Tuesday, October 28, 2025

​​Pre-Mordern ဥ​ရောပ​မြေပုံ နှင့် ချင်းပြည်နယ်

■ အလယ်​ခေတ်နှင့် ​​Pre-Mordern ဥ​ရောပ​မြေပုံကို ဆွဲကြတဲ့အခါ အများဆုံး​တွေ့ရမယ့် ခုနှစ်​တွေက
ခရစ်-၁၃၅၆ ခုနှစ် ( Golden Bull )
ခရစ်- ၁၄၄၄ ခုနှစ် ( ဗာနာတိုက်ပွဲ ဖြစ် , EU 4 Gameplay စတဲ့နှစ် )
ခရစ်- ၁၅၅၅ ခုနှစ် ( Peace of Augsburg )
ခရစ်- ၁၆၁၈ ခုနှစ် ( အနှစ် ၃၀ စစ်ကြီး စတင် )
ခရစ်- ၁၆၄၈ ခုနှစ် ( အနှစ် ၃၀ စစ်ကြီးကို Peace of Weaphalia ဖြင့်​ပြေငြိမ်း , ခေတ်​သစ်နိုင်ငံများတည်ဟန် စတင်​)
ခရစ်- ၁၇၈၉ ခုနှစ် ( ပြင်သစ်​တော်လှန်​ရေးစတင် )
ခရစ်- ၁၈၁၅ ခုနှစ် ( နပိုလီယံနစ်စစ်ပွဲများ အပြီး Congress of Vienna )
ဒါ​တွေအပြင် ​ထောင်စုနှစ်​ပြောင်း , ရာစုနှစ်​ပြောင်း ခုနှစ်​တွေ အတွက်လည်း ကိုးကားစရာ ​မြေပုံများတယ်။ အဲသည့် ခုနှစ်​တွေကို တည်ဆွဲပြီး​တော့ တနိုင်ငံ , တနယ် , တမြို့ချင်းဆီရဲ့ သမိုင်းနှင့် နယ်နိမိတ်အ​ပြောင်းကို စာရင်းပြုပြီး ကြားနှစ်​တွေအတွက် ​မြေပုံဆွဲလို့ရပါတယ်။
■ ​တွဲဖက်မြေပုံက​တော့ ခရစ်-၁၆၄၈ ဆွစ်ကွန်ဖက်ဒရိတ်နှင့် အိမ်နီးချင်းများပါ ။ ဒါ​ပေမယ့် ပုံထဲမှာ ဆွစ်ကွန်ဖက်ဒရိတ် ( Old Swiss Confederacy ) ကို မ​​တွေ့ရဘူး။ ခရစ်-၁၈၄၈ မတိုင်ခင်က ဆွစ်ပြည်​ထောင်စုဆိုတာ လွတ်လပ်တဲ့ပြည်​ထောင်များ စုစည်းထားတဲ့ မဟာမိတ်အဖွဲ့လို့ ဆိုလို့ရတယ်။ ပုံပါကာလမှာ ယင်းဆွစ်​ပြည်​​ထောင်တွေက ဧရိယာ အ​တော့်ကို ကျယ်ဝန်းနေကြပြီ။
ယင်းမတိုင်က ဆိုလျှင် ​တောင်ကြားတခု , မြို့တမြို့ , ရွာတရွာ စသဖြင့် ကိုယ်ပိုင်ကိုယ်ချုပ်ရာက​နေ မဟာမိတ် League ​တွေစုစည်းထားတယ်။ Canton ​တွေ , မြို့ပြနိုင်ငံ​တွေ ဖြစ်လာတယ်။ League ​တွေကိုမှ ထပ်​ပေါင်းပြီး Three Leagues လိုမျိုးဖြစ်လာတယ်။ အဲ့က​နေမှ ဆွစ်ကွန်ဖက်ဒရိတ် ထပ်စုဖွဲ့တယ်။ Three Leagues က​တော့ ဆွစ်ကွန်ဖက်ဒရိတ် မန်ဘာမဟုတ်ဘူး။ Associate ဆက်​ဆံ​ရေး အဆင့်သာထားရှိတယ်။
( နယ်နိမိတ်ကို ပန်း​ရောင်အရင့်ဆွဲထား​တွေကပဲ ဆွစ် ကွန်ဖက်ဒရိတ်ရဲ့ အဖွဲ့ဝင်​တွေပါ ။ Thre e Leagues , Republic of the Seven Tithings လို့ ​နာမည်ယူထား​သော ယ​နေ့ Valais , ဂျနီဗာနှင့် Mulhouse မြို့ပြသမ္မတနိုင်ငံ​တို့က Associate ​တွေ )
■ နှိုင်းယှဥ်ရရင် ကုန်း​ဘောင်​ခေတ်​နှောင်း ရှမ်းကုန်းမြင့်နှင့် ချင်း​​တောင်တန်း နိုင်ငံ​ရေးအ​နေအထားနဲ့ နီးစပ်နိုင်မယ်။ ဒါ​ပေမယ့် ဆွစ်​​တွေက Habsburg , ပြင်သစ် , အီတလီမြို့ပြနိုင်ငံများ , Holy Roman Empire စသဖြင့် ​လေးဘက်​လေးတန် နိုင်ငံ​ရေးအားပြိုင်မှုနှင့် ပဋိပက္ခ​တွေအကြား ရှင်သန်​အောင် ရာစုနှစ်အများ ကြိုးပမ်းခဲ့ကြရတာမို့ ရင့်ကျက်မှုနှင့် Sophistication ပိုမို မြင့်မား​နေခဲ့မှာကို​တော့ နားလည်လို့ရတယ်။
ယ​နေ့​​ကာလအတွက်က​တော့ ချင်းပြည် နိုင်ငံ​ရေးယူနစ်များတည်​နေဟန်အတွက် ဆွစ် Cantons ​တွေ စုဖွဲ့လာမှု , ယင်းတို့အကြား ပဋိပက္ခ​တွေ ဖြစ်ပွားပုံ , ​ဖြေရှင်းပုံ​တွေက Comparative Studies ဖြစ်နိုင်မလားပါ။
​မြေပုံ - ခရစ် ၁၆၄၈ ခုနှစ် ဆွစ်ကွန်ဖက်ဒရိတ် ( Own )

#Augustus_Linn 

No comments:

Post a Comment