ဘဝမှာ စစ်မှန်တဲ့ ပျော်ရွှင်ခြင်း ဆိုတာဟာ တကယ်တော့ လောကအကြောင်းကို အမှန်သိခြင်းပါပဲ။ ဘဝမှာ ကျနော်တို့ဟာ မသိမှု များစွာနဲ့ နေထိုင်နေကြပါတယ်။ ဘဝ ဘာကြောင့် ဖြစ်လာလဲ မသိဘူး၊ ဘဝ အဓိပ္ပါယ်ဘာလဲ မသိဘူး၊ ဘဝဆိုတာရှိရဲ့လား ဆိုတာတောင် မသိကြပါဘူး။ အဲဒီတော့ ဘဝ အကြောင်းကို သေသေချာချာ သိသွားတဲ့အခါ မေးခွန်းထုတ်စရာ မရှိတော့တဲ့အခါ ဘဝ ဟာ ပြီးပြည့်စုံသွားတာပါပဲ။ တကယ်တော့ ဘဝ ဆိုတာဟာ မွေးခြင်းကနေ သေခြင်းကို သတ်မှတ်ထားတဲ့ အချိန်အတိုင်းအတာ တခုပဲ ဖြစ်ပြီးတော့ တိကျတဲ့ အဓိပ္ပါယ်ဆိုတာ ရှိမနေပါဘူး။ ဘဝဟာ ပုညာဘိသင်္ခါရ၊ အပုညာဘိ သင်္ခါရတွေကြောင့် ဖြစ်လာရတာ ဖြစ်ပြီး သစ္စာလေးပါးကို မသိခြင်းဟာ အဓိက အရင်းခံပါပဲ။ ဒါကိုပဲ အဝိဇ္ဇာလို့ ခေါ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘဝ တခု ဖြစ်လာပြီဆိုရင် ဖြစ်လာတဲ့ ဇာတိကလဲ ဒုက္ခပါပဲ။ အိုမင်းလာရတာကလဲ ဒုက္ခပါပဲ၊ သေခြင်းဟာလဲ ဒုက္ခပါပဲ၊ မချစ်မနှစ်သက်သူနဲ့ အတူနေရခြင်းဟာလဲ ဒုက္ခပါပဲ၊ ချစ်ခင်နှစ်သက်သူနဲ့ ကွေကွင်းရခြင်းဟာ ဒုက္ခပါပဲ။ ဒါဟာပဲ ဘဝရဲ့ အဓိပ္ပါယ်၊ အနှစ်သာရ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘဝရဲ့ အနှစ်သာရ ဆိုတာဟာ ဒုက္ခလို့ ပြောနိုင်ပါတယ်။ ဒီ ဒုက္ခ ဖြစ်ကြောင်းကတော့ သမုဒယ ဆိုတဲ့ တဏှာပါ။ ဒါတွေအားလုံးဟာ မသိမှု တွေဝေမှု ကြောင်တောင်ကန်းမှု ဆိုတဲ့ မောဟ ကြောင့် ဖြစ်နေရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘဝ ဆိုတဲ့နေရာမှာ ကာမ၊ ရုပ၊ အရုပ တို့ပဲ ရှိတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျနော်တို့ လူဆိုတာကတော့ ကာမဘဝ ထဲမှာ အကြုံးဝင်ပါတယ်။ ကာမသုဂတိ ဘုံပါ။ ဘဝ ဆိုတာဟာ သစ္စာလေးပါးကို မသိသ၍ လည်ပါတ်နေရမှာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ သမုဒယ သစ္စာ တဏှာကို စွန့်ပါယ်တဲ့ နည်းကတော့ ဘဝကနေ သံသရာကနေ လွတ်မြောက်တဲ့ လမ်းပါပဲ။ ဘဝ တွေ ထပ်ခါထပ်ခါ ဖြစ်နေတာကိုတော့ သံသရာလို့ ခေါ်ပါတယ်။ သမုဒယ သစ္စာ ဖြစ်တဲ့ တဏှာကို ပါယ်စွန့်နိုင်ဖို့ ဆိုတာကတော့ မသိမှု၊ တွေဝေမှု၊ ကြောင်တောင်ကန်းမှု မောဟ ဆိုတဲ့ တရားကို ပါယ်စွန့်ပြီး အမှန်မြင်မှု ဦးဆောင်တဲ့ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး အကျင့်သာ ရှိပါတယ်။ တကယ်တော့ ဘဝရဲ့ အနှစ်သာရဟာ ဒုက္ခ ဖြစ်နေတဲ့အတွက် ကျနော်တို့ အနေနဲ့က သမုဒယကို ပါယ်စွန့်နိုင်ဖို့က အမှန်မြင်ဖို့ လိုအပ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အမှန်မြင်ပြီ ဆိုရင် ဓမ္မသဘောအရ သမုဒယ သစ္စာဟာ စွန့်သွားမှာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီတော့ ဘာကို အမှန်မြင်ရမလဲ ဆိုရင်တော့ ကိုယ့်ရဲ့တွေးတောမှု ကို ဖြစ်စေတဲ့ ခန္ဓာကိုယ် ဆိုတာကို စပြီး အမှန်မြင်ဖို့ လိုပါတယ်။ ပြီးရင်တော့ ခန္ဓာရဲ့ သဘောကို အမှန်မြင်ဖို့ လိုပါတယ်။ တကယ်တော့ လူ့ခန္ဓာကိုယ် ဆိုတာဟာ ရုပ်နဲ့ နာမ်ရဲ့ အပေါင်းအစု ဖြစ်တယ် ဆိုတာကို ပထမဆုံး သိဖို့ လိုပါတယ်။ ရုပ်ခန္ဓာ ဆိုတဲ့ ရုပ်အပေါင်းအစုရယ်၊ နာမ်ခန္ဓာခေါ်တဲ့ နာမ်အပေါင်းအစုရယ် စုပေါင်းထားတာကိုပဲ ခန္ဓာကိုယ်လို့ သတ်မှတ်ထားကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရုပ်ဆိုတာကတော့ မျက်စိနဲ့ မြင်ရတဲ့ ရုပ်အကုန်လုံးကို ခေါ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ မျက်စိနဲ့ မမြင်ရတဲ့ ရုပ်တွေလဲ ရှိနေပေမယ့် (ဥပမာ လေ) ထင်ရှားတာကတော့ မျက်စိနဲ့ မြင်ရသမျှ ရုပ်လို့ ပြောတာက ထင်ရှားပါတယ်။ နာမ်ဆိုတာကတော့ ဝေဒနာ (ခံစားမှု)၊ သညာ (မှတ်သားမှု)၊ ဝိဉာဏ် (သိမှု)၊ သင်္ခါရ (စေ့ဆော်မှု) ဆိုတဲ့ အစုအပေါင်းလေးခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီ ရုပ်နဲ့ နာမ်မှာ သူတို့ရဲ့ လက္ခဏာ ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ အနိစ္စဆိုတဲ့ မမြဲခြင်း၊ ဒုက္ခဆိုတဲ့ စက်ဆုပ်စရာ အသုံးမကျခြင်း၊ အနတ္တ ဆိုတဲ့ ငါသူ သတ္တဝါမဟုတ်ခြင်း၊ အသုဘ ဆိုတဲ့ မတင့်တယ်ခြင်း စတာတွေ ရှိပါတယ်။ ဒါတွေကို အမှန်အတိုင်း မသိ တွေဝေ မိုက်မဲ ခြင်းကိုတော့ မောဟလို့ ခေါ်ပါတယ်။ တရားအားထုတ်တယ် ဆိုတာကတော့ အဆိုပါ မောဟအစား အမောဟ ခေါ်တဲ့ အမှန်အတိုင်း အချိန်တိုင်း သိနေခြင်း ဆိုတာ ဖြစ်ဖို့ လုပ်ဆောင်ခြင်းပါပဲ။ ဒါကြောင့် တရားအားထုတ်သူဟာ သမ္မာဝါယာမ၊ သမ္မာသတိ၊ သမ္မာသမာဓိ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ခေါ်တဲ့ အင်္ဂါငါးပါးနဲ့ပြည့်စုံတဲ့ မဂ္ဂင်ကို ကြိုးစားနေရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို အမှန်မြင်မှုဟာ အထပ်ထပ်အခါခါ ဖြစ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါမှသာပဲ နောက်ဆုံးမှာ အနတ္တနဲ့ အနိစ္စ ဆိုတာကို အပြည့်အဝ သဘောပေါက်ပြီး လောကမှာ ရုပ်နာမ် သင်္ခါရမှာ တွယ်ငြိစရာ ဘာမှ မရှိတာကို သဘောပေါက်ပြီး သမုဒယသစ္စာ (တဏှာ)ကို ပါယ်သတ်နိုင်မှာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ သမုဒယ သစ္စာ တဏှာကို ပါယ်သတ်ဖို့ ကို ကြိုးစားရတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ကြိုးစားရတာက အနိစ္စနဲ့ အနတ္တကို မြင်အောင် သဘောပေါက်အောင် ကြိုးစားရတာပါ။ အကျိုးရလဒ်ကတော့ တဏှာ သေသွားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘာကြောင့် သမုဒယ သေရသလဲ ဆိုရင်တော့ အနှစ်သာရ မရှိတဲ့အချက် (အနတ္တ) ကိုရော ဖြစ်ပြီးပျက်နေခြင်းသက်သက်သာ ဖြစ်တယ် ဆိုတဲ့အချက် (အနိစ္စ) ကိုရော သေချာစွာ သိသွားတဲ့အတွက် သင်္ခါရ တရားတွေဟာ စက်ဆုပ်စရာ အသုံးမကျတာ သက်သက်သာ ဖြစ်တယ် ဆိုတဲ့ ဒုက္ခဆိုတဲ့ အယူ အစားထိုးသွားလို့ ဖြစ်ပါတယ်။ နဂိုကတော့ တခုခု အနှစ်သာရ ရှိမယ် ဆိုပြီး အနှစ်သာရ ကို သုခ လို့ ထင်နေခဲ့ကြတာပါ။ တရားအားထုတ်တဲ့အခါမှသာ သုခ ဆိုတဲ့ အယူ စင်ကြယ်ပြီး ဒုက္ခဆိုတဲ့ အယူ အစားထိုးသွားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီလို ဖြစ်ပြီဆိုရင်တော့ ထူးခြားတဲ့အချက်တွေက သီလ မဂ္ဂင်တွေ လုံခြုံသွားတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီအခါမှာတော့ သံသရာမှာ မကြုံဖူးတဲ့ ဘယ်တော့မှ အပါယ်မကျတော့ဘူး ဆိုတဲ့ လွတ်လပ်မှု ပျော်ရွှင်မှု နဲ့ နိဗ္ဗာန်ဆိုတဲ့ တရားကို သဘောပေါက်မှု ဖြစ်မှာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ဘဝရဲ့ စစ်မှန်တဲ့ ပျော်ရွှင်မှုပါပဲ။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။
