Saturday, May 2, 2026

Introduction to Psychology စိတ်ပညာအခြေခံသဘောတရားများ


၁။ 9 Intelligences quotient (IQ)
ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေး အမျိုးစား (၉)မျိုး
၂။ Emotional Intelligence (EI) or Emotional Quotient (EQ)
စိတ်လှုပ်ရှားမှု ဉာဏ်ရည် (သို့) စိတ်ခံစားမှုကို ကောင်းစွာနားလည်နှိုင်သော ဉာဏ်ရည်
၃။ Social Intelligence (SI) or Social Quotient (SQ)
လူမှုဆက်ဆံရေးဉာဏ်ရည်
၄။ Adversity intelligence (AI) or Adversity Quotient (AQ)
အခက်အခဲ ကို ဖြေရှင်းကျော်လွှားနိုင်သော ဉာဏ်
ရည် (သို့) ပြောင်းလဲမှုကို သတ္တိရှိရှိဖြေရှင်းကျော်လွှာနိုင်သော စွမ်းရည်
၅။ Spiritual Intelligence or Spiritual Quotient
ဝိညာဉ်ရေးရာနှင့်ဆိုင်သော ဉာဏ်ရည်
၆။ Self-awareness ( ကိုယ့်အကြောင်းကို သိခြင်း)
၇။ Setting boundaries (နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ခြင်း သို့ မဟုတ် ကန့်သတ်ထားခြင်း)
၈။ Accepting Rejection
ငြင်းပယ်ခြင်း ကို လက်ခံခြင်း
၉။ နာကြည်းမှုမှ လွတ်မြောက်ခြင်း (To Release Resentment)
၁၀။ Respect Each Others (အပြန်အလှန် လေးစားမှု ရဲ့တန်ဖိုး)
၁၁။ Personality ဆိုတာဘာလဲ
၁၂။ Big Five Personality Traits
၁၃။ Introvert, Extrovert and Ambivert
၁၄။ Maslow’s Hierarchy of Needs
လူတစ်ဦးချင်းစီရဲ့ လိုအပ်ချက်များ
၁၅။ Self-actualization (ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် သိမြင်နိုင်ခြင်း)
၁၆။ Depression (စိတ်ဓါတ်ကျခြင်း)
၁၇။ Understanding Emotions (စိတ်ခံစားမှုတွေကို နားလည်ခြင်း)
၁၈။ Emotional သမား တွေရဲ့ အားသာချက်များ နဲ့ အားနည်းချက်များ
၁၉။ ပြင်းထန်ခက်ခဲတဲ့စိတ်ခံစားချက်များကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းခြင်း။
၂၀။ Overthinking (အတွေးလွန်ခြင်း)
​၂၁။ Negative Thinking or Negative Thoughts
( မကောင်းမြင်သောစဉ်းစား တွေးတောခြင်း (သို့ ) အပျက်သဘောဆောင်တဲ့ အတွေးများ)
၂၂။ How to stop overthinking and Negative Thinking
( အတွေးလွန်ခြင်း နဲ့ အဆိုးမြင်အတွေး တွေကို ရပ်တန့်ရန်နည်းလမ်းများ)
၂၃။ How to Improve Your Self- Control (ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်း တိုးတက်အောင်ဘယ်လို လုပ်မလဲ)
၂၄။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှု တိုးစေခြင်း
(𝗕𝗼𝗼𝘀𝘁𝗶𝗻𝗴 𝗬𝗼𝘂𝗿 𝗦𝗲𝗹𝗳-𝗖𝗼𝗻𝗳𝗶𝗱𝗲𝗻𝗰𝗲)
၂၅။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ချစ်ခြင်း (Self-Love):
ဘဝကို အကောင်းဆုံးဖြတ်သန်းဖို့ သော့ချက်
၂၆။ စိတ်ပညာကပြောတဲ့ အချစ် (၇ )မျိုး
၂၇။ အတ္တကိုဗဟိုပြုလွန်းသူ (Narcissist)
၂၈။ Narcissistic person (အတ္တကိုဗဟိုပြုလွန်းသူ) များနှင့် ထိရောက်စွာ ဆက်ဆံနည်း လမ်းညွှန်
၂၉။ အတ္တကိုဗဟိုပြုလွန်းသူ မိဘ နှင့် ညီအစ်ကို မောင်နှမ ထိရောက်စွာ ဆက်ဆံနည်း လမ်းညွှန် (ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျသာ ဦးစားပေးပြီး သားသမီးအပေါ် စိတ်ခံစားချက်နည်းတဲ့ မိဘမျိုး)
၃၀။ အတ္တကိုဗဟိုပြုလွန်းသူ အိမ်ထောင်ဖက် နှင့် သူငယ်ချင်းများ ထိရောက်စွာ ဆက်ဆံနည်း လမ်းညွှန်
၃၁။ အတ္တကိုဗဟိုပြုလွန်းသူ(သူဌေးများ) အား ထိရောက်စွာ ဆက်ဆံနည်း လမ်းညွှန်
၃၂။ အတ္တကိုဗဟိုပြုလွန်းတဲ့ (Narcissistic) လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေနဲ့ ထိထိရောက်ရောက် ဆက်ဆံနည်း လမ်းညွှန်
၃၃။ Psychopath (ဆိုက်ကိုပက်) စိတ်ဝေဒနာရှင် (သို့မဟုတ်) စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာမူမမှန်သူ
၃၄။ Sociopath (လူမှုဆက်ဆံရေး စိတ်ရောဂါရှိသူ)
၃၅။ Self-deception (Self-deceptive) - ကိုယ့်ကိုယ်ကို ကိုယ် လှည့်စားခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ့်အတွက် မဟုတ်တဲ့ အရာကို ဟုတ်တယ်လို့ ယုံကြည်လိုက်ခြင်း
၃၇။Manifestation (စိတ်နဲ့ဖန်တီးခြင်း)
၃၈။ Emotional Triggers (စိတ်ခံစားမှုကို လှုပ်ရှားစေသော အကြောင်းအရာ)
၃၉။ The Importance of Setting Boundaries
နယ်နိမိတ် ( စည်း) သတ်မှတ်ခြင်း ရဲ့ အရေးပါမှု

