တိတ်တိတ်လေး ဝေးသွားတဲ့သူ​များ — မရှိတော့မှ တန်ဖိုးသိရတဲ့သူ​များ

​─ ─ ─ ─ ─ ─ ─ ─ ─ ── ─ ─ ─

လူတစ်ချို့က စိတ်ထိခိုက်ရင် ဒေါသတကြီး ပေါက်ကွဲတတ်ကြတယ်။ ချက်ချင်း ပြန်လည်တုံ့ပြန်တတ်ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ တချို့လူတွေကတော့ ကိုယ်နာကျင်ရတဲ့အခါ ဘာမှမပြောဘဲ တိတ်တိတ်လေး ခံစားတတ်ကြပါတယ်။ အထူးသဖြင့် စိတ်ထား နူးညံ့ပြီး စိတ်ကောင်းရှိတဲ့သူတွေရဲ့ နာကျင်မှုက အပြင်ပန်းမှာ မမြင်သာလှပါဘူး။

ဒီဆောင်းပါးမှာ စိတ်ကောင်းရှိသူတွေ နာကျင်ရတဲ့အခါ ဘယ်လိုခံစားရလဲ၊ ဘယ်လိုပြောင်းလဲသွားတတ်သလဲနဲ့ ဘာလို့ တိတ်တိတ်လေး ဝေးကွာသွားတတ်ကြသလဲဆိုတာကို မျှ​ဝေပေးသွားပါမယ်။
​
၁။ စိတ်ကောင်းရှိသူများ၏ သဘာဝ
​
စိတ်ကောင်းရှိသူတွေရဲ့ အကြီးမားဆုံးအားသာချက်က အခြားသူတွေကို နားလည်ပေးနိုင်စွမ်း (Empathy) မြင့်မားတာပါပဲ။ သူတို့က ကိုယ့်ကြောင့် သူတစ်ပါး စိတ်မကောင်းဖြစ်သွားမှာကို စိုးရိမ်တတ်ကြတယ်။

• ​ဥပမာ - တစ်ယောက်ယောက်က ကတိတစ်ခုကို အကြောင်းပြချက်မခိုင်လုံဘဲ ဖျက်လိုက်တယ် ဆိုပါစို့။ သူတို့ရင်ထဲမှာ အရမ်းဝမ်းနည်းသွားပေမယ့် ပါးစပ်ကတော့ "အိုကေပါ.. ကိစ္စမရှိပါဘူး၊ နားလည်ပါတယ်" လို့ပဲ ပြောလိုက်တတ်တယ်။

• ​သူတို့ဟာ ပြဿနာဖြစ်ရင်လည်း အသံကျယ်ကျယ်နဲ့ ငြင်းခုံတာထက် တိတ်တိတ်ဆိတ်ဆိတ်ပဲ ဖြေရှင်းချင်ကြပါတယ်။ အမြဲတမ်းလိုလို ကိုယ့်ခံစားချက်ထက် တစ်ဖက်လူရဲ့ အခြေအနေကို ပိုပြီး ဦးစားပေးတတ်ကြသူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

၂။ စိတ်ထိခိုက်ရသည့်အခါ သူတို့၏ တုံ့ပြန်မှု
​
ဒီလိုလူတွေ စိတ်အလွန်အမင်း ထိခိုက်ရတဲ့အခါ ပြန်အော်ဟစ်တာ၊ ပြန်တိုက်ခိုက်တာမျိုး လုပ်လေ့မရှိပါဘူး။ သူတို့ရဲ့ နာကျင်မှုကို ရင်ထဲမှာပဲ သေချာသိမ်းဆည်းလိုက်ကြတယ်။

• ​ဥပမာ - တစ်ဖက်လူက စကားတွေ လွန်လွန်ကျူးကျူး ပြောဆိုလာတဲ့အခါ ပြန်မပြောဘဲ ငြိမ်နေလိုက်တာမျိုးပါ။ ပါးစပ်က "ရပါတယ် အိုကေတယ်" လို့ ပြောနေပေမယ့် တကယ်တမ်း စိတ်ထဲမှာ​တော့ မအိုကေပါဘူး။

• ​သူတို့က မပြောဘူးဆိုတာ မနာဘူးဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။ ပြောဖို့ မတတ်လို့ ဒါမှမဟုတ် မပြောချင်လို့ပဲ ဖြစ်တယ်။ အဲဒီလို မဖော်ပြတတ်လို့ သူတို့နာကျင်နေတယ်ဆိုတာကို သင် မသိနိုင်လို့ မသိလိုက်ဘဲ အထပ်ထပ်နာကျင်အောင် လုပ်မိနိုင်ပါတယ်။ သူတို့က လူတွေရှေ့မှာ ဘာမှမဖြစ်သလိုနေပြပြီး၊ တစ်ယောက်တည်းရှိတဲ့အချိန်မှသာ တိတ်တိတ်လေး ခံစားတတ်ကြတယ်။

