LDL (Low Density Lipoprotein — သိပ်သည်းဆနည်းသော လစ်ပိုပရိုတိန်း) ကို အများအားဖြင့် မကောင်းတဲ့အရာတစ်ခုလို့ သတ်မှတ်ခံထားရပါတယ်။ တစ်ယောက်ယောက်က LDL ကို
"မကောင်းတဲ့ ကိုလက်စထရော" လို့ သတ်မှတ်လိုက်ကတည်းက LDL ဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ မကောင်းတာမှန်သမျှကို ဖြစ်စေတဲ့အရာတစ်ခုလို အပြစ်တင်ခံလာရတာဖြစ်တယ်။ဆရာဝန်တွေ၊ အထူးသဖြင့် နှလုံးအထူးကုဆရာဝန်တွေကလည်း LDL ကို ဆန့်ကျင်တဲ့ဘက်ကနေ ပါဝင်ကြတယ်။ လူအများအကြားမှာလည်း သွေးထဲက LDL တန်ဖိုး နည်းလေလေ ပိုကောင်းလေလေ ဆိုတဲ့ အယူအဆက အတော်လေးကျယ်ပြန့်နေပါတယ်။ ကံကောင်းတာက ဒီလိုလုပ်ရတဲ့ အကြောင်းပြချက်က မမှန်ကန်ပါဘူး။
ဒါကြောင့် ခဏလောက် နောက်ပြန်ဆုတ်ပြီး LDL ဆိုတာဘာလဲ၊ ဘာကိုလုပ်ဆောင်ပေးလဲဆိုတာ အရင်ပြန်ကြည့်ကြရအောင်။ ပြီးရင် ဘာကြောင့် LDL ကို ကြောက်စရာကောင်းတယ်လို့ ထင်နေတာက မှားနေတယ်ဆိုတာ ရှင်းပြပါမယ်။
LDL ဆိုတာ ဘာလဲ?
LDL ဆိုတာ carrier protein (သယ်ဆောင်ပေးတဲ့ ပရိုတိန်း) တစ်မျိုးဖြစ်ပါတယ်။ LDL ရဲ့ အရေးကြီးတဲ့အလုပ်တစ်ခုကတော့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ဆဲလ်တိုင်းဆီကို အလွန်အရေးကြီးတဲ့ ဓာတုပစ္စည်းတစ်မျိုးကို သယ်ဆောင်ပေးခြင်းပါ။
ဒီဓာတုပစ္စည်းဟာ—
- ဆဲလ်အမြှေးပါး (cell membrane) တွေရဲ့ အရေးကြီးတဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်တယ်။
- ဦးနှောက်ထဲမှာ antioxidant (ဓာတ်တိုးဆန့်ကျင်ပစ္စည်း) အဖြစ် အလုပ်လုပ်တယ်။
- ဗိုက်တာမင်ဒီ၊ ကော်တီဆော၊ အီစထရိုဂျင်၊ ပရိုဂျက်စတီရုန်း၊ တက်စတိုစတီရုန်း စတဲ့ ဟော်မုန်းတွေ ထုတ်လုပ်ဖို့ ကုန်ကြမ်းလည်း ဖြစ်တယ်။
ဒီလို ခန္ဓာကိုယ်အသက်ရှင်ဖို့ အရေးကြီးတဲ့ ဓာတုပစ္စည်းကတော့ cholesterol (ကိုလက်စထရော) ပါပဲ။
ဒါကြောင့် LDL ကို “မကောင်းတဲ့ ကိုလက်စထရော” လို့ ခေါ်တာမှာ အမှားနှစ်ချက်ရှိတယ်။
ပထမအချက်က LDL ကိုယ်တိုင်က cholesterol မဟုတ်ပါဘူး။ LDL ဟာ protein (ပရိုတိန်း) တစ်မျိုးပါ။
ဒုတိယအချက်ကတော့ လူ့ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းမှာ LDL က ဘယ်လောက်အရေးကြီးတဲ့ အလုပ်တွေကို လုပ်ပေးနေတယ်ဆိုတာကို သိလာပြီဆိုရင် LDL က
မကောင်းတာ လုံးဝမဟုတ်မှန်း သိသာထင်ရှားပါတယ်။
အသက်ရှင်ဖို့အတွက် ဒီလောက်အခြေခံကျပြီး အရေးကြီးတဲ့ biochemistry (ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ ဇီဝဓာတုဖြစ်စဉ်များ) ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကို ဘယ်လိုလုပ်ပြီး “မကောင်းဘူး” လို့ အပြစ်တင်နိုင်မှာလဲ?
