“ ဒဏ်ရာအပြည့်နဲ့ နိုင်ငံတော် ကို ကုစားခြင်း”

အပြင်ကနေ အတွင်းထဲကို လှမ်းကြည့်
နေရင်းမှ

ငါတို့ နိုင်ငံဟာ ဘယ်လောက်တောင်
စိတ်ဒဏ်ရာတွေနဲ့ ပြည့်နေလဲ ဆိုတာတွေ
တဖြည်းဖြည်း သဘောပေါက်လာမိရ တယ်

ကိုလိုနီ​အောက်မှာ နှစ် ရာချီ
မငြိမ်းချမ်းတဲ့ ပြည်တွင်းစစ်​တွေမှာ
နှစ်ဆယ်ချီ

ဟိုး ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ် ၂၀၀ နီးပါး သမိုင်းဟာ
ဒီနေ့ ခေတ် နိုင်ငံနဲ့ လူမျိုးကို ပုံ​ဖော်တယ်

ဒီ Collective Trauma တွေကို
မသိခဲ့ကြ မမြင်ခဲ့ကြဘူး

- ဒီ trauma တွေထဲ မွေးဖွားခဲ့ကြတယ်
- ဒီ trauma တွေထဲ ကြီးပြင်းခဲ့ကြတယ်
- ဒီ trauma တွေကို မျိုးဆက် အဆင့်ဆင့်
လက်ဆင့်ကမ်းခဲ့ကြတယ်

- မိဘတွေဟာ သားသမီးတွေကို
Guilt (ကိုယ့်ကိုယ်ကို အပြစ် ရှိသလို
ခံစားရမှု)၊ shame ( ရှက်ရွံ့မှု) ၊
အ​ကြောက်တရား တွေ နဲ့ ပြုစုပျိုးထောင်
ကြ တယ်

ဒါက သူတို့ trauma တွေကို သူတို့
မသိခဲ့ကြပဲ နောက်မျိုးဆက်ကို
လက်ဆင့်ကမ်းသလို ဖြစ်ခဲ့ကြတာပါ

- ဘာသာတရားဟာ trauma infused
(Trauma နဲ့ ရောယှက်ပေါင်းစည်း) ပြီး
ပုံစံ ကျောရိုး မမှန်​တော့ပဲ
အတွင်းထဲက ဂလိုင် ရိုက် ၊ အနှစ်သာရ
ကင်းမဲ့ လာတယ်

- လူ​တွေဟာ အမှန်တရားကို အ​ကြောက်
တရားမပါပဲ မ​ပြောတတ်​တော့ပဲ
ခေါင်း​တွေ ငုံ့လို့ တိတ်တိတ်​လေး မြိုသိပ်
တတ်လာကြတယ်

- အလွန်အကျုး ကျိုးနွံ ရို​သေတတ်လာကြ
တယ် / ဒါမှမဟုတ် အရာရာကို ပုန်ကန်
ကန့်လန့်တိုက်တတ်လာကြတယ်

( အချို့ မြန်မာတွေက အရာရာကို
အင်မတန် ကြောက်ရွံ့ကျိုးနွံလာ
တတ်ကြပြီး

အချို့ကျတော့လည်း လူ​တွေ ပြော
ကြသလို

ဘယ်သူ့မှ ဗိုလ်မထား၊ အကုန် ဆရာ
တွေချည်း ဆိုတာမျိုး အစွန်းတွေ
ဖြစ်လာကြတယ် )

- တစ်​ယောက်နဲ့ တစ်​ယောက်/ တစ်ဖွဲ့နဲ့
တစ်ဖွဲ့ မယုံကြည်​တော့ပဲ စည်းလုံးမှု
တည်​ဆောက်လို့ မရခဲ့​တော့ဘူး

- ခံစားချက်​တွေ ထုံ​ပေ​ပေဖြစ်လာကြပြီး
လောကရဲ့ တရားမျှတမှု ဟန်ချက်အပေါ်
မယုံကြည်ကြတာ့ဘူး

- ကိုယ့်ကိုယ်ကို၊ ကိုယ့်နိုင်ငံ ကိုယ်၊ ကိုယ့်
လူမျိုး ကိုယ် ရှက်ရွံ သိမ်ငယ် မုန်းတီးသလို
ခံစားရပြီး

နိုင်ငံခြားသားတွေ အပေါ် / အာဏာရှင်
ဆန်ပြီး တစ်ဇွတ်ထိုး ဆန်တဲ့ ခေါင်းဆောင်
တွေ အပေါ် အလွန်အကျူး idolise စံပြ
ပြည့်စုံသူကြီးတွေလို သတ်မှတ် ကိုးကွယ်
လာတတ်ကြတယ်

- ဒဏ်ရာတွေက ပုံဖော်တဲ့ ဘာသာတရားဟာ
ဟန်ချက်ပျက်ပြီး အားနည်းသူ​တွေကို
အားရှိလာ​စေရမယ့်အစား

အလွန်အကျုး မြိုသိပ်ကြိတ်မှိတ်
သည်းခံမှု ကို သင်ကြားပြီး အာဏာရှင်​တွေ
ဘက်က သွယ်ဝိုက်စွာ ရပ်တည်သလို
ဖြစ်လာခဲ့တယ်

- ဘာသာတရားကို စိတ်ဒဏ်ရာတွေကို
ကုစားဖို့ မဟုတ်ပဲ လောကက​နေ / reality
ကနေ ရှောင်​ပြေးဖို့ အသုံးချလာကြတယ်

- လူ​တွေဟာ ဒီ စိတ်ဒဏ်ရာတွေ​ ကြောင့်
ဘုန်းကြီးတွေလိုမျိုး ဘာသာ​ရေးနဲ့
ပက်သက်တဲ့ အရာ​တွေကို
မုန်းတီး ဆန့်ကျင်လာကြတယ်

ဒီလို နဲ့ ဒဏ်ရာ အပြည့်နဲ့ နိုင်ငံ​တော်ဟာ
နာကျင်မှုတွေကို မသိသလို မြိုချရင်း

လှိုက်တက် စုစည်း လာတဲ့ အ​မှောင်ထု
ဟာ အဆုံးမှာ ပြင်းပြင်းထန်ထန်
ပေါက်ကွဲပါ​လေ​တော့တယ်

- ဒဏ်ရာ​တွေကို လေ့လာပါ
- ဒဏ်ရာ​တွေကို awareness သတိပြုပါ
- ဒဏ်ရာ​တွေကို အသိအမှတ်ပြု
ကုစားပါ