https://www.facebook.com/share/p/1NxDeGQwNi/?mibextid=wwXIfr 

Tuesday, April 21, 2026

မြန်မာလူမျိုးတွေရဲ့ စိတ်

 မြန်မာလူမျိုးတွေရဲ့ စိတ်က သောက်မှတ်မရှိခြင်းနဲ့တစ်ကိုယ်စာအဆင်ပြေချောင်လည်နေရင် ကျေနပ်နေခြင်းပဲ။


လွန်ခဲ့တဲ့5နှစ်ကျော်က မအေလိုးမင်းအောင်လှိုင်၊မင်းအောင်လှိုင်မအေလိုးဆိုပီး လမ်းပေါ်ထွက်အော်ခဲ့တဲ့လူအုပ်ကြီးက အခု လမ်းပေါ်ထွက် ပျော်နေကြပြီ

အဆုံးထိသွင်းခံရပီး တစ်ရစ်ခြင်းပြန်လျှော့ပေးလိုက်၊ပြန်သွင်းလိုက်လုပ်ခံနေရတာကို အသားတကျနဲ့မေ့လျော့နေကြပြီ။

အခုပျော်ထားကြပါ၊ နောင်အနာဂါတ်မျိုးဆက်အဆက်ဆက် ပညာရေး၊စီးပွါးရေး၊လူနေမှုအဆင့်အတန်း၊အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်း အဖက်ဖက်က နိမ့်ကျလာတဲ့အခါ ငါတို့ ပျော်ခဲ့ကြသေးတာပဲလို့ ပြန်တွေးပီး ကျေနပ်ကြ
ပေါ့။

