မြန်မာ့ပညာရေးရဲ့ နိဂုံး _အပိုင်း ၁

 ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဟာ အရှေ့တောင်အာရှမှာ အကောင်းဆုံးနဲ့ အဆင့်မြင့်ဆုံး တက္ကသိုလ်ဖြစ်ခဲ့တာ၊မြန်မာပြည်မှာ ဉီးသန့်တို့လို ကမ္ဘာသိ ပုဂ္ဂိုလ်တွေ ပေါ်ထွန်းခဲ့တာ၊ မြန်မာဟာ အာရှမှာ ကျားဖြစ်ခဲ့တယ်ဆိုတာတွေဟာ …ကိုလိုနီခေတ်ရဲ့ လက်ကျန် အရှိန်အဟုန် လို့ပြောရင် လက်ခံမလား?

မြန်မာ့ပညာရေးရဲ့ နိဂုံးက ဘယ်လိုချုပ်ခဲ့လဲ ဆိုတဲ့ history
သိချင်ရင် ဖတ်ပါ။
--------------------------------------------------
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကို ၁၉၂၀ မှာ တည်ထောင်ကတည်းက ဗြိတိသျှတွေက ဒီ တက္ကသိုလ်ကို အရှေ့တိုင်းရဲ့ အောက်စဖို့ဒ်" Oxford of the East အနေနဲ့ဖြစ်စေချင်ခဲ့တာပါ။

ဒါကြောင့် ၁၉၂၀-၁၉၃၀ ဝန်းကျင် ကိုလိုနီခေတ်တည်းက အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေဖြစ်တဲ့ အိန္ဒိယ၊ သီရိလင်္ကာ (စီလုံ) နဲ့ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံအချို့က ကျောင်းသားတွေဟာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှာ လာရောက်ပညာသင်ယူနေကြပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

အဲ့ဒီအချိန်က ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ဟာ ကာလကတ္တားတက္ကသိုလ်ရဲ့ လက်အောက်ကနေ ခွဲထွက်ပြီး သီးခြားရပ်တည်ခဲ့တာမို့ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းတွေဟာ ဗြိတိသျှ တက္ကသိုလ်ကြီးတွေနဲ့ တန်းတူ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

နားလည်လွယ်အောင် ပြောရရင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ဟာ အစပိုင်းမှာ ကိုယ့်ရဲ့ သီးသန့်ပိုင် ရပ်တည်ရတဲ့ကျောင်း မဟုတ်ဘဲ အိန္ဒိယက တက္ကသိုလ်ရဲ့ လက်အောက်ခံ ကျောင်းခွဲ အနေနဲ့ စခဲ့ရတာဖြစ်ပါတယ်။

ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မဖြစ်ခင်က ရန်ကုန်ကောလိပ် (Rangoon College) ဟာ အိန္ဒိယက ကာလကတ္တား တက္ကသိုလ် Calcutta University ရဲ့ လက်အောက်ခံ Affiliated College တစ်ခုအနေနဲ့ ဖြစ်ပါသေးတယ်။

ဒါ့ကြောင့် ဘာသင်ရမယ်ဆိုတာကို အိန္ဒိယကပဲ ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။ စာမေးပွဲမေးခွန်းတွေကိုလည်း ကာလကတ္တားကနေ ပို့ပေးပြီး၊ အဖြေလွှာတွေကိုလည်း အိန္ဒိယကို ပြန်ပို့ပြီး အစစ်ခံရပါတယ်။

မြန်မာပြည်မှာ ကျောင်းတက်ပေမဲ့ ဘွဲ့လက်မှတ်မှာ တော့ "ကာလကတ္တား တက္ကသိုလ်" လို့ပဲ ပါဝင်ပါတယ်။

ဆိုလိုတာက အဲ့အချိန်တုန်းက မြန်မာပြည်မှာ ကိုယ်ပိုင်အဆင့်မြင့်ပညာရေး စံနှုန်းမရှိသေးတဲ့ သဘောပါ။

၁၉၂၀ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အက်ဥပဒေ “Rangoon University Act” ထွက်လာတဲ့အခါမှာတော့ ကာလကတ္တား တက္ကသိုလ်နဲ့ ဘာမှမဆိုင်တော့ဘဲ "သီးခြားလွတ်လပ်တဲ့ တက္ကသိုလ်" Independent University ဖြစ်သွားပါတယ်။

