ကြတဲ့ ရှေးဟောင်းလူမျိုးစုကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ ကိုယ်ပိုင်နိုင်ငံမရှိဘဲ ကျန်ရစ်နေတဲ့ အကြီးဆုံး လူမျိုးစုကြီးအဖြစ် သမိုင်းမှာ မှတ်တမ်းဝင်ထားပါတယ်။ ကာ့ဒ်လူဦးရေ စုစုပေါင်း သန်း ၃၀ ကနေ ၄၅ သန်းဝန်းကျင်လောက်အထိ ရှိမယ်လို့ ခန့်မှန်းရပြီး သူတို့နေထိုင်ရာ ဒေသကို ကာ့ဒစ္စတန် (Kurdistan) လို့ ခေါ်ဆိုကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီ ကာ့ဒစ္စတန် ဆိုတဲ့ ဒေသဟာ တရားဝင် နိုင်ငံတစ်ခုအနေနဲ့ တည်ရှိနေတာ မဟုတ်ဘဲ တူရကီ၊ အီရန်၊ အီရတ်နဲ့ ဆီးရီးယား ဆိုတဲ့ နိုင်ငံလေးခုရဲ့ နယ်စပ်တွေ ဆုံရာ တောင်တန်းထူထပ်တဲ့ နယ်မြေတွေထဲမှာ ခွဲဝေ ပါဝင်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကာ့ဒ်အများစုဟာ အစ္စလာမ်ဘာသာ ဆွန်နီဂိုဏ်းဝင်တွေ ဖြစ်ကြပေမယ့် ရှီးယား၊ အာလာဗီ၊ ယာဇီဒီ စတဲ့ တခြားဘာသာရေး ယုံကြည်မှုရှိသူတွေလည်း အများအပြား ရှိပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ ဓလေ့ထုံးစံတွေဟာ အာရပ်၊ တူရကီနဲ့ ပါရှန်း လူမျိုးတွေနဲ့ မတူဘဲ သီးခြားဖြစ်တည်နေတဲ့ ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာတွေ ရှိကြပါတယ်။
ကာ့ဒ်တွေ ဘာကြောင့် ကိုယ်ပိုင်နိုင်ငံ မရခဲ့တာလဲဆိုတဲ့ သမိုင်းကြောင်းကို ပြန်ကြည့်ရင် ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးဆုံးချိန်နဲ့ အများကြီး သက်ဆိုင်နေတာကို တွေ့ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပထမကမ္ဘာစစ်မတိုင်ခင်က ကာ့ဒ်တွေဟာ အော်တိုမန် အင်ပါယာကြီးရဲ့ လက်အောက်မှာ နေထိုင်ခဲ့ကြတာပါ။ စစ်ကြီးအပြီး အော်တိုမန် အင်ပါယာကြီး ပြိုကွဲသွားတဲ့အခါ ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်မှာ ချုပ်ဆိုခဲ့တဲ့ ဆဲဗရက်စ် စာချုပ် (Treaty of Sèvres) အရ ကာ့ဒ်တွေအတွက် ကိုယ်ပိုင်လွတ်လပ်တဲ့ နိုင်ငံတစ်ခု ထူထောင်ခွင့်ပေးမယ်လို့ အနောက်နိုင်ငံကြီးတွေက ကတိကဝတ် ပြုခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် နောက်ပိုင်းမှာ တူရကီသမ္မတ ကားမားလ် အာတာတပ်ခ် ခေါင်းဆောင်တဲ့ တူရကီသမ္မတနိုင်ငံ အသစ်ပေါ်ထွက်လာပြီး အင်အားကြီးမားလာတဲ့အခါ အဲဒီစာချုပ်ကို ပယ်ဖျက်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနောက် ၁၉၂၃ ခုနှစ်မှာ လိုဇန်းစာချုပ် (Treaty of Lausanne) ကို အသစ်ထပ်မံ ချုပ်ဆိုခဲ့ကြပြီး အဲဒီစာချုပ်မှာတော့ ကာ့ဒ်တွေအတွက် ကိုယ်ပိုင်နိုင်ငံဆိုတဲ့ အချက် လုံးဝ ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်ကစလို့ ကာ့ဒ်တွေရဲ့ နယ်မြေတွေဟာ အသစ်ပေါ်ထွက်လာတဲ့ တူရကီ၊ အီရန်၊ အီရတ်နဲ့ ဆီးရီးယား နိုင်ငံတွေကြားမှာ အပိုင်းပိုင်း အတစ်တစ် ခွဲဝေယူခြင်း ခံလိုက်ရပြီး ဒီနေ့ခေတ်အထိ ကိုယ်ပိုင်နိုင်ငံမဲ့ ဘဝနဲ့ ရပ်တည်နေကြရတာ ဖြစ်ပါတယ်။
