အကန့်ခွဲခြင်း အနုပညာ

■ ယခုရက်ပိုင်း ​ပြောင်းလဲလာသည့် နိုင်ငံ​ရေး Dynamic မှာ ဝါရှင်တန်ကိုလည်း​ကောင်း , ​ဘေဂျင်းကိုလည်း​ကောင်း , ဘက်​ပေါင်းစုံကို မ​ကျေမချမ်း ဖြစ်စရာ​တွေ ​ပေါ်​ပေါက်သည့်အခါ မိမိဘက်က​နေ အင်အားတည်​ဆောက်ခြင်းအပြင် ဘာများ ပြင်ဆင်ထားဖို့လိုသနည်း ​မေးခွန်းရှိလာတယ်။

အင်စတီကျူးရှင်းနှင့် Command ကို ခိုင်မာ​အောင် တည်​ဆောက်ခြင်း , စံပြု လက်နက်နှင့် ခဲယမ်းကို လိုသ​လောက် ကိုယ်တိုင်ထုတ်လုပ်နိုင်ခြင်း ( သို့ ) Supply Chain ရှိ​နေ​စေခြင်းတို့သည် ​တိုက်တွန်းကြသူ များ​သော​ကြောင့် ဖန်တရာထပ်​နေပြီ။ လုပ်ကိုလည်း လုပ်ရမည့် အရာလည်း ဖြစ်တယ်။

သည့်အပြင်က​တော့ ​တွေး​ခေါ်မှု လမ်း​ကြောင်းကို Modify လုပ်ခြင်းသာ ရှိမယ်။

■ ​တော်လှန်​ရေးများသည် ပင်ကိုယ်အရ Universal သဘာဝဆန်တယ်။ မိမိတို့၏ နိုင်ငံ​ရေး , လူမှု​ရေး ယုံကြည်ချက်သ​ဘောတရားများနှင့် လိုလား​သော လူ့​ဘောင်အသစ် တည်​ဆောက်မည့် ဆန္ဒကို ပကတိအမှန်တရားအဖြစ် ပျံ့ပွား​စေလိုတယ်။ Export လုပ်ချင်တယ်။

ထို့​ကြောင့်ပင် မူလအထိုင်ဖြစ်​သော State Actors များသည် ယင်းဂယက် ကူးဆက်လာမည်ကို ​ကြောက်ကြတယ်။ Containment လုပ်ဖို့ရာ ကြိုးစားကြတယ်။ ပြင်သစ်​တော်လှန်​ရေး ဖြစ်သည့်အခါ အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံများက​နေ ယင်း​​ပြောင်းလဲမှု ဖြစ်စဥ်ကို ဟန့်တားဖို့ရာ ကြိုးပမ်းကြတယ်။ ရုရှား​တော်လှန်​ရေးတွင်လည်း စနစ်​ဟောင်းကို ခုခံ​ပေးဖို့ရာ ဝင်ပါကြတယ်။

ရုရှားအင်ပါယာသည် ကမ္ဘာ​ပေါ်တွင် အကြီးမား အကျယ်ပြန့်ဆုံးဖြစ်သလို ၁၈ ရာစု​နှောင်း ပြင်သစ်သည် လူဦး​ရေ ၂၈ သန်းရှိ၍ ဥ​ရောပတိုက်တွင် အများဆုံးဖြစ်​နေတယ်။ ဤမျှ ပြည်တွင်းထုထည် ကြီးမား၍ ပြင်ပအင်အားတို့၏ သက်​ရောက်နိုင်စွမ်း အကန့်အသတ် ရှိ​နေသည့်တိုင် ဝင်​ရောက် စွက်ဖက်ဖို့ရာ ကြိုးပမ်းခဲ့ကြတယ်။

■ On the Contrary , ဆန့်ကျင်ဘက် အ​နေဖြင့် မြန်မာ့​နွေဦးသည် စူပါပါဝါကြီးများ , နိုင်ငံတကာ အစုအဖွဲ့ Civilization ဇုန်များအလယ်က ပထဝီ အကန့်အသတ် တခုတွင် ညပ်လျ​က် ဖြစ်ပွားခြင်းလို့ ဆိုရမယ်။ ပြင်သစ်​တော်လှန်​ရေး ဖြစ်ပွားချိန်က Enlightment Era ၏ ဥာဏ်အလင်းလှိုင်း , ရုရှား​တော်လှန်​ရေး ​​​ပေါက်ကွဲစဥ်က လက်ဝဲဆိုရှယ်လစ် အ​တွေးအ​ခေါ်များက ​ခေတ်၏ အသွင်ဟန် Zeigeist ဖြစ်​နေတယ်။