ကာလကတ္တားတက္ကသိုလ်ဟာလည်း အာရှမှာ အရမ်းနာမည်ကြီးခဲ့တဲ့ တက္ကသိုလ်ဖြစ်ပါတယ်။ အရှေ့တောင်အာရှနဲ့ တောင်အာရှက ကျောင်းသားတွေ အများကြီး လာတက်ကြပါတယ်။ မြန်မာပြည်က ခေါင်းဆောင်အတော်များများ
ဥပမာ- ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း တို့ခေတ်က ပညာတတ်များ ဟာလည်း ကာလကတ္တားနဲ့ အဆက်အသွယ် ရှိခဲ့ကြတယ်လို့ သမိုင်းအထောက်အထားတွေက ပြထားပါတယ်။

University of Calcutta က ၁၈၅၇ မှာ တည်ထောင်ခဲ့တာဖြစ်လို့ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ထက်တော့ အများကြီး စောခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ကာလကတ္တားတက္ကသိုလ်ဟာ အချိန်ကြာလာတာနဲ့အမျှ ကျောင်းသားဦးရေ အရမ်းများလွန်းလာပြီး "စာမေးပွဲစစ်တဲ့ စက်ရုံကြီး Examining Body လို ဖြစ်လာပါတယ်။ တဖြည်းဖြည်း အရည်အသွေးကို ထိန်းရခက်လာပြီး နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုတွေလည်း အရမ်းများတဲ့ နေရာဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

ဒါ့ကြောင့် ဗြိတိသျှတွေက ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကို တည်ထောင်တဲ့အခါ ကာလကတ္တားမှာ ကြုံခဲ့ရတဲ့ အမှားတွေကို သင်ခန်းစာယူပြီး "Elite ထိပ်တန်း" တက္ကသိုလ်တစ်ခုအဖြစ် ဖန်တီးချင်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ဟာ Oxford နဲ့ Cambridge ရဲ့ ပုံစံအတိုင်း ကျောင်းသားတွေက ကျောင်းဝန်းထဲမှာပဲ အတူနေ၊ အတူစား၊ အတူလေ့လာရတဲ့ Residential စနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့ပါတယ်။

ဒါဟာ ကာလကတ္တားရဲ့ ပွစိပွတက်နိုင်တဲ့ စနစ်နဲ့ လုံးဝမတူဘဲ စည်းကမ်းစနစ်ကျနတဲ့ ပညာတတ် လူတန်းစားတစ်ရပ်ကို မွေးထုတ်ပေးဖို့ ရည်ရွယ်ခဲ့တယ်ဆိုတာ ထင်ရှားပါတယ်။

နောက်တစ်ခုက ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ရဲ့ တည်နေရာ အင်းလျားကန်အနီး နဲ့ သန့်ရှင်းအေးချမ်းတဲ့ ဝန်းကျင်က ပညာသင်ယူဖို့အတွက် Oxford လိုပဲ အင်မတန် သင့်တော်တဲ့နေရာ အဖြစ် ဗြိတိသျှတွေက မြင်ခဲ့ကြပါတယ်။

အဲ့ဒီအချိန်က ရန်ကုန်ဟာ အာရှရဲ့ အချက်အချာကျတဲ့ ဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီးဖြစ်နေခဲ့ပြီးတော့ စီးပွားရေးအရလည်း အင်မတန် ကြွယ်ဝနေတဲ့ အချိန်ဖြစ်လို့ အဲ့ဒီကြွယ်ဝမှုကို အသုံးချပြီး အာရှမှာ အကောင်းဆုံး တက္ကသိုလ်တစ်ခုကို ပြချင်ခဲ့တာလည်း ပါပါတယ်။

ဒါ့ကြောင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ရဲ့ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းတွေက အဲ့ဒီခေတ်က ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ Oxford နဲ့ Cambridge တက္ကသိုလ်တွေရဲ့ စံနှုန်းတွေကို တိုက်ရိုက်ယူပြီးသင်ကြားရေး ဘာသာစကားကိုလည်း အင်္ဂလိပ်စာ သုံးပြီးပဲ သင်ကြားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်မှာလည်း မြန်မာခေါင်းဆောင်တွေက ကိုလိုနီခေတ်က ကျန်ခဲ့တဲ့ ပညာရေးစံနှုန်းတွေကို "နယ်ချဲ့ပညာရေး" ဆိုပြီး ဖျက်ဆီးမပစ်ခဲ့ဘဲ

မြန်မာပညာရှင်တွေဖြစ်တဲ့ ဥပမာ- ဒေါက်တာထင်အောင်၊ ဦးကောင်း တို့လို ပုဂ္ဂိုလ်များ က ကိုလိုနီခေတ်က စံနှုန်းတွေကို မလျှော့ချဘဲ ခေတ်နဲ့အညီ အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့ပါတယ်။