သဗ္ဗေသတ္တာ ကမ္မသကာ။ Credit to: https://www.facebook.com/nanwin.soe.7982

ယောကျာ်းတစ်ယောက်ရဲ့ True Value

 အမတစ်ယောက်ရဲ့ မအောင်မြင်ခဲ့သော အိမ်ထောင်သည် ဘ၀ ဆိုတဲ့ ပို့စ် ကို အပိုင်း(၁) နဲ့ (၂) နှစ်ခုလုံး ဖတ်မိတော့ စာရေးချစ်စိတ် ဖြစ်တာနဲ့ ယောကျာ်းတွေရဲ့အကြောင်း နဲနဲဖောက်သည်ချပါဦးမယ်။


အကောင်းဆုံးအကြံဉာဏ်ပေးပါဆိုရင် - Just Normal ဖြစ်တဲ့ ယောကျ်ားမျိုးပဲရွေးပါ။

သဘာ၀ထက်လွန်ပြီး အရမ်းဂရုစိုက်ပြတတ်တဲ့ ယောကျာ်းတွေဟာ တကယ်ချစ်တာဖြစ်နိုင်ပေမယ့် ရေရှည်မှာ ကိုယ့်ဆီကအချစ်ကိုရဖို့ တမင်လုပ်ပြနေတာက ရာခိုင်နှုန်းပိုများပါတယ်။
(အဲ့လိုပြောလို့ တကယ်ချစ်လို့ ဂရုစိုက်ပေးတဲ့ ယောကျာ်းမရှိဘူးလားဆိုတော့မဟုတ်ဘူး ရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် % နည်းတယ်လို့ပြောပါရစေ။အထူးသဖြင့် နေ့စဉ်နေ့တိုင်း အိမ်ထောင်သည်ဘ၀မှာ မလွယ်ပါဘူး။)

နောက်တစ်ချက်က ယောကျာ်းတစ်ယောက်ရဲ့ True Value ကိုပြောရမယ်ဆိုရင် ကိုယ့်အပေါ်ဘယ်လောက်ချစ်ပြတတ်လဲ၊ ဘယ်လို ချစ်ပေးတာ၊ ဘာတွေဝယ်ပေးတာ၊ ငါနေမကောင်းတာနဲ့ ဘယ်လို ပြေးလာတာ စသည်ဖြင့် အပေါ်ယံတွေနဲ့ပဲ မိန်းကလေးတွေက တိုင်းတာနေကြတာ နဲနဲမှားနေတယ်လို့တော့မြင်တယ်။

တကယ်တမ်း ကြည့်သင့်တာက

၁။ တည်ကြည်မှု ရှိတဲ့ ယောကျာ်းမျိုးရွေးပါ။

တည်ကြည်မှုဆိုတာက အရှင်းလင်းဆုံးပြောရရင် တရားခွင်မှာ တရားသူကြီးရဲ့ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မှု မျိုးကို ဆိုလိုတာပါ။
ဘယ်အရာကိစ္စမဆို သူဟာ အတတ်နိုင်ဆုံး မျှတအောင်၊ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်လုံးဖက်ကို မျှတအောင် စဉ်းစားပေးနိုင်တဲ့သူ၊ ကိုယ်ချင်းစာစိတ်ရှိတဲ့သူပဲရွေးပါ။(ငါ့ကောင်လေးက ငါ့ဘာလုပ်လုပ်အမှန်ပဲ ဆိုတဲ့သူမျိုးတွေကျရေရှည်မှာ အမြဲမလုပ်နိုင်ပါဘူးနော်)