မြန်မာ့​နွေဦးသည်မူ ကမ္ဘာတလွှား လက်ယာယိမ်း၍ မိမိကိုယ်ကိုယ် ကာကွယ်လို​သော , Hard Power သုံးလို​သော Strongman များ အာဏာရလာချိန်တွင် ​ဖြစ်​နေသည်မို့ ​ခေတ်၏ လှိုင်းနှင့် ထပ်တူဖြစ်မနေ​သည့် ဝိ​ရောဓိ ရှိတယ်။ ထို့​ကြောင့် ပြင်ပမှ လာ​သော လက်​တွေ့ အကူအညီ ပါးလျ၍ ကဖျက်ကယက် ပြုလိုသူ, ယုံမှားသံသယမကင်း ရှိသူများသာ ​များပြားတယ်။

■ အကန့်ခွဲပါ။ မိမိတို့ ​ပိုင်နိုင်သည့် လက်လှမ်းမှီ​သော ​ပထဝီနှင့် အင်အားဘောင်အတွင်းက ကိစ္စများကိုသာ ရှင်းလင်းဖို့ အလျင်ကြိုးပမ်းသင့်တယ်။

မြန်မာ့​နွေဦး မျက်မှန် စံနှုန်းဖြင့် တိုင်းတာ၍ အ​မေရိကန်နိုင်ငံ​ရေး စနစ်ကိုလည်း​ကောင်း , တရုတ်ပြည်တွင်း​ရေးကိုလည်း အာ​ချောင်၍ ​နွေဦး Standard ကို Export လုပ်ဖို့ အသံကျယ်​​လောင်​နေခြင်းသည် လက်​တွေ့ အကျိုးများစရာ မရှိပဲ , ဒုတ်ရဖို့သာ ရှိတယ်။ တော်လှန်​ရေး စံနှုန်းများ မြန်မာ​ကျော်လွန်၍ ကမ္ဘာလွှမ်း​စေရမည့်ဟု ​ကြွေး​ကျော်နေပါက ​ကျော်မလာခင် အရင် အရိုက်ခံရတယ်။

■ ကဏ္ဍများကို သီးခြားဆီ ​အကန့်ခွဲပြီး အမြတ်ထုတ်ယူခြင်းကို လက်​တွေ့မြင်စရာရှိတယ်။

ဆီးရီးယား သမ္မတသစ် အယ်လ်ရှာရာသည် အယ်​ကေဒါး​ဟောင်း ဂျီဟတ်ဒစ်ဖြစ်​သော်လည်း ပြည်တွင်းတကဏ္ဍ , ပြည်ပ တကဏ္ဍဖြင့် လက်​တွေ့နိုင်ငံ​ရေးလမ်းစဥ်ကို လိုက်တယ်။ ယခင် ဘာသာ​ရေးအယူအဆကို ပြည်ပကို တင်ပို့ဖို့ , Universal ဖြစ်ဖို့ရာ မကြိုးပမ်း​တော့လို့ အသွင်ပြထားတယ်။

တရုတ်နိုင်ငံတွင် ပါတီ နှင့် State သည် သီးခြားဖြစ်၍ ပါတီက State ကို အုပ်ချုပ်တယ်။ ပါတီသည် ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို ယုံကြည်ဆဲဖြစ်​သော်လည်း State တွင် ​​စျေးကွက်စီးပွား​ရေးကို ​ကျင့်သုံး​စေတယ်။

■ လွန်ခဲ့​သော နှစ်များက ဟာသ တခု​​တွေ့ဖူးကြမယ်။ အမျိုးသားများ၏ ဦး​​​ဏှောက်သည့် Box ​များ အကန့်ခွဲထား၍ ကဏ္ဍများသည် သီးခြားရှိ​နေတယ်။ အမျိုးသမီးတဦး၏ ဦး​ဏှောက်မှာမူ Box တခုတည်းတွင် ဝါယာများ ရှုပ်​ထွေးသကဲ့သို့ ဖြစ်​နေ၏လို့ဆိုတယ်။ ကျား-မ ခွဲခြား Stereotype လုပ်ခြင်းထက် Emotion များ၏ သက်​​ရောက်မှုကို ညွှန်းချင်တယ်။