ဦးနှောက်အတွက် LDL ရဲ့ အရေးပါမှု
အထက်မှာ ပြောခဲ့တဲ့အတိုင်း LDL ဟာ ဦးနှောက်ကျန်းမာရေးနဲ့ ဦးနှောက်ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေမှာ အထူးအရေးပါတဲ့ အခန်းကဏ္ဍက ပါဝင်ပါတယ်။ LDL ပမာဏ နည်းရင် ဦးနှောက်တစ်ရှူး ထိခိုက်နိုင်တယ်လို့ သင်ထင်ရင် အဲဒါမှန်ပါတယ်။
ဒီလအစောပိုင်းက Neurology လို့ခေါ်တဲ့ နာမည်ကြီး ဂျာနယ်မှာ သုတေသနတစ်ခုကို ထုတ်ပြန်ခဲ့တယ်။ သုတေသီတွေက အသက်အရွယ်အမျိုးမျိုးရှိတဲ့ အရွယ်ရောက်သူ ၂,၆၀၈ ယောက် ရဲ့ သွေးထဲက အဆီတိုင်းတာချက်အမျိုးမျိုးနဲ့ ဦးနှောက်ရဲ့ MRI scan တွေမှာ တွေ့ရတဲ့ ပြောင်းလဲမှုတွေအကြား မှာ ဆက်စပ်မှု ရှိ၊ မရှိကို လေ့လာခဲ့ကြပါတယ်။
သူတို့ အထူးလေ့လာခဲ့တဲ့ MRI ပြောင်းလဲမှုတွေက ဦးနှောက်ထဲက သေးငယ်တဲ့ သွေးကြောတွေ ပျက်စီးတာနဲ့ဆက်စပ်တဲ့ ပြောင်းလဲမှုတွေ၊
ပြီးတော့ ဦးနှောက်ရဲ့ အဖြူရောင်အစိတ်အပိုင်းမှာ သွေးကြောငယ်ပိတ်ဆို့မှုကြောင့် ဖြစ်တဲ့ လေဖြတ်ခြင်း (small strokes) နဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ပြောင်းလဲမှုတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီပြောင်းလဲမှုတွေဟာ လေဖြတ်ခြင်း (stroke)
နဲ့ မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းခြင်း (dementia) ဖြစ်နိုင်ခြေကို ခန့်မှန်းရာမှာ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ လက္ခဏာတွေပါ။
သုတေသီတွေကတော့ ဦးနှောက်မှာ ဒီလို စိုးရိမ်စရာပြောင်းလဲမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်မှုနဲ့ သွေးထဲက triglycerides (ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက်) ပမာဏကြားမှာ ခိုင်မာတဲ့ ဆက်စပ်မှုရှိတယ်လို့ ကောက်ချက်ချခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် LDL နဲ့ဆက်စပ်လာတဲ့အခါ ပြောင်းပြန်ဖြစ်နေတယ်။
ဆိုလိုတာက LDL ပမာဏ မြင့်လေ စိုးရိမ်စရာကောင်းတဲ့ ဦးနှောက်ပြောင်းလဲမှုတွေ ဖြစ်နိုင်ခြေ နည်းလေလေပါ။
Neurology ဂျာနယ်မှာဖော်ပြခဲ့တဲ့ သုတေသန
ကိုဖတ်ရန် link
https://drperlmutter.com/.../07/Lipids-and-Small-vessel.pdf
သုတေသီတွေက အဓိကအားဖြင့် ဒီလိုသုံးသပ်ခဲ့တယ်။
LDL ကိုလက်စထရောပမာဏ တိုးလာတာက ဦးနှောက်သွေးကြောငယ်ရောဂါ (cerebral small vessel disease) ရဲ့ MRI လက္ခဏာတွေ အားလုံးရဲ့ ဖြစ်ပွားမှုနဲ့ ပြင်းထန်မှုကို လျော့နည်းစေတယ်လို့ တွေ့ရတယ်။ ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက် တိုးလာတာကတော့ အခြားအဆီအမျိုးအစားထက် အသက်ကြီးသူတွေမှာ ဦးနှောက်သွေးကြောငယ်ရောဂါရဲ့ MRI လက္ခဏာတွေနဲ့ ဆက်စပ်နေတယ်။
ဒီသုတေသနရလဒ်ဟာ တကယ်ကို အရေးကြီးတဲ့ အချက်အလက်ပါ။ အကြောင်းရင်းနှစ်ခုရှိပါတယ်။
ပထမအချက်က သွေးစစ်တဲ့အခါ ပုံမှန်တွေ့ရတဲ့ ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက်က ဦးနှောက်ထဲက မကောင်းတဲ့ ပြောင်းလဲမှုတွေနဲ့ ခိုင်ခိုင်မာမာ ဆက်စပ်နေတယ် ဆိုတာပါဘဲ။
နောက်ထပ် အရေးကြီးတာတစ်ခုက
triglyceride ဟာ သွေးတွင်းသကြားဓာတ် (blood sugar) ကို ထင်ဟပ်စေပြီး လူတစ်ယောက် စားသုံးတဲ့ အဆီပမာဏမဟုတ်ဘဲ သကြားနဲ့ ကာဘိုဟိုက်ဒရိတ် စားသုံးမှုကို ထင်ဟပ်စေပါတယ်။
ဒါကြောင့် triglycerides မြင့်တာဟာ လူတစ်ယောက်က အဆီဘယ်လောက်စားသလဲဆိုတာထက် သကြားနဲ့ carbohydrate စားသုံးမှု နဲ့ ပိုပြီးဆက်စပ်နိုင်ပါတယ်။
ဒုတိယအချက်ကတော့ ဒီသုတေသနဟာ LDL
အပေါ် ကျွန်တော်တို့ရဲ့အမြင်ကို ပြောင်းလဲသင့်တဲ့ လေ့လာမှုတွေထဲက တစ်ခုပါ။ LDL ပမာဏ များခြင်းဟာ ဦးနှောက်ကို ကာကွယ်ပေးမှု အားကောင်းတဲ့ သဘောရှိပုံပေါ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် သင်တို့ကို လုပ်စေချင်တာက ဒီလိုပါ။
သင့်ဆရာဝန်က “LDL များလွန်းတယ်၊ LDL နည်းလေ ပိုကောင်းလေ” လို့ ပြောနေတယ်ဆိုရင် ဒီသုတေသနကို ပရင့်ထုတ်ပြီး(ပုံနှိပ်ပြီး) ဆရာဝန်ကို မေးကြည့်ပါ။
“လေဖြတ်ခြင်း (Stroke) နဲ့ မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းမှု (dementia) ဖြစ်နိုင်ခြေကို ကာကွယ်ပေးနေနိုင်တဲ့ သွေးတွင်းအမှတ်အသား (blood marker) တစ်ခုကို ဘာကြောင့် လျှော့ချချင်တာလဲ?”