ဒီမျိုးဆက်က ကုစားမှ နောက်မျိုးဆက်က
ပျော်ရွှင်ရမှာ …

__________

Healing မှာ အဆင့် (၅) ဆင့် ရှိတယ်

အများစုက​တော့ လောင်​နေတဲ့ စစ်မီး
တွေ ငြိမ်းသွားမှ စတင်ဖို့ အဆင်​ပြေမှာ
ပါ

“ မီး​ကြောင့်ရတဲ့ ဒဏ်ရာ​တွေကို
မီးထဲမှာ ဆက်​နေရင်း ကု​နေလို့​တော့
မရဘူး “

ဒါ​ပေမယ့် မကုပဲ မီးထဲမှာ စိတ်ထင်ရာ
ပြေး​နေပြန်ရင်လည်း ပိုဆိုးလာတတ်တာ
မျိုးတွေ ရှိတတ်တယ်

ခုချိန်ထိ နိုင်ငံတော်ဟာ စည်းလုံးညီညွတ်မှု
ကို တည်ဆောက်လို့ မရပဲ တစ်ယောက်ကို
တစ်ယောက် မယုံကြည်မှုတွေဟာ သမိုင်းမှာ
နက်ရှိုင်းစွာ မြစ်ဖျားခံတယ်

အခွင့်ရရင် သီးသန့် နိုင်ငံ​တော်ခွဲထွက်ပစ်ချင်
တာ​တွေလည်း ဒီ ဒဏ်ရာ​တွေရဲ့ တုန့်ပြန်မှု
တွေပါပဲ ( တိုင်းရင်းသား trauma)

ဒါ​ကြောင့် အချို့ ဒဏ်ရာ​တွေကို
မကုပဲ နေရင် မီးကို မငြိမ်းနိုင်တာမျိုး
တွေတောင် ဖြစ်နိုင်တယ် ၊ အချိန်လွန်
သွားနိုင်ပါတယ်

——————————-

ကုစားခြင်း အဆင့် (၅) ဆင့်

1. “ ခန္ဓာကိုယ်မှာ ကုစားခြင်း” ( Body Level)

- Somatic Therapy

- yoga ကျင့်တာ

- breathworks တွေ လုပ်တာ

- ရိုးရာ သိုင်းပညာ (မကြမ်းတမ်း) ကစားတာ

- သဘာဝထဲ နေထိုင် ရှင်သန်တာ

———————————————-
2:3 “ စိတ်နဲ့ လူမှုရေး ဆိုင်ရာ ကုစားခြင်း”
(Psychological & Relational)

- စိတ်ခံစားချက်တွေ အကြောင်း သင်ယူတာ
(Emotional Literacy)

- ဘဝဇာတ်လမ်းတွေကို အရှိကို အရှိအတိုင်း
ချပြ ဝေမျှ ကြတာ

- သောက ပရိဝေဒတွေကို ကိုယ့်ကိုယ်ကို
ခံစား လောင်မြိုက်ခွင့်ပေးတာ / process
လုပ်ခွင့်ပေးတာ

- ကျန်းမာတဲ့ ဒေါသ ထွက်ခွင့်ပေးတာ

- ကိုယ့်ကိုယ်ကို အပြစ်ရှိသလို မခံစား
ရစေအောင် boundary ချတတ်တာ
(ဥပမာ ကိုယ်မကြိုက်တဲ့ အပြုအမူ ၊ စကား
တွေကို တစ်ဖက်လူသိအောင်
ကောင်းကောင်းမွန်မွန် ဆက်သွယ်
ပြောဆို တားမြစ်တာမျိုး)

- လူမှု အသိုက်အဝန်းတွေမှာ ပွင့်လင်း
ရိုးရှင်းတဲ့ စကားဝိုင်းတွေ ပြုလုပ်ကြတာ
———————————————-

4. “ စိတ်ဝိညာဉ် အဆင့် ကုစားခြင်း”
(Spiritual Level)

အရာရာကို သည်းခံလိုက် - မြိုသိပ်လိုက်
ဆိုတာမျိုးထက်

ခံစားစရာရှိတာ ခံစား - အပြစ်မဲ့တဲ့
အသက်အိုးအိမ် စည်းစိမ်တွေကို
ကာကွယ်ဖို့ လုပ် - အမြင်ရှင်းရှင်း နဲ့နေ
- ဥာဏ်ပညာ ဦးစီး -လွှတ်ချစရာ ရှိတာ
လွှတ်ချ ဆိုတာမျိုး ဘက်ကို

သင်ကြားကြရမယ်

Trauma- infused ဓမ္မမျိုးမဟုတ်ပဲ

စစ်မှန်တဲ့ ဓမ္မကသာ စိတ်ဒဏ်ရာတွေကို
ကုစားနိုင်ပါလိမ့်မယ်

- ကိုယ့်ကိုယ်ကို မေတ္တာပွါးတာ

- သတိပဌာန် ကျင့်ကြံတာ

- ဝိပဿနာ ကျင့်ကြံတာ

- ရှေးဘိုးဘေးဘီဘင်တွေကို ဖိတ်ခေါ် -
သစ္စာပြုတိုင်တည် ဆုတောင်းတာမျိုး -
အမျှဝေတာမျိုး

- အမှန်တရားကို သေးသေးဖွဲဖွဲလေးတွေက
အစ ရဲရင့်စွာ ပြောတာမျိုး ၊ အမှန်တရားကို
သစ္စာပြု ဆုတောင်းတာမျိုး

- အရင် ကြိတ်မှိတ် ခွင့်လွှတ်တာမျိုး မဟုတ်ပဲ
ခံစားစရာ ရှိတာ ခံစား / ပေါက်ကွဲစရာ ရှိတာ
ပေါက်ကွဲပြီးမှ သင့်တော်တဲ့ အချိန်ကာလ/
အနေအထားမှာ ခွင့်လွှတ်ဖို့ ဖြည်းဖြည်းချင်း
ကြိုးစားတာမျိူး

—————————————
5. “ ကံကို ကုစားခြင်း “ ( karmic level)

ကျနော်တို့ လူမျိုးက ဩဇာ အာဏာ
ပါပါ နဲ့ပက်သက်ပြီး ပြုခဲ့တဲ့ ကံတရားတွေ
ဟာ များပြား သိပ်သည်း လွန်းတယ်

- မှန်ကန်တဲ့ ပါဝါ ဆိုတာ ဘာလဲ

အပြင်မှာ ရှာတဲ့ ပါဝါ၊ အတင်းအကြပ်
ဖိအားပေးလို့ ရတဲ့ ပါဝါ မျိုး မဟုတ်ပဲ

အတွင်းက လာတဲ့ တည်ငြိမ် ရင့်ကျက်တဲ့
ပါဝါမျိုး၊ မတူညီမှုတွေနဲ့ အေးဆေးစွာ ၊
အပြန်အလှန် လေးစားမှု ရှိစွာ ယှဉ်တွဲ နေထိုင်
နိုင်တဲ့ ပါဝါမျိုး ကို လေ့လာ သင်ကြား
ကျင့်ကြံ နေထိုင်ရမယ်