စိတ်ခံစားမှုအလိုက် မြန်မာ့အ​ရေးနှင့် ထိုင်ဝမ်အ​ရေး , ကျားဖြန့်အ​ရေးနှင့် တရုတ်အ​ရေး စသည်စသည် ကဏ္ဍအ​ထွေ​ထွေကို လုံး​ထွေးပြီး ရှုပ်ယှက်ကုန်ခြင်းသည် ဘယ်အရာကိုမှ ရှင်းမရပဲ ပိုရှုပ်ကုန်​စေ့မယ်။ Framework နှင့် ခံယူချက် မ​ပြောင်းလဲသည့်တိုင် ပြသာနာများကို တခုချင်း , တကန့်ချင်းဆီ ​ဖြေရှင်းနိုင်ရင် ဇာတ်ရှုပ်ဖြစ်ခြင်းက​နေ ​ရှောင်နိုင်မယ်။

■ မမှီမကမ်း လုပ်နိုင်စွမ်းက အရာများကို ခလုတ်သွား မတိုက်ပဲ ​ရှောင်ကြဥ်နိုင်ခြင်းသည် စိတ်သက်သာရာရမယ်။ မိမိတို့၏ ​နိုင်ငံ​ရေး, လူမှု​ရေး ​ပြောင်းလဲမှု ဖြစ်စဥ်သည် တရုတ် , ထိုင်း စ​သော အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများကို အိုင်ဒီ​ယော်​လော်ဂျီအရ ကူးစက်​စေလို​သော ဆန္ဒမရှိ​ကြောင်းကို ကိုယ်စားပြုသူများက Convince လုပ်နိုင်လျှင် ​ကောင်းတယ်။ Sensitive ဖြစ်​သော အရာများကို ​ရှောင်ပါ။

စစ်​အေး​ခေတ် Finlandization ဖြင့် အလားတူနိုင်​သော မြန်မာတွင် မည်သည့် နိုင်ငံ​ရေးစနစ်ကို ​ပြောင်းလဲကျင့်သုံးသည်ဖြစ်​စေ ၄င်းတို့နှင့် ဝါဒမတူသည့်တိုင် ​ကောင်းမွန်​သော ဆက်ဆံ​ရေးကို ထူ​ထောင်နိုင်​မည်ဆို​သော ​မော်ဒယ်မျိုးသည် ယခုကာလ Promote လုပ်ရန် Gold Standard ဖြစ်​နေမယ်။

■ သည်အစား မိမိရှင်းလင်းနိုင်​​သော အရာ များကိုသာ အပိုင်အနိုင် ဖြစ်သည်အထိ ရှင်းရမယ်။ ပြင်ပက အင်အားကြီးသူကို ​ရှောင်၍ မိမိ စည်း​ဘောင်အတွင်းက ရှင်းစရာရှိသည့် ပြသာနာကို ရှင်းလင်း , စည်းရုံးနိုင်သူ မြိုနိုင်သူများကို စုရုံး၍ အင်အားတည်​ဆောက်သင့်တယ်။

အ​ကောင်းဆုံးဥပမာသည် မန်ချူး Qing မင်းဆက်ကို တည်​ထောင်သူ Nurhaci ကို ပြရမယ်။ ၄င်းသည် ငယ်စဥ်က Ming တရုတ်အင်ပါယာကြီး၏ ကျေး​တော်မျိုးအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့​ပြီး ​ဘေဂျင်းနန်း​တော်မှ ချီးမြှင့်​​သော အရှိန်အဝါ၏ အကာအကွယ်ကို ယူ၍ ခိုင်ဖြီးလာ​သောအခါ တကွဲတပြား ဖြစ်​နေ​သော Jurchens Tribes များကို စုစည်းတယ်။ ယင်း Unification လုပ်ငန်းစဥ် ​အောင်မြင်လို့ လုံ​လောက်​သော အင်အားပြည့်ဝသည့် အခါမှ မင်အင်ပါယာကို စိန်​ခေါ်​တော့တယ်။ ၄င်း၏ မျိုးဆက်များသည် တရုတ်ပြည်ကြီးကို ​အောင်နိုင်၍ Qing မင်းဆက်ကို ထူ​ထောင်ခဲ့ကြတယ်။

■ မဟာ့မဟာ နိုင်ငံကြီးများပင် မနိုင်​နိုင်သေးပါက မြိုချပြီး အင်အားတည်​ဆောက်ကာ အခွင့်အ​ရေးကို ​စောင့်​ဆိုင်းတတ်ကြတယ်။ စိတ်ရှည်တယ်။ မနိုင်ဝင်​တွေကို ကျော်မထမ်းပါ။

ကိုယ်နိုင်ရာ အကန့်ထဲက အရှုပ်အ​ထွေးများကိုသာ အရင်​ဖြေရှင်းခြင်းဖြင့် တခုတည်း တသားတည်း​သော ထုထည်ကို အလျင် တည်​ဆောက်​စေလိုတယ်။

#Augustus_Linn
၂၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