၂။ မိသားစုအပေါ်သူရဲ့စိတ်ထား

ယောကျာ်းလေးတွေအတွက်ကတော့ သူတို့ဘ၀မှာ ပထမဆုံး သိရတဲ့ အမျိုးသမီးက ညီမလေးတို့မဟုတ်ပါဘူ။ အဲ့တာ သူတို အမေပါ။ သူရဲ့မိသားစုကို ဘယ်လို ဆက်ဆံလဲ။ ဘယ်လို သဘောထားမျိုးရှိလဲ ဆိုတာ အကဲခတ်သင့်ပါတယ်။ ဒါက သူတည်ဆောက်ပုံဖော်မဲ့ မိသားစုဘ၀ရဲ့ ရှေ့ပြေးပါ။ ကိုယ့်ရဲ့ အရင်းနှီးဆုံး မိသားစုအပေါ်တောင် မလေးစားပဲ ရိုင်းပြတတ်တဲ့ ယောကျာ်းတစ်ယောက်ဖြစ်နေရင် သူတည်ဆောက်မယ့်မိသားစုအပေါ်လဲ တစ်ချိန်ချိန် ရိုက်ခတ်လာနိုင်မှာ အသေအချာပါပဲ။

၃။ တာဝန်ယူတတ်မှု

ယောကျာ်းလေးတစ်ယောက်က တာဝန်ယူတတ်မှု လိုပါတယ်။ ဘယ်လိုမျိုးလဲ ဆိုတော့ တွေ့တွေ့နေရတယ် ငါ့ကောင်လေးက ငါနေမကောင်းချင်ဘူးပြောလိုက်တာနဲ့ သူလက်ရှိအလုပ်တွေ အကုန်ပစ်ချပြီး ချက်ချင်းပြေးလာပြီး ငါ့ကို ဆေးလာတိုက်တယ် ဆိုတာမျိုးပါ။ ကိုယ့်အမြင်ပြောရရင် ဒါဟာ သူလုပ်နေတဲ့အလုပ်အပေါ်မှာ တာဝန်ယူတတ်မှု မရှိတာပါ။ မှန်ပါတယ်။ မိန်းကလေးကိုလည်း ဂရုစိုက်သင့်ပါတယ်။ တကယ်အရေးကြီးရင် ဓားတောင်တက်၊ မီးပင်လယ်ဖြတ် လာမရမှာပါ။ဒါပေမယ့် ခေါင်းကိုက်တာ နေမကောင်းချင်တာလေးနဲ့ သူတာဝန်ယူထားတဲ့ အလုပ်ကိစ္စ အကုန်လုံးကို ပစ်ချပြီး ပြေးလာတာမျိုးကျတော့ တာဝန်မသိမှုပါ။ ရှေရှည်ကို စဉ်းစားရမှာပါ။ ကိုယ်က သူများအပေါ်ယူထားတဲ့တာဝန်တွေကို ပစ်ချပြီး သွားတတ်တဲ့ ယောကျာ်းတစ်ယောက်က သူတာဝန်ယူတည်ဆောက်မယ့် မိသားစု ကို တစ်ချိန်ချိန်မှာ အချစ်လျော့၊ အချစ်ပေါ့လာခဲ့ရင် ပစ်ချသွားမလားဆိုတာ စဉ်းစားပါ။

၄။ တာဝန်ခံမှု

ယောကျာ်းရော၊ မိန်းမရော ဟာ ပုထုဇဉ် လူသားတွေပါ။ လူသားတိုင်းဟာ အမှားနဲ့ မကင်းကြပါဘူး။ မြတ်စွာဘုရားတောင် သူ့ ဘုရားလောင်းဘ၀ ပါရမီဖြည့်တင်းတဲ့ ဘ၀တွေမှာ အမှားပေါင်းများစွာ ကျူးလွန်ခဲ့မိတာကို တရားတော်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ကွာသွားတာက အမှားတွေလုပ်မိရင် ဘယ်လို တာဝန်ခံလဲ၊ ဘယ်လိုပြန်ပြင်ဆင်လဲဆိုတာ ကွာသွားပါမယ်။ တစ်ခါမှားတတ်တဲ့သူဟာ အမြဲတမ်း မှားနေမှာပဲ။ မပြင်တတ်ဘူးဆိုတဲ့ ယူဆချက်ကို လက်မခံပါဘူး။ ဆေးသမား၊ အရက်သမားဘ၀ကနေ လိမ္မာသွားတဲ့ သူတွေ အများကြီးပါ။ ငယ်ငယ်ကဆိုးခဲ့တဲ့သူတွေ ဆိုးရတာ ၀ပြီး ပြန်လိမ္မာသွားတဲ့ သူတွေ တပုံကြီးပါ။ အရင်ဆုံး တာဝန်ခံမှု ဆိုတဲ့ ကိုယ်လုပ်ခဲ့တဲ့အမှားကို ကိုယ်သိဖို့တော့ လိုပါမယ်။