၃။ တဖြည်းဖြည်း ဝေးကွာသွားခြင်း
​
စိတ်ကောင်းရှိသူတွေက ချက်ချင်းကြီး လှည့်ထွက်မသွားပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ သင်သတိမထားမိတဲ့ အချိန်လေးတွေမှာ တဖြည်းဖြည်းချင်း အဝေးကို ဆုတ်ခွာသွားတတ်ပါတယ်။

• ​ဥပမာ - အရင်ကဆို သင့်ဆီကို အရင်ဆုံး စာပို့တတ်သူ၊ တစ်နေ့တာ အကြောင်းတွေ အသေးစိတ် ပြောပြတတ်သူက အခုဆို "အင်း"၊ "အိုကေ" ဆိုတဲ့ စကားလုံးတိုတိုလေးတွေလောက်ပဲ ပြန်တော့တယ်။

• ​စကားပြောချင်စိတ် မရှိတော့သလို၊ သင့်အတွက် အချိန်ပေးမှုလည်း တဖြည်းဖြည်း နည်းလာပါမယ်။ သင် သတိထားမိလိုက်တဲ့ အချိန်မှာတော့ သူတို့က သင့်အနီးကနေ အတော်လေးကို ဝေးကွာသွားခဲ့ပါပြီ။
​
၄။ တိတ်တိတ်လေး ထွက်သွားခြင်း၏ အဓိပ္ပါယ်
​
စိတ်ကောင်းရှိသူတွေ တိတ်တိတ်လေး ထွက်သွားခြင်းဟာ စိတ်ကောက်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခု ပါ။
​
သူတို့ ဒီလိုလုပ်ရခြင်းရဲ့ အဓိကအကြောင်းရင်းက​တော့ ပင်ပန်းသွားလို့ပါ။ ထပ်ပြီး အငြင်းအခုံတွေ မလုပ်ချင်တော့ဘူး၊ နာကျင်မှုတွေကို ထပ်မခံစားနိုင်တော့ဘူး။

ဒါကြောင့် သူတို့ရဲ့ ကျန်ရှိနေသေးတဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် တန်ဖိုးထားမှု (Self-worth) ကို ကာကွယ်တဲ့အနေနဲ့ ဆူညံသံမပေးဘဲ တိတ်တိတ်လေး လှည့်ထွက်သွားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပစ္စည်းတွေ သိမ်းပြီး တံခါးကို ဆောင့်ပိတ်သွားတာမျိုး မဟုတ်ဘဲ၊ တံခါးကို ဖြည်းဖြည်းချင်းပိတ်ပြီး အပြင်ကနေ သော့ခတ်သွားတဲ့ သဘောပါပဲ။
​
၅။ ယုံကြည်မှု ပျက်သွားခြင်း
​
တစ်ခါပျက်စီးသွားတဲ့ ယုံကြည်မှုကို ပြန်တည်ဆောက်ဖို့ဆိုတာ စိတ်ကောင်းရှိသူတွေအတွက် အရမ်းခက်ခဲပါတယ်။

• ​ဥပမာ - စက္ကူတစ်ရွက်ကို လုံးချေပစ်လိုက်သလိုပါပဲ။ ပြန်ဖြန့်လိုက်ရင် စက္ကူပြန်ဖြစ်ပေမယ့် အရေးအကြောင်းတွေကတော့ အမြဲတမ်း ကျန်နေခဲ့မှာပါ။

• ​သင်က "တောင်းပန်ပါတယ် နောက်မလုပ်တော့ပါဘူး" လို့ ပြောလိုက်ရင် သူတို့ ခွင့်လွှတ်ပေးကောင်း ခွင့်လွှတ်ပေးပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတို့က နာကျင်မှု​တွေ ထပ်မခံစားနိုင်တော့လို့ အရင်လို ဆက်ဆံရေးမျိုး ပြန်ရဖို့ဆိုတာ မဖြစ်နိုင်သလောက်ပါပဲ။

၆။ သင် မသိလိုက်ဘဲ ဆုံးရှုံးမှု

သူတို့ရှိနေစဉ်က သာမန်လိုထင်ခဲ့တာတွေက၊ မရှိတော့တဲ့အချိန်မှ အရေးကြီးဆုံးတွေ ဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။
​
စိတ်ကောင်းရှိသူ တစ်ယောက်ကို ဆုံးရှုံးလိုက်ရခြင်းရဲ့အဆိုးဆုံးအချက်က သူတို့မရှိတော့တဲ့ အချိန်ရောက်မှ သူတို့ရဲ့ တန်ဖိုးကို အပြည့်အဝ နားလည်လာတာပါပဲ။