နိုင်ငံအသီးသီးမှာ ရောက်ရှိနေတဲ့ ကာ့ဒ်တွေရဲ့ အခြေအနေတွေကို လေ့လာကြည့်ရင် နိုင်ငံရေးအရ ဖိနှိပ်မှုတွေနဲ့ လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခတွေကို နေရာတိုင်းလိုလိုမှာ တွေ့ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ လူဦးရေ အများဆုံးနေထိုင်တဲ့ တူရကီနိုင်ငံမှာဆိုရင် အစိုးရက ကာ့ဒ်လူမျိုးဆိုတဲ့ အမည်နာမနဲ့ သူတို့ရဲ့ ဘာသာစကား ယဉ်ကျေးမှုတွေကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ပိတ်ပင်ဖျောက်ဖျက်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့ကြပါတယ်။ အရင်ကဆိုရင် ကာ့ဒ်တွေကို တောင်ပေါ်နေ တူရကီများ ဆိုပြီးတောင် ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြတာပါ။ ဒါကြောင့် ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေကစလို့ ကာ့ဒ်အလုပ်သမားပါတီ (PKK) လို လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေ ပေါ်ပေါက်လာပြီး တူရကီအစိုးရကို ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာအောင် ပြောက်ကျားစနစ်နဲ့ ပုန်ကန်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြရာမှာ လူပေါင်း သောင်းနဲ့ချီ သေဆုံးခဲ့ရပါတယ်။ အီရန်နိုင်ငံမှာရှိတဲ့ ကာ့ဒ်တွေကလည်း အလားတူ ဖိနှိပ်မှုမျိုးတွေ ခံစားနေကြရပါတယ်။ အီရန်အစိုးရဟာ ကာ့ဒ်တွေရဲ့ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုတွေကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် နှိမ်နင်းလေ့ရှိပြီး ကာ့ဒ်ခေါင်းဆောင် အများအပြားကိုလည်း ဖမ်းဆီး ကွပ်မျက်တာတွေ လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ မကြာသေးခင်က အီရန်မှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ဆန္ဒပြပွဲကြီးတွေရဲ့ အစပြုရာ ဖြစ်တဲ့ အမျိုးသမီး မာဆာအာမီနီ ဟာလည်း ကာ့ဒ်လူမျိုး တစ်ဦးဖြစ်တာကို ကြည့်ရင် အီရန်အစိုးရနဲ့ ကာ့ဒ်တွေကြားက ရှုပ်ထွေးတဲ့ အခြေအနေတွေကို မြင်တွေ့နိုင်ပါတယ်။
အီရတ်နိုင်ငံမှာရှိတဲ့ ကာ့ဒ်တွေရဲ့ သမိုင်းကတော့ အလွန် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်တဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေနဲ့ ပြည့်နှက်နေပါတယ်။ ဆက်ဒမ်ဟူစိန် လက်ထက်မှာ အန်ဖယ် (Anfal) လို့ခေါ်တဲ့ စစ်ဆင်ရေးကြီးနဲ့ ကာ့ဒ်တွေကို လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်မှုတွေ လုပ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၈ ခုနှစ်က ဟာလာဂျာ (Halabja) မြို့ကို ဓာတုလက်နက်နဲ့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် ကာ့ဒ်အရပ်သား ထောင်ပေါင်းများစွာ သေဆုံးခဲ့ရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ၁၉၉၁ ခုနှစ် ပင်လယ်ကွေ့စစ်ပွဲနဲ့ ၂၀၀၃ ခုနှစ် အမေရိကန်တို့ အီရတ်ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက်ပိုင်းမှာတော့ အီရတ်မှာရှိတဲ့ ကာ့ဒ်တွေဟာ နိုင်ငံရေးအရ အခွင့်အရေး အများဆုံး ရရှိလာခဲ့ပါတယ်။ လက်ရှိအချိန်မှာ သူတို့ဟာ အီရတ်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းမှာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ကာ့ဒစ္စတန် ဒေသအဖြစ် တရားဝင် ရပ်တည်ခွင့် ရရှိထားပြီး ကိုယ်ပိုင်အစိုးရနဲ့ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ (Peshmerga) တွေကိုပါ ဖွဲ့စည်းထားနိုင်ပါတယ်။ ဆီးရီးယားနိုင်ငံမှာတော့ ပြည်တွင်းစစ် စတင်ဖြစ်ပွားချိန်ကစလို့ ကာ့ဒ်တွေဟာ ဆီးရီးယား မြောက်ပိုင်းဒေသတွေကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသတစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အစ္စလာမ္မစ်နိုင်ငံတော် (ISIS) အကြမ်းဖက်အဖွဲ့ကို တိုက်ထုတ်ရာမှာ အမေရိကန်ဦးဆောင်တဲ့ ညွန့်ပေါင်းတပ်တွေနဲ့အတူ ဆီးရီးယား ကာ့ဒ်တပ်ဖွဲ့တွေက မြေပြင်ကနေ အဓိက အခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင်တိုက်ခိုက်ပေးခဲ့ကြပါတယ်။