လွတ်လပ်ရေးရပြီး ပါလီမန်ခေတ်မှာလည်း သင်ရိုးတွေဟာ ဗြိတိသျှစံနှုန်းအတိုင်း ခိုင်မာနေဆဲဖြစ်သလို၊ ဒေသတွင်း လိုအပ်ချက်တွေနဲ့လည်း ကိုက်ညီအောင်
လည်း အဆင့်မြှင့်တင် ဖြည့်စွက်ခဲ့ပါသေးတယ်။

ဗြိတိသျှ ပါမောက္ခ အတော်များများဟာလည်း လွတ်လပ်ရေးရပြီးစမှာ မြန်မာပြည်မှာပဲ ဆက်ရှိနေပြီးတော့ မြန်မာပညာရှင်သစ်တွေကို လေ့ကျင့်ပေးခဲ့ကြပါတယ်။

၁၉၅၀-၁၉၆၀ ဒီကာလတွေမှာတော့ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ရဲ့ အရှိန်က ပိုလို့အထွတ်အထိပ်ကို ရောက်လာပါတယ်။

ထိုင်းနိုင်ငံက မင်းမျိုးမင်းနွယ်တွေ၊ အဆင့်မြင့်အရာရှိတွေနဲ့ မလေးရှား၊ စင်ကာပူက ကျောင်းသားတွေဟာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှာ ပညာလာသင်ကြပါတယ်။

ဥပမာ - စင်ကာပူ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း လီကွမ်ယူးရဲ့ ဇနီးသည်တောင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှာ ပညာသင်ခဲ့ဖူးတယ်လို့ ဆိုကြပါတယ်။

ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ရဲ့ ဆေးပညာ၊ အင်ဂျင်နီယာ၊ ဥပဒေနဲ့ အရှေ့တိုင်းပညာရပ်တွေဟာ အာရှမှာ ထိပ်တန်းဖြစ်ခဲ့တာကြောင့်

အာရှနိုင်ငံသားတွေသာမက ဥရောပက ပညာရှင်တွေပါ လာရောက်လေ့လာခဲ့ကြတာပါ။

မြန်မာကျောင်းသားတွေနဲ့ ဆရာတွေရဲ့ အင်္ဂလိပ်စာ အရည်အသွေးဟာလည်း ဗြိတိသျှတွေနဲ့ ရင်ပေါင်တန်းနိုင်ခဲ့ပါတယ်။

ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက်ဟာလည်း အဲ့ဒီခေတ်က အရှေ့တောင်အာရှမှာ အကောင်းဆုံးစာရင်းဝင်ခဲ့ပါတယ်။

၁၉၆၂ အာဏာမသိမ်းခင်အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ဟာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် Autonomy ရှိပြီး နိုင်ငံရေးဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှု နည်းပါးခဲ့လို့ ပညာရှင်တွေ စိတ်အေးချမ်းသာစွာ သုတေသနလုပ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။

၁၉၆၂ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်မှာတော့ စစ်အစိုးရက တက္ကသိုလ်ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် (Autonomy) ကို ရုပ်သိမ်းလိုက်ပါတယ်။

၁၉၆၄ မှာ ပညာရေး စနစ်သစ်အနေနဲ့ စစ်အစိုးရက အင်္ဂလိပ်စာကို သင်ကြားရေးဘာသာစကားအဖြစ်ကနေ ပယ်ဖျက်လိုက်ပြီး ဝါဒဖြန့်ချိရေးတွေကို သင်ရိုးထဲ ထည့်လာပါတယ်။ နိုင်ငံတကာ ပါမောက္ခတွေကိုလည်း နှင်ထုတ်လိုက်ပါတယ်။

ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ရဲ့ အောင်မြင်မှုဟာ ကိုလိုနီခေတ်က တည်ဆောက်ခဲ့တဲ့ စံနှုန်းမြင့် အုတ်မြစ်တွေ နဲ့ ပါလီမန်ခေတ် ခေါင်းဆောင်တွေရဲ့ အမြော်အမြင်ရှိရှိ ဆက်လက်ထိန်းကျောင်းမှုတို့ ပေါင်းစပ်မှုတွေကြောင့် အရှိန်အဟုန် ဆက်လက်မြင့်မားခဲ့ပေမယ့်

၁၉၆၂ စစ်အာဏာသိမ်းပြီး နောက်ပိုင်းမှာတော့ အဲ့ဒီအရှိန် ကို အသုံးမချတတ်ဘဲ "အမျိုးသားရေး" အစွန်းရောက်ဝါဒနဲ့ ဖျက်ဆီးလိုက်တာကြောင့် မြန်မာ့ပညာရေးဟာ ကမ္ဘာ့အဆင့်ကနေ နိမ့်ကျသွားရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

~မြန်မာ့ပညာရေးရဲ့ နိဂုံး အပိုင်း ၂ ကို ကောမန့်လင့်မှာဆက်ဖတ်ရန်~