လို့ မေးကြည့်ပါ။
LDL ဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ မိတ်ဆွေဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ကို ကူညီဖို့ ရှိနေတဲ့အရာတစ်ခုပါ။
(ဒေါက်တာ ဒေးဗစ် ပါလ်မတ်တာ ၏ blog
တွင် ဖော်ပြထားသော "LDL is Your Friend"
ဆောင်းပါးကို ဆီလျော်အောင် မြန်မာပြန်ပါသည်)
မူရင်းဆောင်းပါးကို ဖတ်ရန်လင့်
LDL is Your Friend
https://drperlmutter.com/ldl-friend/
====================================
Dr. David Perlmutter ရဲ့ “LDL is Your Friend” ဆောင်းပါးမှာ ရည်ညွှန်းထားတဲ့ သုတေသနက “Plasma lipids and cerebral small vessel disease” ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီသုတေသနရလဒ်ကို ၂၀၁၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၅ ရက်နေ့မှာထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး၊ ဂျာနယ် Neurology (American Academy of Neurology ရဲ့ ဂျာနယ်) မှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၁ ရက်နေ့ထုတ် (Volume 83, Issue 20, စာမျက်နှာ ၁၈၄၄–၁၈၅၂) မှာ ထုတ်ဝေခဲ့ပါတယ်။
DOI: 10.1212/WNL.0000000000000980
PubMed ID: 25320101
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25320101/
အဓိကအချက်များ
(Dr Perlmutter ရဲ့ဆောင်းပါးနဲ့ ကိုက်ညီမှု)
- သုတေသနမှာ ပြင်သစ်လူဦးရေအခြေပြု cohort နှစ်ခု (3C-Dijon နှင့် EVA) က လူ ၂,၆၀၈ ဦးကို လေ့လာခဲ့ပါတယ်။
- MRI မှာ cerebral small vessel disease အမှတ်အသားများ (white matter hyperintensity volume နှင့် lacunes) နဲ့ သွေးတွင်း lipid များ (triglycerides, LDL, HDL) ဆက်စပ်မှုကို စစ်ဆေးခဲ့ပါတယ်။
Triglycerides မြင့်လေလေ အဲဒီ MRI အပြောင်းအလဲများ ပိုများလေလေ ဖြစ်ပါတယ်။
LDL cholesterol မြင့်လေလေ အဲဒီ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ ဦးနှောက်အပြောင်းအလဲများ လျော့နည်းလေလေ ဖြစ်တယ်လို့ တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။
====================================
ထပ်ပြောမယ်နော်။
LDL ဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့မိတ်ဆွေဖြစ်ပါတယ်။
ရန်သူမဟုတ်ပါဘူး။
မကျကျအောင် ချရမှာက LDL မဟုတ်ဘဲ
ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက် (triglycerides) ဖြစ်ပါတယ်။
အကြမ်းဖျဉ်းအားဖြင့် triglycerides တန်ဘိုးရဲ့
၅ပုံ၁ပုံ ဟာ VLDL (very low density lipoprotein) ဖြစ်တယ်လို့ မှတ်ထားပါ။
သူကမှ ကျွန်တော်တို့ကို ဒုက္ခပေးမှာ ဖြစ်တယ်။
၂၀၁၈ ဩဂုတ်လဟာ LDL နဲ့ ပတ်သက်လို့
ကျွန်တော့်ရဲ့အမြင်တွေလုံးဝပြောင်းလဲသွားတဲ့
လတစ်လ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလ ၁၈, ၁၉, ၂၀ ရက်နေ့တွေမှာ LDL နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ပို့စ် ၃ခုကို ပျက်သွားတဲ့ အရင် အကောင့်အဟောင်းမှာ ၃ရက်ဆက်တိုက် တင်ခဲ့တာဖြစ်တယ်။ ဒီပို့စ်ဟာ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၈ရက်နေ့မှာ ပထမဆုံးတင်ခဲ့တဲ့ပို့စ်ဖြစ်တာကို ကောင်းကောင်းမှတ်မိနေပါတယ်။ အဲ့တုန်းက အပါး
မဝသေးတော့ အခုလို သေသေချာချာ အသေးစိတ် မဖော်ပြနိုင်ခဲ့ဘဲ ဖေ့စ်ဘုတ်မှာတက်လာတဲ့ Dr David Perlmutter ရဲ့ မူရင်း အင်္ဂလိပ်ပို့စ်ကိုဘဲ တဆင့်ပြန်ရှယ်ခဲ့ရတာဖြစ်တယ်။
ပုံးထဲကနေ အပြင်ကိုထွက်ဖို့ရာ
ခြေတလှမ်းဘဲ လိုပါတယ်။
အဲဒါကတော့ -
ယုံကြည် ခြေတလှမ်း !!!
မေတ္တာဖြင့်
ကပ္ပတိန်နေဦး
၄-၉-၂၀၂၆
