စစ်မှန်တဲ့ ယောက်ျားပီသမှု

 စစ်မှန်တဲ့ ယောက်ျားပီသမှုဆိုတာ အပေါ်ယံ ဟန်ဆောင်မှုတွေနဲ့ ကြွက်သားတွေကြားမှာ မရှိဘဲ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အနက်ရှိုင်းဆုံး အသိဉာဏ်နဲ့ ခိုင်မာတဲ့ အတွင်းစိတ် ခံယူချက်တွေမှာသာ တည်ရှိပါတယ်။

၁။ အမှောင်ဘက်ခြမ်းကို လက်ခံထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခြင်း (Integrating the Shadow)

တကယ့်ယောက်ျားဆိုတာ အန္တရာယ်ကင်းတဲ့၊ ဘာမှမလုပ်တတ်တဲ့ သိုးသူငယ်လို လူမျိုး (Harmless man) မဟုတ်ပါဘူး။ သူများတွေ မတွေးရဲတဲ့ အန္တရာယ်ပြုနိုင်စွမ်း၊ ကြမ်းတမ်းနိုင်စွမ်း သူ့မှာ အပြည့်ရှိပေမဲ့ အဲဒီအရာတွေကို သူတပါးကို အနိုင်ကျင့်ဖို့ မသုံးဘဲ၊ မိမိရဲ့ အသိဉာဏ်နဲ့ စည်းကမ်းအောက်မှာ အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်ထားနိုင်တဲ့သူ (Controlled Monster) သာ ဖြစ်ပါတယ်။

၂။ ရလဒ်အပေါ် စိတ်ခံစားချက် မှီခိုမှုကင်းခြင်း (Outcome Independence)

သူဟာ လုပ်စရာရှိတဲ့ အလုပ်တစ်ခု၊ ပြောစရာရှိတဲ့ စကားတစ်ခွန်းကို အကောင်းဆုံး လုပ်တယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီရလဒ်အပေါ်မှာ စိတ်ခံစားချက်အရ လုံးဝ မှီခိုမနေဘူး။ အလုပ်တစ်ခု ကျရှုံးသွားလို့၊ သို့မဟုတ် မိန်းကလေးတစ်ယောက်ကို ဖွင့်ပြောလို့ ငြင်းခံရလို့ဆိုပြီး သူ့ရဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် တန်ဖိုးထားမှု (Self-worth) က တစ်စက်လေးမှ ယိမ်းယိုင်မသွားပါဘူး။

၃။ အထီးကျန်မှုကို အပြည့်အဝ ခံနိုင်ရည်ရှိခြင်း (The Capacity for Solitude)

ကိုယ့်တစ်ယောက်တည်း နေရတဲ့ အချိန်တွေကို ကြောက်ရွံ့မနေဘူး။ အထီးကျန်တာကို မခံနိုင်လို့၊ ပတ်ဝန်းကျင် အသိအမှတ်ပြုခံချင်လို့ဆိုပြီး မလိုအပ်တဲ့ အပေါင်းအသင်းတွေ၊ အဆိပ်အတောက် ဖြစ်စေတဲ့ မိန်းကလေးတွေနဲ့ အချိန်ကုန်ခံပြီး ရောယှက်မနေဘူး။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အပြည့်အဝ လုံလောက်နေတဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။

၄။ အာရုံစိုက်မှုကို တန်ဖိုးအကြီးဆုံးအဖြစ် ကာကွယ်ခြင်း (Guarding Attention)

ဒီခေတ်မှာ လူတစ်ယောက်ရဲ့ အဖိုးတန်ဆုံး ပိုင်ဆိုင်မှုဟာ အာရုံစိုက်မှု (Attention) ပဲဆိုတာ သူနားလည်တယ်။ ဒါကြောင့် ဈေးပေါတဲ့ ဖျော်ဖြေမှုတွေ၊ ဆိုရှယ်မီဒီယာက အတင်းအဖျင်းတွေ၊ အပြာကားတွေမှာ သူ့ရဲ့ အာရုံတွေကို အလဟဿ စုပ်ယူမခံဘူး။ သူ့ရဲ့ အာရုံကို သူ့ရဲ့ လုပ်ငန်းနဲ့ ရည်မှန်းချက်အတွက်ပဲ သုံးဖို့ အပြင်းအထန် ကာကွယ်ထားတယ်။

၅။ အချစ်ခံရခြင်းထက် အလေးစားခံရခြင်းကို ရွေးချယ်ခြင်း (Respect > Affection)

လူတိုင်းက သူ့ကို သဘောကျဖို့၊ ချစ်ဖို့ထက်၊ သူ့ကို လေးစားဖို့ကိုပဲ ပိုအလေးထားတယ်။ မိန်းကလေးတစ်ယောက်က သူ့ကို ဘယ်လောက်ပဲ ချစ်ပြနေပါစေ၊ အလေးအနက်ထားမှုနဲ့ လေးစားမှု (Respect) မပါတဲ့ ဆက်ဆံရေးဆိုတာ အမှိုက်တစ်ခုလိုပဲ ဆိုတာကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း နားလည်ထားတယ်။