ခြုံငုံသုံးသပ်ကြည့်ရရင် ကာ့ဒ်တွေရဲ့ အရေးဟာ အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဒေသတွင်း နိုင်ငံရေးအကျိုးစီးပွားလောက် မကဘဲ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေး အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ အကျိုးစီးပွားတွေနဲ့ပါ အကြီးအကျယ် ရောထွေး ယှက်နွယ်နေတာကို တွေ့ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အမေရိကန်နဲ့ အနောက်နိုင်ငံတွေက ကာ့ဒ်တွေကို ဒေသတွင်း စစ်ဆင်ရေးတွေမှာ အသုံးဝင်တဲ့ မဟာမိတ်တွေအဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြပေမယ့် ကာ့ဒ်တွေရဲ့ ကိုယ်ပိုင်နိုင်ငံ ထူထောင်ရေး အိပ်မက်ကိုတော့ တရားဝင် ထောက်ခံပေးလေ့ မရှိကြပါဘူး။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ကာ့ဒ်တွေကို နိုင်ငံတစ်ခု ပေးလိုက်ရင် သူတို့ရဲ့ မဟာမိတ်ဖြစ်တဲ့ တူရကီလို နိုင်ငံမျိုးနဲ့ ထိပ်တိုက်တွေ့မှာကို စိုးရိမ်လို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကာ့ဒ်တွေဟာ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ ပထဝီနိုင်ငံရေး ကစားကွက်တွေထဲမှာ အသုံးချခံရပြီး လိုအင်ဆန္ဒ ပြည့်ဝချိန်မှာ ပစ်ပယ်ခံရလေ့ရှိတဲ့ သမိုင်းကြောင်းတွေ အကြိမ်ကြိမ် ကြုံတွေ့ခဲ့ကြရပါတယ်။ လက်ရှိအချိန်အထိလည်း ကာ့ဒ်လူမျိုးတွေဟာ သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာ ရှင်သန်ရေးနဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်အတွက် နည်းလမ်းပေါင်းစုံနဲ့ ဆက်လက် ရုန်းကန် တိုက်ပွဲဝင်နေကြဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအခြေအနေတွေကို နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ (Political Science) ရှုထောင့်ကနေ လက်ရှိ ၂၀၂၆ ခုနှစ် အမေရိကန်နဲ့ ကာ့ဒ်တို့ရဲ့ ပူးပေါင်းမှုအပေါ် ချိတ်ဆက် သုံးသပ်ကြည့်မယ်ဆိုရင် နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးနယ်ပယ်က လက်တွေ့ကျဝါဒ (Realism) ရဲ့ သဘောသဘာဝကို အထင်အရှား မြင်တွေ့ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အမေရိကန်အတွက်ကတော့ ကာ့ဒ်တပ်ဖွဲ့တွေကို အသုံးပြုခြင်းဟာ မိမိရဲ့ မြေပြင်တပ်ဖွဲ့တွေ အသေအပျောက်မရှိစေဘဲ ရန်သူဖြစ်တဲ့ အီရန်အစိုးရကို ဖြုတ်ချနိုင်မယ့် ဒါမှမဟုတ် အင်အားချည့်နဲ့သွားစေမယ့် အလွန်ထိရောက်တဲ့ ကိုယ်စားပြုစစ်ပွဲ (Proxy War) ဗျူဟာတစ်ရပ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံမှာ နိုင်ငံတော်မဟုတ်တဲ့ အင်အားစုတွေ (Non-state actors) ကို အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေက သူတို့ရဲ့ ပထဝီနိုင်ငံရေး ကစားကွက်မှာ အသုံးချလေ့ရှိတဲ့ အဝေးရောက် အင်အားထိန်းညှိခြင်း (Offshore Balancing) သီအိုရီအတိုင်း အတိအကျ သက်ဝင်နေတာပါ။ ကာ့ဒ်တွေဘက်က ကြည့်ရင်လည်း သူတို့ဟာ အစဉ်အမြဲ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်း (Security Dilemma) ထဲမှာ ပိတ်မိနေတဲ့ လူမျိုးစုဖြစ်တာကြောင့် သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့် (Self-determination) ဆိုတဲ့ အမြင့်ဆုံး နိုင်ငံရေးရည်မှန်းချက်ကို ရောက်ဖို့အတွက် ရန်သူရဲ့ရန်သူဟာ မိတ်ဆွေဆိုတဲ့ မူဝါဒအရ အမေရိကန်ရဲ့ အကူအညီကို မလွှဲမရှောင်သာ ရယူနေရတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါပေမယ့် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံပညာရှင်တွေ ထောက်ပြလေ့ရှိတဲ့ အကြီးမားဆုံး အန္တရာယ်ကတော့ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသရဲ့ အင်အားချိန်ခွင်လျှာ (Balance of Power) ပြောင်းလဲသွားနိုင်တဲ့ ကိစ္စပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အကယ်၍ အမေရိကန်ရဲ့ ကျောထောက်နောက်ခံပြုမှုနဲ့ ကာ့ဒ်တွေက အီရန်ကို အောင်ပွဲခံပြီး အီရန်နိုင်ငံတွင်းမှာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ နယ်မြေသစ်တွေ ထပ်မံရရှိလာမယ်ဆိုရင် နိုင်ငံတော် အချုပ်အခြာအာဏာ (State Sovereignty) ကို အလေးထားတဲ့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေအတွက် ကြီးမားတဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုကြီး ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။ အထူးသဖြင့် နေတိုး (NATO) မဟာမိတ်ဖြစ်တဲ့ တူရကီအပါအဝင် အီရတ်နဲ့ ဆီးရီးယားတို့က သူတို့ဆီက ကာ့ဒ်တွေပါ ထပ်မံခွဲထွက်ဖို့ ကြိုးစားလာမှာကို လုံးဝ လက်ခံမှာ မဟုတ်တဲ့အတွက် လက်ရှိ အီရန်ပြဿနာထက် ပိုမိုရှုပ်ထွေးတဲ့ ဒေသတွင်း လူမျိုးရေးနဲ့ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု စစ်ပွဲကြီးတစ်ခုအဖြစ် အသွင်ပြောင်းသွားနိုင်ပါတယ်။
မဖြစ်မနေ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမယ့် အချက်ကတော့ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒဟာ အကျိုးစီးပွားကိုသာ အဓိကထားပြီး ကိုယ်ကျင့်တရားနဲ့ သစ္စာစောင့်သိမှုအပေါ် အခြေခံလေ့မရှိဘူး ဆိုတဲ့အချက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အမေရိကန်အနေနဲ့ အီရန်အစိုးရ ပြုတ်ကျသွားပြီး သူတို့ရဲ့ ဗျူဟာမြောက် ရည်မှန်းချက် အောင်မြင်သွားတဲ့ တစ်နေ့မှာ၊ ဒါမှမဟုတ် တူရကီလို အရေးပါတဲ့ မဟာမိတ်နိုင်ငံက ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက်လာတဲ့ တစ်နေ့မှာ ကာ့ဒ်တွေကို နိုင်ငံရေးအရ နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်မံ စွန့်လွှတ်သွားနိုင်ခြေ အလွန်များပြားနေပါတယ်။ အချုပ်အားဖြင့် ဆိုရရင် လက်ရှိ အမေရိကန်နဲ့ ကာ့ဒ်တို့ရဲ့ မဟာမိတ်ဖွဲ့မှုဟာ ရေရှည်ခိုင်မြဲတဲ့ နိုင်ငံရေး သန္နိဋ္ဌာန်တွေ၊ တူညီတဲ့ တန်ဖိုးထားမှုတွေအပေါ် အခြေခံထားတာ မဟုတ်ဘဲ၊ ရန်သူတူနေချိန်မှာ အပြန်အလှန် အကျိုးစီးပွားကို အခြေခံထားတဲ့ ယာယီ နည်းဗျူဟာမြောက် ပူးပေါင်းမှု (Tactical Alliance) သာ ဖြစ်တယ်လို့ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံရှုထောင့်ကနေ ကောက်ချက်ချ သုံးသပ်နိုင်ပါတယ်။