- ကိုယ်ကျင့်တရား ဆိုတာ ဘာလဲ

- ခေါင်းဆောင်ကောင်း ဆိုတာတာ ဘာလဲ

ဆိုတာမျိုးတွေ များများ လေ့လာ သင်ယူ
ကျင့်သုံး နေထိုင်ကြရမယ်

——

- သူတစ်ပါးအပေါ် လွှမ်းမိုး အနိုင်ကျင့်ချင်တာ၊
အလို မကျရင် ဖျက်စီးချင် တာမျိုးတွေမှာ

ကိုယ့် ego ကို ပြန်ကြည့် မေးခွန်းထုတ် ဆင်ခြင်
ပြောင်းလဲ နိုင်ကြရမယ်

ကိုယ့်အမှောင်ထုကို ကိုယ် ချွန်းအုပ်နိုင်ရမယ်

——

- အဆိပ်သင့် ဖိုဝါဒီကို ချိုးဖျက် ပြုပြင်
ပြောင်းလဲ ကြရလိမ့်မယ်

ယောက််ျားကောင်း ယောက်ျားမြတ် ဆိုတဲ့
စံနှုန်းတွေကို ပြန် သုံးသပ်တည်ဆောက်
သင်ကြားကြရမယ် ။

——

- ဒဏ်ရာ အပြည်နဲ့ မ ဓာတ် ကို
ကုစား ဖေးမ ကြရမယ်

အမျိုးသမီး​တွေ တန်းတူ အခွင့်အ​ရေး /
လေးစားမှု/ တန်းတူ ညီမျှမှု တွေ ပေးရမယ်

မ ဓာတ်က မြေ ဓာတ် / လုံခြုံ​ရေး တွေကို
လည်း ကိုယ်စားပြုတယ်

ကမ္ဘာမြေ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်ကို
အများကြီး ပြန်ကုစားကြရမယ်

မြေရှား တူးဖော်မှုတွေကြောင့်
မဲခေါင်မြစ် အဆိပ်သင့်နေပြီ

မြစ်ထဲက တိရစ္ဆာန်လေးတွေ ဒုက္ခရောက်
ကြရတယ်

သစ်တောတွေ ပြုန်းကုန်ပြီ
မြစ်ကြောင်းတွေ ပြောင်းကုန်ပြီ

ကျနော်တို့ဟာ နိုင်ငံကို ငါတ်ို့ ပိုင်တယ် ၊
ငါတို့ကြိုက်သလို လုပ်မယ် ဆိုတဲ့
Ownership Mentality အစား

နိုင်ငံတော်ကို ကာကွယ် စောင့်ရှောက်
ထိန်းသိမ်းရမယ်၊ ငါတို့ မှာ တာဝန်ရှိ
တယ် ဆိုတဲ့ Guardianship Mentality
ကို ပြောင်းနိုင်ဖို့ လိုပါတယ်

#swann

#spiritual  

အမဲဆီစိမ်

"တိုင်းပြည်က မီးဟုန်းဟုန်းတောက်နေချိန်မှာ အာဏာရှင်တွေက သူတို့ရဲ့ ကတုတ်ကျင်း မြို့တော်ကြီးထဲမှာ ဘာတွေ လုပ်နေကြသလဲ?"

 

New York Times သတင်းထောက် Hannah Beech ကိုယ်တိုင် နေပြည်တော်အထိ သွားရောက်ပြီး ရေးသားထားတဲ့ ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ကို ဘာသာပြန် မျှဝေလိုက်ပါတယ်။ ပြည်သူတွေ စစ်ဘေး၊ မီးဘေး ဒုက္ခရောက်နေချိန်မှာ စစ်ဗိုလ်ချုပ်တွေကတော့ ကမ္ဘာနဲ့ အဆက်ဖြတ်ပြီး သူတို့ရဲ့ စိတ်ကူးယဉ်ကမ္ဘာထဲမှာ ဇိမ်ခံနေကြပုံ၊ နိုင်ငံတကာက လက်မခံတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲအတုကို အတင်းလုပ်နေပုံတွေနဲ့ တဖြည်းဖြည်း ပျက်စီးယိုယွင်းလာတဲ့ နေပြည်တော်ရဲ့ ပကတိ အခြေအနေမှန်ကို ကွက်ကွက်ကွင်းကွင်း ရေးပြထားပါတယ်။

တိရစ္ဆာန်ရုံက ကျားတွေတောင် သေကုန်ပြီး၊ လမ်းမကြီးတွေပေါ်မှာ လူမရှိတဲ့ မြို့ပျက်ကြီးထဲက အာဏာရှင်တွေရဲ့ နောက်ဆုံးနေ့ရက်များအကြောင်း ဖတ်ရှုကြည့်ကြပါဦး။

(အောက်မှာ NYT ဆောင်းပါး ဘာသာပြန် အပြည့်အစုံပါ)

အာဏာရှင်တွေရဲ့ မြို့တော်မှာ အလုပ်သမားတစ်ယောက်က ၁၆ လမ်းသွား အဝေးပြေးလမ်းမကြီးပေါ် တံမြက်စည်းလှည်းနေတယ်။ နောက်တစ်ယောက်က ထန်းပင်က အကိုင်းအခက်တွေကို ညှပ်၊ တောင်ဇလပ်ပန်းပင်တွေကို ပုံသွင်းနေလေရဲ့။ ဒါဟာ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဖန်တီးယူထားတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲရာသီရဲ့ အထွတ်အထိပ်အချိန် ဖြစ်ပေမယ့် လမ်းပေါ်မှာ ကားသွားကားလာ လုံးဝမရှိပါဘူး။

နေပြည်တော်မှာ ယာဉ်ကြောပိတ်တယ်ဆိုတာ ဘယ်တုန်းကမှ မရှိခဲ့ဘူးလေ။

ဒီရာစုနှစ်အစောပိုင်းမှာ တည်ဆောက်ခဲ့တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ မြို့တော် နေပြည်တော်ဆိုတာ "မင်းတို့ရဲ့ နေရာ" လို့ အဓိပ္ပါယ်ရတယ်။ တကယ်တမ်းကျတော့ ဒါဟာ ရာစုနှစ်ဝက်ကျော်ကြာ အာဏာသိမ်းပိုက်ထားတဲ့ အရှေ့တောင်အာရှက စစ်ခေါင်းဆောင်တွေအတွက် ဆောက်ထားတဲ့ ဧရာမ ကတုတ်ကျင်းကြီး တစ်ခုပါပဲ။ ခံစစ်ပုံစံ ကြီးကြီးမားမား တည်ဆောက်ထားပုံက စစ်တပ်အနေနဲ့ ကျူးကျော်ခံရမှာကို ဘယ်လောက်ကြောက်သလဲ ဆိုတာနဲ့ အပူပိုင်းဒေသ အာဏာရှင်စနစ်ရဲ့ ဇိမ်ခံပစ္စည်းတွေကို ဘယ်လောက် ခုံမင်သလဲဆိုတာ သက်သေပြနေတာပါ။