၅။ လက်မလျှော့တတ်မှု

ဒါကတော့ ယောကျာ်းရော၊ မိန်းမရော နှစ်ဦးနှစ်ဖက်လုံးလိုမယ့် ကိစ္စပါ။ လူနှစ်ယောက်ရေရှည်လက်တွဲမယ်ဆိုရင် ကြုံလာမယ့် ပြသနာတွေ ဒုနဲ့ဒေးပါ။ ဒါပေမယ့် ပြသနာတော်တော်များများက ကွဲရလောက်အောင်ကြီးချင်မှ ကြီးပါမယ်။ ပြသနာဖြစ်တိုင်း စိတ်ပျက်လာတိုင်း တစ်ဖက်ကို လက်လွှတ်မယ်ဆိုတဲ့ စိတ်ပဲဖြစ်နေမယ်ဆိုရင် ဘယ်လိုတည်မြဲမှာလဲပေါ့နော်။ ပြသနာတွေကို လက်ခံပြီး လက်မလွှတ်တမ်း ဖြေရှင်းဖို့အမြဲလိုပါလိမ့်မယ်။

ဒါတွေ အကုန်လုံးက ကျွန်တော့်အမြင် သီးသန့်ပါ။

ယူလိုကယူ၊ ပယ်လိုက ပယ်နိုင်ပါတယ်။

တကယ်လက်တွေ့ကတော့ အကောင့်ထဲက အိမ်ထောင်သည် ဆရာကြီးတွေရယ်၊ အရမ်းချစ်တတ်ပြီး ချစ်ပြခွင့်ရနေတဲ့ ဆရာကြီးတွေရယ် ပိုသိမှာပေါ့။ 

ရှေ့ကို ဆက်ချီတက်ဖို့ပါ

 ဘာစိတ်ခွန်အားမှ ပေးတဲ့ပို့စ် မဟုတ်ပါဘူး ပြည်မရဲ့ ကောင်းကင်ယံမှာ လေယာဥ် ရဟတ်ယာဥ် ပါရာမော်တာ ဂျိုင်ရိုကော်ပတာ အကြားအလပ်မရှိအောင် မင်းမူနေ နေ့စဥ်ရက်ဆက် အကြိမ်ရေ ဆယ်ချီ ဗုံးကြဲနေတာပါ