၆။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အညှာအတာကင်းစွာ ဆန်းစစ်နိုင်ခြင်း (Ruthless Self-Audit)

ကိုယ့်အမှားတွေ၊ အားနည်းချက်တွေကို အတ္တ (Ego) နဲ့ ဖုံးကွယ်မထားဘူး။ ကိုယ်ညံ့ရင် ညံ့ကြောင်း၊ ကိုယ်မှားရင် မှားကြောင်း ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် လိမ်ညာလှည့်စားခြင်းမရှိဘဲ၊ ခွဲစိတ်ဆရာဝန်တစ်ယောက်က လူနာကို ခွဲစိတ်သလို ခံစားချက်ကင်းကင်းနဲ့ ပြတ်ပြတ်သားသား ဝန်ခံဆန်းစစ်နိုင်တယ်။

၇။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်ကို လွှမ်းမိုးထားနိုင်ခြင်း (Frame Control)

တခြားသူတွေရဲ့ စိတ်ခံစားချက် အတက်အကျ၊ ဒေါသနဲ့ ပရမ်းပတာ အခြေအနေတွေထဲကို လွယ်လွယ်နဲ့ မျောပါမသွားဘူး။ ဘယ်လိုအခြေအနေမှာပဲဖြစ်ဖြစ် ကိုယ့်ရဲ့ တည်ငြိမ်မှု (Frame) ကို အခိုင်အမာ ထိန်းထားနိုင်ပြီး၊ ပတ်ဝန်းကျင်က သူ့ကို လွှမ်းမိုးတာမျိုး အခံမခံဘဲ သူ့ရဲ့ တည်ငြိမ်မှုအောက်ကိုသာ တခြားသူတွေကို ဆွဲသွင်းနိုင်တယ်။

၈။ သက်သောင့်သက်သာရှိမှုကို ရန်သူလို သဘောထားခြင်း (Embracing Discomfort)

သက်သောင့်သက်သာရှိတဲ့ နေရာ (Comfort Zone) ဟာ ယောက်ျားတစ်ယောက်ရဲ့ စွမ်းရည်တွေကို ဖြည်းဖြည်းချင်း သတ်ပစ်တဲ့ သင်္ချိုင်းဆိုတာ သိတယ်။ ဒါကြောင့် ကိုယ်နဲ့စိမ်းတဲ့ အရာတွေ၊ အဆင်မပြေတဲ့ စိန်ခေါ်မှုတွေကို ရှောင်ပြေးမယ့်အစား ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ် အမြဲတမ်း ရှာဖွေရင်ဆိုင်ပြီး စိတ်ဓာတ်ကို သံမဏိလို ရိုက်သွင်းတယ်။

၉။ အလျှော့ပေးစေ့စပ်လို့မရတဲ့ ကိုယ်ပိုင်နယ်နိမိတ် (Non-Negotiable Boundaries)

သူ့ဘဝအတွက် ခိုင်မာတဲ့ စည်းမျဉ်းတွေရှိတယ်။ ဘယ်လောက်ပဲ အရေးပါတဲ့ အလုပ်ဖြစ်ပါစေ၊ ဘယ်လောက်ပဲ ချစ်ရတဲ့သူ ဖြစ်ပါစေ၊ သူ့ရဲ့ အခြေခံတန်ဖိုး (Core Values) တွေကို ထိခိုက်လာရင်၊ လာရောက်ချိုးဖောက်လာရင် တွန့်ဆုတ်မနေဘဲ နောက်လှည့်မကြည့်ဘဲ စွန့်လွှတ်ရဲတဲ့ သတ္တိရှိတယ်။

၁၀။ အချိန်အကန့်အသတ်ရှိကြောင်း အမြဲနှလုံးသွင်းခြင်း (Memento Mori)

လူဆိုတာ တစ်နေ့သေရမယ် ဆိုတာကို အမြဲသတိရတယ်။ ဒါကြောင့် မလိုအပ်တဲ့ ပြဿနာတွေမှာ အချိန်ကုန်ခံတာ၊ "မနက်ဖြန်မှ လုပ်မယ်" ဆိုပြီး အချိန်ဆွဲတာတွေကို သူ လုံးဝ ခွင့်မပြုတော့ဘူး။ ဒီကမ္ဘာပေါ်မှာ သူ့ရဲ့ အချိန်တွေ ကုန်ဆုံးနေပြီဆိုတဲ့ အသိကပဲ သူ့ကို အဓိပ္ပာယ်ရှိတဲ့ အရာတွေကို ချက်ချင်း အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ အပြင်းထန်ဆုံး တွန်းအား ဖြစ်စေပါတယ်။