ပြီးခဲ့တဲ့ ဒီဇင်ဘာလတုန်းက ကျွန်မ နေပြည်တော်ကို ရောက်တော့ မြန်မာ့ထူးဆန်းတဲ့ မြို့တော်ကို နောက်ဆုံးရောက်ခဲ့တာ ၅ နှစ်ကျော်ပါပြီ။ အဲဒီနောက်ပိုင်း အများကြီး ဖြစ်ပျက်ခဲ့တယ် - ရွေးကောက်ခံ အစိုးရကို ဖြုတ်ချခဲ့တဲ့ ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းမှု၊ စကားတစ်လုံး မှားတာနဲ့ ထောင်ကျနိုင်တဲ့ အကြောက်တရား ကြီးစိုးမှု၊ ပြီးတော့ လူပေါင်းထောင်ချီ သေဆုံးပြီး ၃.၅ သန်းလောက် အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ဖြစ်စေခဲ့တဲ့ ပြည်တွင်းစစ်မီးတွေပေါ့။ ဒီအခြေအနေတွေကြားမှာ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်တဲ့ စစ်ကောင်စီက နေပြည်တော်ထဲမှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပိုးအိမ်ဖွဲ့ပြီး ပုန်းခိုနေကြတယ်။

ကျန်တဲ့ တိုင်းပြည်တဝှမ်းလုံးက လျှပ်စစ်မီးမလာ၊ စားနပ်ရိက္ခာပြတ်လပ်၊ လေကြောင်းနဲ့ ဒရုန်း တိုက်ခိုက်မှုတွေ ခံစားနေရချိန်မှာ ဗိုလ်ချုပ်တွေကတော့ ပူပြင်းတဲ့လွင်ပြင်ကျယ်ကြီးထဲက ဇိမ်ခံအိမ်ကြီးတွေမှာ နေထိုင်နေကြတယ်။ သူတို့ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဖိနှိပ်ခဲ့တဲ့ ပြည်သူလူထုနဲ့ အဝေးကြီးမှာပေါ့။ နေပြည်တော်မှာတော့ လျှပ်စစ်ကား (EV) အားသွင်းရုံတွေ၊ သေသေသပ်သပ် ပုံသွင်းထားတဲ့ ပန်းခြံတွေ ရှိလို့နေတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ လကုန်ပိုင်းတုန်းက အနောက်နိုင်ငံတွေက ဟန်ပြသက်သက်ပဲလို့ ရှုတ်ချထားတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ ကာလ စတင်ချိန်မှာ ဓာတ်ပုံဆရာ Daniel Berehulak နဲ့ ကျွန်မအပါအဝင် မြန်မာသတင်းထောက် တစ်သိုက်ဟာ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် မြို့တော်မှာ မဲပေးတာကို သတင်းယူခွင့် ရခဲ့ပါတယ်။

နေပြည်တော်ကို စစ်တပ်ဇုန်၊ ဟိုတယ်ဇုန်၊ ဝန်ကြီးဌာနဇုန် ဆိုပြီး တင်းတင်းကြပ်ကြပ် ခွဲခြားထားတယ်။ ဇုန်တစ်ခုနဲ့ တစ်ခု မိုင်ပေါင်းများစွာ ဝေးသလို လွှတ်တော်ဇုန်လို နေရာမျိုးတွေက ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက လူသူကင်းမဲ့နေတာပါ။ မိုးမလင်းခင်မှာပဲ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနနားက အဝေးပြေးလမ်းမဘေးမှာ ကျွန်မတို့ လူစုကြတယ်။ ပြီးတော့ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်းများစွာက ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ဘတ်စ်ကားလိုင်းကြောင်း နံပါတ်တွေ ကပ်ပါနေတုန်းဖြစ်တဲ့ ရှေးဟောင်း ဘတ်စ်ကားတစ်စီးကို စီးခဲ့ကြတယ်။

ရောင်စုံမီးတွေ ထိုးထားတဲ့ စစ်ရုံးချုပ်နားက ဂိတ်ရောက်တော့ တရုတ်လုပ် X-ray စက်နဲ့ ကားအောက်ပိုင်းတွေကို စစ်ဆေးတယ်။ နောက်ထပ် တရုတ်နည်းပညာတစ်ခုနဲ့ပဲ မျက်နှာတွေကို မှတ်ပုံတင် စကင်န်ဖတ်ဖို့ တန်းစီရတယ်။ ဒါပေမယ့် သတင်းထောက် နည်းနည်းလောက် စစ်ပြီးတာနဲ့ စက်က အလုပ်မလုပ်တော့သလိုပါပဲ။ အရပ်သားတွေ ဝင်ခွင့်မရှိတဲ့ စစ်တပ်ဇုန်ထဲကို ကျွန်မတို့ စစ်ဆေးမှု မရှိဘဲ ဝင်သွားခဲ့ကြတယ်။

မီးဆိုင်းကြီးတွေ ချိတ်ထားတဲ့ ခန်းမထဲမှာ ကော်ဇောနီ ခင်းထားပြီး ပိုးပုဆိုး ကောင်းကောင်း ဝတ်ထားတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်တွေ မဲပေးဖို့ ရောက်လာကြတယ်။ ဘယ်ဘက် လက်သန်းကို မဲမင်အပြာ စွန်းထင်းလျက်သားနဲ့ ထွက်လာတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ကို ကျွန်မတို့ မြင်ခဲ့ရတယ်။ ဒီရွေးကောက်ပွဲမှာ ဘာမှ လွဲချော်မသွားရအောင် သေချာစီစဉ်ထားတဲ့ လူတစ်ယောက်ရဲ့ အပြုံးမျိုးနဲ့ သူပြုံးနေလေရဲ့။ ပြီးခဲ့တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ နှစ်ကြိမ်စလုံး အနိုင်ရခဲ့တဲ့ NLD ပါတီကို ဖျက်သိမ်းလိုက်ပြီလေ။ အရပ်သား ခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်လည်း နေပြည်တော် တစ်နေရာက အကျဉ်းထောင်ထဲ ရောက်နေပါပြီ။