ကောင်းကင်ယံကို ယာယီပိုင်စိုးနိုင်တာက စစ်ကောင်စီ ဖြစ်ပြီး မြေတခွင်တပြင်လုံးကို စိုးမိုးနိုင်တာ ဗုံးခိုကျင်းပေါင်း မြောက်မြားစွာ တူး အံတုထားနိုင်တာက ကျွန်တော်တို့ ဖြစ်ပါတယ် ထိန်းချုပ်နိုင်တယ်လို့ မပြောပါဘူး ထိန်းချုပ်နယ်မြေတချို့ မြို့တချို့ လက်လွှတ်ရရင်တောင် စိုးမိုးထားနိုင်စွမ်းရှိနေတယ်လို့ ရည်ညွှန်းတာပါ
စစ်ကောင်စီက လေယာဥ်တစီး အသစ်ထပ်ဝယ်ရင် ကျွန်တော်တို့ပြည်သူတွေက ဗုံးခိုကျင်း ဆယ်ချီ အသစ်တူးပါတယ်
လက်ဖက်ရည်ဆိုင်မှာ စကားပြောစက်ရှိပါတယ်
ဆံပင်ညှပ်ဆိုင်မှာ စကားပြောစက်ရှိပါတယ်
ကွမ်းယာဆိုင်မှာ စကား​ပြောစက်ရှိပါတယ်
နေရာစုံမှာ စကားပြောစက်ရှိပါတယ်
စက်သံနားထောင်ရင်း ကောက်စိုက်ပါတယ်
စက်သံနားထောင်ရင်း ရိတ်သိမ်းခြွေလှေ့ ပါတယ်
စက်သံနားထောင်ရင်း ရှင်လောင်းလှည့်နားထွင်းပါတယ်
စက်သံနားထောင်ရင်း ကလေးတွေ ကျောင်းတက်ကြပါတယ်
စက်သံနားထောင်ရင်း ခွဲစိတ်ခန်း ဝင်နေကြပါတယ်
စက်သံနားထောင်ရင်း ကလေးမွေးနေပါတယ်
စက်သံနားထောင်ရင်း လိင်ဆက်ဆံနေပါတယ်
လိုအပ်ရင်
ဗုံးခိုကျင်းထဲမှာ စာသင်ပါမယ်
ဗုံးခိုကျင်းထဲမှာ ဆေးကုပါမယ်
ဗုံးခိုကျင်းထဲမှာ ကလေးမွေးပါမယ်
ဗုံးခိုကျင်းထဲမှာ မန်ယူနိုင်ပွဲတွေ ကြည့်ပါမယ်
ဗုံးခိုကျင်းကနေထွက်ပြီး စစ်တိုက်ပါမယ်
ဗုံးခိုကျင်းပေါင်းမြောက်မြားစွာထဲကနေ . . . ။
လေကြောင်းအန္တရယ်ကို အဲ့သလို အံတုပါတယ်
ဘယ်နေရာကြဲသွားသလဲဆိုတဲ့ မေးသံတွေဟာ
လောကဓံတရားရှစ်ပါးကို ခံနိုင်ရည်ရှိတဲ့ လေသံတွေအဖြစ် ပြောင်းလဲနေတာကြာပါပြီ
စစ်ကောင်စီက ဖိနှိပ်မှု ပိုတိုးမြှင့်လေ ​ပြည်သူလူထုဘက်က ခံနိုင်ရည်ပိုရှိပြီး တွန်းလှန်လာနေလေ ဖြစ်ပါတယ်
စစ်ကောင်စီ အသာစီးရတယ်လို့ ပြောကြရင် နဂိုကတည်းက လက်နက်ရှိလို့ အသာစီးရခဲ့တာပါ အခုမှ အသာစီးရနေတာမျိုးမဟုတ်ပါဘူး
အဲ့ဒီနဂိုအသာစီးရယူဖိနှိပ်မှုကို ဘာမှမရှိ လက်လုပ်တူမီးဘဝနဲ့ဘဲ တုံ့ပြန်လာခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်
ကျွန်တော်တို့က ဘာမှမရှိတဲ့ဘဝကနေ တွန်းလှန်လာခဲ့တာကို ဘာကြောင့် ရှုံးနိမ့်ရမှာပါလဲ
ကျွန်တော်တို့ရဲဘော်တွေ မောင်းပြန်သေနတ် သောင်းချီ တပ်ဆင်နိုင်ပါပြီ
စစ်မြေပြင်ထွက်တိုင်းမှာ ကျည်ကာဦးထုပ် ကျည်ကာဝတ်စုံကိုယ်စီနဲ့ ဖြစ်လာနေပါပြီ
ဒါက ပြည်သူတွေက တွန်းတင်ပေးထောက်ပံ့ပေးခဲ့တဲ့
အရွေ့ကြီးပါ
ဒီအရွေ့ကြီးကနေ လမ်းမလွဲဘဲ တိမ်းစောင်းလျှင်တောင် တည့်မတ်ပြီး ဆက်သွားကြပါပဲ
ရှေ့ကို ဆက်ချီတက်ဖို့ပါ
အဲ့ဒါပါပဲ