လေထုညစ်ညမ်းမှုအမှုန်အမွှား Lewy body dementia

လေထုညစ်ညမ်းမှုဟာ Lewy body dementia (လီဝီဘော်ဒီ ဒီမန်းရှား) လို့ခေါ်တဲ့ ဦးနှောက်ပျက်စီးမှုရောဂါကို ဖြစ်စေနိုင်တယ် ဆိုတဲ့ သိပ္ပံနည်းကျ လေ့ လာတွေ့ရှိချက်တွေအရတွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။

၁။ ဘာကိုတွေ့ရှိခဲ့တာလဲဆိုရင်PM2.5 လို့ခေါ်တဲ့ အလွန်သေးငယ်တဲ့ လေထုညစ်ညမ်းမှုအမှုန်အမွှားတွေဟာ ဦးနှောက်ထဲမှာရှိတဲ့ alpha-synuclein (အယ်လ်ဖာ-ဆိုင်နျူကလီးအင်း) ဆိုတဲ့ ပရိုတင်းတစ်မျိုးကို အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေတဲ့ အစုအဖွဲ့တွေဖြစ်အောင် ပြုလုပ်လိုက်ပါတယ်။

၂။ ဒါက ဘာဆက်ဖြစ်စေလဲဆိုရင် အဲဒီလို ပရိုတင်းတွေစုပြီး အခဲဖြစ်သွားတာက Lewy body dementia ရောဂါကို ဖြစ်စေတဲ့ အဓိကအကြောင်းရင်းပါ။ ဒီရောဂါအမျိုးအစားထဲမှာ Parkinson's (ပါကင်ဆန်) ရောဂါနဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းမှုတွေလည်း ပါဝင်ပါတယ်။

၃။ ဘယ်လိုသက်သေပြခဲ့လဲ:

တိရစ္ဆာန်စမ်းသပ်မှု:ကြွက်တွေကို PM2.5 အမှုန်တွေနဲ့ ထိတွေ့စေတဲ့အခါ သူတို့ရဲ့ ဦးနှောက်တွေ ကျုံ့လာတာ၊ မှတ်ဉာဏ်ကျဆင်းလာတာ၊ ပြီးတော့ လူတွေမှာဖြစ်တဲ့ မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းခြင်း(dementia )ရောဂါကလိုပဲ ပရိုတင်းအခဲတွေ ဖြစ်လာတာကို တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။

လူတွေဆီက အချက်အလက်: အမေရိကန်နိုင်ငံက လူပေါင်း ၅၆ သန်းကျော်ရဲ့ ကျန်းမာရေးမှတ်တမ်းတွေကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြည့်တဲ့အခါ PM2.5 လေထုညစ်ညမ်းမှု ပိုများတဲ့နေရာမှာ နေထိုင်သူတွေဟာ Lewy body dementia ကြောင့် ဆေးရုံတက်ရနိုင်ခြေ ပိုများတာကို တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။

၄။ လေထုညစ်ညမ်းမှုဟာ ဒီလိုကြောက်စရာကောင်းတဲ့ ဦးနှောက်ရောဂါတွေ ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေတဲ့ "ပြင်လို့ရတဲ့ အကြောင်းတရား" (modifiable risk factor) တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် လေထုညစ်ညမ်းမှုကို လျှော့ချနိုင်ခြင်းအားဖြင့် ဒီရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကိုလည်း လျှော့ချနိုင်ပါတယ် လို့ ဆိုလိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။

Research Paper

DOI: 10.1126/science.adu4132