၂၀၁၅ နဲ့ ၂၀၂၀ မှာ NLD ပါတီ အပြတ်အသတ် နိုင်ခဲ့တာက ဒီမြို့တော်အထိပါ ရိုက်ခတ်ခဲ့တာပါ။ ဒီမှာက ဝန်ထမ်းတွေ၊ စစ်ဗိုလ်မိသားစုတွေနဲ့ မြို့တော်သန့်ရှင်းရေး လုပ်သားတွေ အများစု နေထိုင်တာလေ။ ဒါပေမယ့် ဗိုလ်ချုပ်တွေ အနေနဲ့ကတော့ ထောင်ကျဖူးတဲ့ ရက်ပ်ပါ တစ်ယောက်နဲ့ ကဗျာဆရာ တစ်ယောက်အပါအဝင် NLD ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေက သူတို့ ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးထားတဲ့ မြို့တော်ကြီးမှာ အနိုင်ရသွားတာကို စဉ်းစားလို့တောင် မရနိုင် ဖြစ်ခဲ့ကြတယ်။

နိုင်ငံတကာ လေ့လာစောင့်ကြည့်သူတွေက ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲကို လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတတယ်လို့ ပြောခဲ့ပေမယ့် စစ်တပ်ကတော့ မဲစာရင်းလိမ်ပါတယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်နဲ့ ၂၀၂၁ မှာ အရပ်သားအစိုးရကို ဖြုတ်ချခဲ့တယ်။ အာဏာသိမ်းတဲ့ အချိန်အတိအကျကိုတောင် နေပြည်တော်က အိမ်တစ်အိမ်မှာ အေရိုးဗစ် ကနေတဲ့ အမျိုးသမီးတစ်ယောက်ရဲ့ Facebook live ဗီဒီယို နောက်ခံမှာ သံချပ်ကာကားတွေ ဖြတ်မောင်းသွားတာနဲ့ မတော်တဆ မှတ်တမ်းတင်မိခဲ့သေးတယ်။

တရားဝင် စာရင်းအရတော့ နေပြည်တော်မှာ လူဦးရေ တစ်သန်းလောက် နေတယ်ဆိုပဲ။ မြန်မာပြည်က တခြားကိစ္စတွေလိုပဲ ဒီကိန်းဂဏန်းကလည်း ဟာသပါပဲ။ ဗိုလ်ချုပ်တွေက သူတို့အိမ်ကြီးတွေကို အလှဆင်နေကြချိန်မှာ ရန်ကုန်ကနေ အတင်းပြောင်းရွှေ့ခံရတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေခမျာ အရောင်ခွဲသတ်မှတ်ထားတဲ့ တိုက်ခန်းကျဉ်းကျဉ်းလေးတွေမှာ နေကြရတယ်။ စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာနဆို အစိမ်းရောင်၊ ကျန်းမာရေးဆို အပြာရောင် ပေါ့။

ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်တချို့ကတောင် မြို့တော်သစ်ရဲ့ အဆင်မပြေမှုတွေကို ဝန်ခံကြတယ်။ "ကျွန်တော်ကတော့ နေပြည်တော်ကို ကြိုက်တယ်၊ ဒါပေမယ့် ရန်ကုန်က ပြောင်းလာတဲ့ သူတွေကတော့ မကြိုက်ကြဘူး" လို့ စစ်ကောင်စီ ပြောခွင့်ရ ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်းက ရှားရှားပါးပါး အင်တာဗျူးတစ်ခုမှာ ပြောဖူးတယ်။ "ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်တို့က စစ်သားတွေလေ။ ဒီမှာ နေရမှာပေါ့။ နေပြည်တော်ထက် ပိုခက်ခဲတဲ့ နေရာတွေမှာ ကျွန်တော်တို့ နေသားကျပြီးသားပါ။"

၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီး နောက်ရက်တွေမှာ မြန်မာနိုင်ငံတဝှမ်း ဆန္ဒပြပွဲတွေ ပေါက်ကွဲထွက်လာခဲ့တယ်။ နေပြည်တော်လည်း မလွတ်ခဲ့ပါဘူး။ ဈေးသည်တွေ၊ ကားသမားတွေ၊ ဥယျာဉ်မှူးတွေ၊ ထမင်းဆိုင်အလုပ်သမားတွေ၊ ရွှေဆိုင်ပိုင်ရှင်တွေ၊ သစ်ကုန်သည်တွေ၊ တစ်ခါတစ်လေ ဗိုလ်ချုပ်သမီးတွေတောင် ပါသေးတယ် - သူတို့အားလုံး လမ်းကျယ်ကြီးတွေပေါ်မှာ ချီတက်ပြီး အရပ်သားအစိုးရ ပြန်တက်လာဖို့ တောင်းဆိုခဲ့ကြတယ်။ ဒါကြောင့် နိုင်ငံတဝှမ်း ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြမှုတွေကို ပထမဆုံးအကြိမ် သေနတ်နဲ့ ပစ်ခတ်ဖြိုခွင်းတာက ဒီမြို့တော်မှာပဲ စဖြစ်ခဲ့တာ သိပ်တော့ မဆန်းပါဘူး။ ဘတ်စ်ကားမှတ်တိုင်နားမှာ ရပ်နေတဲ့ အသက် ၂၀ အရွယ် အမျိုးသမီးငယ်တစ်ယောက်ကို စနိုက်ပါနဲ့ ပစ်သတ်ခဲ့တာလေ။

အခု ရွေးကောက်ပွဲရာသီအတွက် မဲရုံတစ်ရုံက အဲဒီအမျိုးသမီး ပစ်သတ်ခံရတဲ့နေရာရဲ့ လမ်းတစ်ဖက်ခြမ်းက ကျောင်းမှာ လုပ်ထားတယ်။ နေပြည်တော်သားတချို့ကတော့ ပြည်ပရောက် အစိုးရ (NUG) ရဲ့ သပိတ်မှောက်လှုပ်ရှားမှုကို တန်ပြန်ဖို့ မဲလာပေးရမယ်လို့ အမိန့်ထုတ်ခံထားရကြောင်း တိုးတိုးတိတ်တိတ် ပြောပြကြတယ်။ ၂၀၁၅ တုန်းက ဒီမဲဆန္ဒနယ်မှာ နိုင်ငံရေးသီချင်းတွေကြောင့် ထောင်ကျဖူးတဲ့ ရက်ပ်ပါ ဦးဖြိုးဇေယျာသော် အနိုင်ရခဲ့ဖူးတယ်။ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းမှာ သူ့ကို အကြမ်းဖက်မှုနဲ့ စွပ်စွဲပြီး ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့တယ် - လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေကတော့ ဒါဟာ တရားစီရင်ရေးကို စော်ကားတာပဲလို့ ပြောကြတယ်။ ၂၀၂၂ မှာ စစ်တပ်က သူ့ကို ကွပ်မျက်လိုက်ပါတယ်။