• ​အရင်ကဆို သင့်ရဲ့ကျန်းမာ​ရေး၊ အ​နေအထိုင် အတွက် ဂရုစိုက်သူ၊ သင့်အ​ပေါ် သည်းခံ​​ပေးသူ၊ သင်​ကောင်းဖို့ အရာရာ စဉ်းစား​ပေးသူ၊ သင်စိတ်ညစ်နေရင် အနားမှာ အမြဲနားထောင်ပေးသူဟာ အခုတော့ သင့်ဘဝထဲမှာ မရှိတော့ပါဘူး။

• ​"သူ့ကို ပြန်တောင်းပန်ရင် ရနိုင်မလား" လို့ သင်တွေးမိတဲ့ အချိန်မှာ အရာအားလုံးက နောက်ကျသွားခဲ့ပါပြီ။ တိတ်တိတ်လေး ဆုံးရှုံးသွားရခြင်းက ဆူဆူညံညံ ဆုံးရှုံးရတာထက် ပိုပြီး အနာတရကြီးမားစေပါတယ်။
​
၇။ သင် သင်ယူရမည့် သင်ခန်းစာများ
​
ဒီလို အဖြစ်အပျက်တွေကနေ ကျွန်တော်တို့ သင်ယူရမယ့် သင်ခန်းစာတွေ ရှိပါတယ်။

• ​လေးစားတန်ဖိုးထားပါ - စိတ်ကောင်းရှိသူတွေရဲ့သည်းခံမှုကို အခွင့်အရေး တစ်ခုလို မယူဆပါနဲ့။

• ​တိတ်ဆိတ်မှုကို နားလည်ပေးပါ - သူတို့ ဘာမှမပြောတိုင်း "ဘာပြဿနာမှ မရှိဘူး" လို့ မယူဆလိုက်ပါနဲ့။ နာကျင်ကြောင်း မဖော်ပြတတ်သူတွေကို နာကျင်အောင် မလုပ်ပါနဲ့။ သူတို့ရဲ့ တိတ်တိတ်လေး ခံစားရမှု​တွေကို နားလည်ပေးဖို့ လိုပါတယ်။

• ​စကားကို ဆင်ခြင်ပါ - နာကျင်စေမယ့် စကားလုံးတွေဟာ ရင်ထဲကို မြှားလိုစူးဝင်တတ်တာမို့ သတိထားပြီး ဆက်ဆံပါ။

• ​ယုံကြည်မှုကို ထိန်းသိမ်းပါ - ယုံကြည်မှုဆိုတာ ရဖို့ခက်သလို၊ ပျက်သွားရင်လည်း ပြန်ရဖို့ မလွယ်ကူပါဘူး။
​
၈။ နိဂုံးချုပ်
​
စိတ်ကောင်းရှိသူတွေဟာ နာကျင်ရတိုင်း ဆူညံပွက်လောရိုက်လေ့မရှိဘဲ တိတ်တိတ်လေးနဲ့သာ ဝေးကွာသွားတတ်သူတွေ ဖြစ်တယ်။ သူတို့ရဲ့ သည်းခံပေးမှု၊ နားလည်ပေးမှုတွေကို ပေါ့ပေါ့ တန်တန် မသဘောထားမိဖို့ အရေးကြီးတယ်။ သူတို့ တိတ်တိတ်လေး ထွက်သွားပြီဆိုတာဟာ အဆုံးစွန်ထိ စဉ်းစားပြီးမှ ချလိုက်တဲ့ အပြတ်သားဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက် ဆိုတာကို သတိရပါ။

ဒါကြောင့် သင့်ဘေးနားက စိတ်ကောင်းရှိသူတွေကို ဆုံးရှုံးပြီးမှ နားလည်တာမျိုး မဖြစ်ရအောင်၊ အခုထဲက တန်ဖိုးထား ဂရုစိုက်ဖို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။

စာဖတ်သူရဲ့ ဘဝမှာရော ဒီလိုမျိုး တိတ်တိတ်လေး​ဝေး သွားတဲ့ သူငယ်ချင်းမျိုး၊ ချစ်ရသူမျိုး ကြုံဖူးသလား ??

 ဒီစာကိုဖတ်ပြီး သတိရမိတဲ့ သူငယ်ချင်း၊ ချစ်ရသူကို Mention လုပ်ပြီး ပြန်ပြီးတန်ဖိုးထားဖို့ မမေ့နဲ့​နော်။

--------

Zar Ni Kyaw – Leadership & People Skills Coach