နေပြည်တော်က သက်တမ်း နှစ် ၂၀ လောက်ပဲ ရှိသေးပေမယ့် ကြည့်ရတာ အိုမင်းရင့်ရော်နေပြီ။ အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက ပျက်စီးယိုယွင်းမှုတွေ ပိုမြန်လာတယ် - ကြွေပြားတွေ ကွဲအက်၊ မှိုတွေ တက်လို့။ ဟိုတယ်တွေမှာလည်း လူမရှိသလောက်ပဲ။ ပုံမှန် ဧည့်သည်ဆိုလို့ နိုင်ငံတကာ စီးပွားရေး ပိတ်ဆို့ဒဏ်ခတ်ခံထားရတဲ့ ဒီအစိုးရနဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ချင်တဲ့ အာရှ စီးပွားရေးသမားတွေနဲ့ နိုင်ငံခြား စစ်ဘက်အကြံပေးတွေလောက်ပဲ ရှိတယ်။ လမ်းကျယ်ကြီးတွေပေါ်မှာ ကားသွားတာ ရှားလွန်းလို့ နွားဖြူတစ်အုပ် လမ်းဖြတ်ကူးရင်တောင် ကားတိုက်ခံရမှာ မကြောက်ရဘူး။

နေပြည်တော် တိရစ္ဆာန်ရုံမှာ တစ်ခါတုန်းက လေအေးပေးစက်တပ်ထားတဲ့ အခန်းထဲမှာ ပင်ဂွင်းတွေ လျှောက်သွားနေတာ ငါကြည့်ခဲ့ဖူးပေမယ့်၊ အခုတော့ ငှက်တွေအကုန် သေကုန်ပြီလို့ ပြောတယ်။ အဓိက ပြကွက်ဖြစ်တဲ့ ပိန်လှီနေတဲ့ ကျားဖြူတစ်ကောင်နဲ့ Michael နဲ့ Cindy ဆိုတဲ့ ခြင်္သေ့နှစ်ကောင်ကလည်း စိတ်ဓာတ်ကျနေတဲ့ပုံပါပဲ။ ဝင်ပေါက်မှာတော့ ၁၄ နှစ်သား ကောင်လေးနှစ်ယောက်က တိရစ္ဆာန်အရုပ်ဝတ်စုံကြီးတွေ ဝတ်ပြီး ချွေးတလုံးလုံးနဲ့ အလုပ်လုပ်နေကြတယ် - ၁၀ နာရီ လုပ်မှ ပိုက်ဆံ ၆၀ ဆင့် (ဒေါ်လာပြား ၆၀) လောက်ပဲ ရရှာတယ်။

မတ်လတုန်းက မြန်မာအလယ်ပိုင်းမှာ ငလျင်လှုပ်ပြီး လူထောင်ပေါင်းများစွာ သေဆုံးတုန်းက နေပြည်တော်က အဆောက်အအုံ ရာနဲ့ချီ ထိခိုက်ခဲ့တယ်။ ဝန်ထမ်းအိမ်ရာတွေရဲ့ မြေညီထပ်တွေ မြေမြိုကုန်တယ်။ ဝန်ထမ်းအများစု အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ ဖြစ်ကုန်ပြီး၊ ဝါးတဲလေးတွေမှာ နေရတဲ့ စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာနက အမျိုးသမီးဝန်ထမ်းတွေလည်း ပါပါတယ်။

ကိုဗစ်တွေ၊ အာဏာသိမ်းတာတွေ၊ ၇.၇ အဆင့် ငလျင်တွေ ရှိနေပေမယ့် နေပြည်တော်မှာ အကြီးအကျယ် ဆောက်လုပ်ရေးတွေက ဆက်လုပ်နေတုန်းပဲ။ မင်္ဂလာရှိတဲ့ ဆင်ဖြူတော် (တကယ်တမ်းကျတော့ ပန်းရောင်သမ်းနေတာပါ) ခြံဝင်းကို ချဲ့ထွင်ထားတယ်။ အဲဒီဆင်တွေကို လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွေ နယ်မြေအများစု သိမ်းပိုက်ထားတဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ်ဘက်ကနေ ယူလာတာပါ။

၂၀၂၃ မှာ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ထိုင်တော်မူ စကျင်ကျောက်ဆင်းတုတော်ကြီးကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့တယ်။ ကျောက်တန်ချိန် ၅,၀၀၀ လောက်ရှိပြီး ပေ ၆၀ ကျော် မြင့်တယ်၊ ကုန်ကျစရိတ်က ဒေါ်လာ သန်း ၃၀ နီးပါး ရှိတယ်။ မြန်မာလူဦးရေရဲ့ ထက်ဝက်လောက်က ဆင်းရဲမွဲတေနေတဲ့အချိန်မှာပေါ့။

"နိုင်ငံရေးနဲ့ ဘာသာရေး မရောသင့်ဘူး" လို့ နေပြည်တော်က ဘုန်းကြီးတစ်ပါးဖြစ်တဲ့ အရှင်နန္ဒက မိန့်တယ်။

ဗိုလ်ချုပ်တွေက ဘာသာရေးကို ပြုလုပ်ပြနေပေမယ့် သူတို့ရဲ့ ခံတပ်မြို့တော်ကြီးက ဖောက်မရတဲ့နေရာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ နေပြည်တော်ကနေ လှမ်းကြည့်လိုက်ရင် မြင်ရတဲ့ မြန်မာအလယ်ပိုင်း လွင်ပြင်တွေရဲ့ အဆုံးမှာ ရှမ်းရိုးမတောင်တန်းတွေ ရှိတယ်။ အဲဒီတောင်တွေရဲ့ ဟိုဘက်မှာ ပြည်တွင်းစစ်မီး လောင်ကျွမ်းနေတာလေ။ မနှစ်ကဆိုရင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွေရဲ့ ဒရုန်းတွေ မြို့တော်အပေါ် ပျံဝဲခဲ့သေးတယ်။

မဲပေးတဲ့ ပထမဆုံးရက် ဒီဇင်ဘာ ၂၈ မနက်အစောပိုင်းမှာ နေပြည်တော်က မဲရုံလုပ်ထားတဲ့ ကျောင်းနားမှာ ဗုံးတစ်လုံး ပေါက်ကွဲခဲ့တယ်။ လူတော့ မထိခိုက်ဘူး။ နောက်တစ်ရက်ကျတော့ မြို့တော်ကနေ မန္တလေးသွားတဲ့ လမ်းမကြီးရဲ့ တစိတ်တပိုင်းကို တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေ ခဏတာ ထိန်းချုပ်လိုက်သေးတယ် - စက္ကူပန်း (bougainvillea) တွေ လှိုင်နေတဲ့ လမ်းလယ်ကျွန်းဘေးမှာ ပြောက်ကျားစစ်သားတွေ ဖြတ်သန်းသွားလာနေကြတာပေါ့။

၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွက် အမေရိကန်လွှတ်တော်က မြန်မာနိုင်ငံကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၂၁ သန်း ပေးရန် လျာထားခြင်း

အခုထွက်လာတဲ့ အမေရိကန်လွှတ်တော်ရဲ့ ၂၀၂၆ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်အတွက် ရေးဆွဲထားတဲ့ ဥပဒေကြမ်း (H.R. 11) မှာ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အကူအညီငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၂၁ သန်း (အနည်းဆုံး) ပေးမယ်လို့ အတိအလင်း ပါရှိလာပါတယ်။ ဒီအကြောင်းအရာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြည်သူတွေ သေချာနားလည်အောင် ရှင်းပြချင်ပါတယ်။

၁။ ဒါဟာ ဥပဒေ ဖြစ်သွားပြီလား

လောလောဆယ် မဖြစ်သေးပါဘူးခင်ဗျာ။ အခုအဆင့်က အမေရိကန် အောက်လွှတ်တော်ကနေ "ဒီလောက်ပေးမယ်" လို့ အဆိုပြုတင်သွင်းတဲ့ (Introduction) အဆင့်ပဲ ရှိပါသေးတယ်။ ဒီဥပဒေကြမ်း အတည်ဖြစ်ဖို့အတွက် -

(၁) အောက်လွှတ်တော်က မဲခွဲဆုံးဖြတ်ရမယ်၊

(၂) အထက်လွှတ်တော်နဲ့ ညှိနှိုင်းရမယ်၊

(၃) ပြီးမှ သမ္မတက လက်မှတ်ထိုးမှ ဥပဒေအဖြစ် အတည်ဖြစ်မှာပါ။

၂။ ဒါဆို ဘာလို့ ဝမ်းသာစရာ ဖြစ်တာလဲ

ဥပဒေ မဖြစ်သေးပေမယ့် ဒါဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စည်းရုံးလှုံ့ဆော်မှု (Advocacy) အောင်မြင်တယ်လို့ ပြောလို့ရပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ -

• မနှစ်က (၂၀၂၅) တုန်းကဆိုရင် အောက်လွှတ်တော်က အစမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၀ သန်း ပဲ ပေးဖို့ လုပ်ခဲ့လို့ ကျွန်တော်တို့မှာ ၁၂၁ သန်း ရဖို့အတွက် အထက်လွှတ်တော်မှာ တော်တော်လေး လိုက်လံပြောဆို တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ရပါတယ်။

• ဒီနှစ် (၂၀၂၆) မှာတော့ အောက်လွှတ်တော်က အစကတည်းက အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၂၁ သန်း အပြည့် ပေးဖို့ ထည့်သွင်းရေးဆွဲထားတာ တွေ့ရပါတယ်။ ဒါကြောင့် လျော့သွားတဲ့ ပိုက်ဆံကို ပြန်တောင်းဖို့ အချိန်ကုန်စရာ မလိုတော့ဘဲ၊ ဒီပမာဏကို အတည်ဖြစ်အောင်ပဲ ဆက်ကြိုးစားရတော့မှာမို့ ဒါဟာ အခြေအနေ တော်တော်ကောင်းတယ်လို့ ပြောလို့ရပါတယ်။ အမေရိကန်လွှတ်တော်က မြန်မာ့အရေးကို ဆက်လက်ပြီး ဦးစားပေးနေတုန်းပဲ ဆိုတာကိုလည်း ပြသနေပါတယ်။

၃။ ဒီပိုက်ဆံတွေကို ဘယ်နေရာတွေမှာ သုံးဖို့ သတ်မှတ်ထားသလဲ

အခုတင်သွင်းထားတဲ့ ဥပဒေကြမ်း (Section 7043(a)(2)) အရ ဒီ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၂၁ သန်း ကို အောက်ပါ ခေါင်းစဉ်တွေနဲ့ သုံးစွဲရမယ်လို့ အတိအကျ ခွဲဝေထားပါတယ် -[1]

• အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇၅ သန်း - ထိုင်းနှင့် အိန္ဒိယ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ကူညီထောက်ပံ့မှုများ အပါအဝင် အခြားသော အကူအညီများ ပေးရန်။

• အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၅ သန်း - သေစေနိုင်သော လက်နက်မဟုတ်သည့် အကူအညီများ (Non-lethal assistance) ပေးရန် (ဥပမာ - စစ်အသုံးအဆောင် ပစ္စည်းများနှင့် ဆက်စပ်သင်တန်းများ)။

• အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀ သန်း - ပြည်နယ်နှင့် ဒေသန္တရ အဆင့်များ အပါအဝင် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ဖက်ဒရယ်စနစ် တည်ဆောက်ရေး အစီအစဉ်များအတွက်။

• အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇ သန်း - ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများကို ကာကွယ်ရန်နှင့် ကျူးလွန်မှုများအတွက် တရားမျှတမှု ဖော်ဆောင်ရန် (သက်သေအထောက်အထားများ မှတ်တမ်းတင်ခြင်း အပါအဝင်)။

• အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁ သန်းခွဲ (၁ ဒသမ ၅ သန်း) - လက်ရှိ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများနှင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားဟောင်းများကို ကူညီထောက်ပံ့ရန်။

• အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁ သန်းခွဲ (၁ ဒသမ ၅ သန်း) - စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် ၎င်း၏ မဟာမိတ်တပ်များမှ ဘက်ပြောင်းခိုလှုံလာသူများ (Deserters/CDM) ကို ကူညီမည့် အစီအစဉ်များအတွက်။

• အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁ သန်း - ရိုဟင်ဂျာများအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့သည့် ရာဇဝတ်မှုများအတွက် တာဝန်ယူမှု တာဝန်ခံမှု ရှိစေရေး အစီအစဉ်များအတွက်။

၄။ ပိုက်ဆံတွေက ဘာလို့ မြေပြင်ကို ချက်ချင်း ရောက်မလာတာလဲ (ဘတ်ဂျက် စက်ဝန်း သဘောတရား)

ဒေါ်လာသန်းပေါင်းများစွာ ပေးတယ်သာ ကြားရတယ်၊ လက်တွေ့မှာ ဘာလို့ ချက်ချင်း မမြင်ရတာလဲဆိုတာကို အမေရိကန် အစိုးရရဲ့ ဘတ်ဂျက် စက်ဝန်း (Budget Cycle) နဲ့ ရှင်းပြချင်ပါတယ်။ အဆင့် (၃) ဆင့် ရှိပါတယ်။

1. ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းခြင်း (Appropriation): အခု ကျွန်တော်တို့ ရောက်နေတဲ့ အဆင့်ပါ။ လွှတ်တော်ကနေ "ဒီပိုက်ဆံ သုံးခွင့်ရှိတယ်" ဆိုပြီး ဥပဒေ ထုတ်ပေးလိုက်တာပါ။ ပိုက်ဆံက စာရွက်ပေါ်မှာပဲ ရှိပါသေးတယ်။

2. စာချုပ်ချုပ်ဆိုခြင်း (Obligation): ဥပဒေ အတည်ဖြစ်ပြီးရင် USAID တို့၊ နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာနတို့က ဒီပိုက်ဆံကို သုံးဖို့အတွက် လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မယ့် အဖွဲ့အစည်းတွေ (NGOs/CSOs) နဲ့ စီမံကိန်းတွေ ရေးဆွဲပြီး စာချုပ်ချုပ်ရပါတယ်။ ဒီအဆင့်က လနဲ့ချီပြီး ကြာတတ်ပါတယ်။

3. ငွေထုတ်ပေးခြင်း (Disbursement): စာချုပ်ချုပ်ပြီးမှ လုပ်ငန်းလည်ပတ်ဖို့အတွက် ငွေတွေကို တစ်လုံးတည်း မဟုတ်ဘဲ လိုအပ်သလို ခွဲပြီး လွှဲပေးတာ ဖြစ်ပါတယ်။

၅။ မနှစ်က (၂၀၂၅) ဘတ်ဂျက်တွေ ဘာဖြစ်သွားပြီလဲ

မနှစ်က ချပေးခဲ့တဲ့ ပိုက်ဆံတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အမေရိကန် သံရုံးနဲ့ USAID တို့က ရေဘေးသင့် ပြည်သူတွေကို ကူညီတာတွေ၊ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီ ပေးတာတွေ လုပ်နေတယ်လို့ ထုတ်ပြန်ထားတာ တွေ့ရပါတယ် ။ ဒါပေမယ့် ဘယ်အဖွဲ့ကို ဘယ်လောက်ပေးလိုက်တယ်၊ ဘယ်နေရာမှာ ဘယ်လောက်သုံးလိုက်တယ် ဆိုတဲ့ တိကျတဲ့ စာရင်းဇယား အစီရင်ခံစာ (Report) တော့ အခုချိန်ထိ ထွက်မလာသေးပါဘူး။ အစီရင်ခံစာ မထွက်သေးပေမယ့် ပိုက်ဆံတွေကတော့ အထက်က ပြောခဲ့တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ် (Pipeline) အတိုင်း သွားနေတယ်လို့ နားလည်ရပါတယ်။

အနှစ်ချုပ်ပြောရရင် - ဒီဥပဒေကြမ်းက အဆိုပြုချက် အဆင့်မှာပဲ ရှိသေးပေမယ့် အမေရိကန်လွှတ်တော်က လျှော့မပစ်ဘဲ မူလအတိုင်း ထားရှိတာဟာ ကျွန်တော်တို့ မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီအရေးကို သူတို့ ဆက်လက် အလေးထားတယ်ဆိုတာ ပြသနေတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

The Headline: $121 Million Proposed for 2026

The U.S. House of Representatives has introduced its appropriations bill (H.R. 11) for fiscal year 2026, which explicitly proposes not less than $121,000,000 in funding for Burma under the "National Security Investment Programs" heading. This confirms that key leaders in Congress continue to stand firmly with the people of Burma, proposing to maintain the same high level of support as the previous year.

Important Clarification: The Bill Has Not Passed Yet

It is critical for the public to understand where we are in the American legislative process. This money is not yet law.

1. Introduction (Current Stage): The House Appropriations Committee has introduced the bill text. This is a proposal.[2]

2. Committee & House Vote: The bill must be voted on and passed by the full House of Representatives.

3. Senate Negotiation: The U.S. Senate will have its own version. If the Senate version differs, the two chambers must negotiate a final "compromise" bill.

4. Presidential Signature: Only after both the House and Senate pass the exact same text does it go to the President to be signed into law.

Why This Is Still a Victory:

Even though the process is just starting, the fact that the House started with the full $121 million in their initial draft is a major advocacy win.

• Last Year (FY 2025): The House initially proposed only $50 million, forcing us to fight to restore it to $121 million.[3]

• This Year (FY 2026): By starting at $121 million, we have established a strong "baseline." We do not have to fight just to get back to the previous level; instead, we can focus on ensuring this number stays in the final law.

Proposed Breakdown by Category

If this bill passes as currently written in Section 7043(a)(2), the $121,000,000 would be legally required to be spent as follows:[1]

• $75,000,000 for assistance programs, including in Thailand and India, and cross-border programs

• $25,000,000 for non-lethal assistance (defined as equipment and associated training)

• $10,000,000 for governance and federalism programs, including at the local and state levels

• $7,000,000 for atrocities prevention and accountability programs, including for documentation and preservation of evidence

• $1,500,000 for support for current and former political prisoners

• $1,500,000 for deserter programs (supporting deserters from the military junta and allied entities)

• $1,000,000 for accountability and justice programs for crimes against the Rohingya

How the U.S. Budget Cycle Works (And Why You Don't See Cash Immediately)

A common frustration for the public is hearing about "millions of dollars" but not seeing immediate results. To understand this, it is helpful to look at the three phases of the U.S. Budget Cycle:

1. Appropriation (The Law): We are here. Congress debates and passes the law authorizing the funds.

2. Obligation (The Contract): Once the law passes, agencies like USAID or the State Department must design programs and sign legal contracts with implementing partners (NGOs, civil society groups). This bureaucratic process takes months.

3. Disbursement (The Spending): This is when the cash actually transfers to partners to buy food, medicine, or equipment. This happens gradually over the year, not all at once.

Status of FY2025 Funds:

Regarding the funds approved last year, we are currently in the Obligation and Disbursement phases. While the U.S. Embassy and USAID have stated in public announcements that they are actively utilizing funds for humanitarian aid and flood relief, there is currently no concrete public report itemizing exactly where every dollar of last year's $121 million has gone. This lack of a report does not mean the money is missing; it means it is moving through the "pipeline" described above. However, without a published expenditure report, we must rely on these general Embassy statements to confirm the funds are active.

Bottom Line

This bill is a proposal, not a final law. However, the fact that the House draft guarantees the full $121 million right from the start—rather than cutting it—is a direct result of effective advocacy. It signals that Washington views the crisis in Burma as a continued priority.