မြန်မာပြည်က (စပိုင်ရူလိုင်းနား/စပီရူလိုင်းနား)

 မြန်မာပြည်မှာ (စပိုင်ရူလိုင်းနား/စပီရူလိုင်းနား) Spirulina ကို မော်လမြိုင်ကောလိပ် အဏ္ဏဝါဇီဝဗေဒဌာနက ရေညှိပညာရှင်ဒေါက်တာမင်းသိမ်းကရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး စီပွါးဖြစ်ထုတ်တဲ့အထိ စွမ်းဆောင်ခဲ့ပါတယ်

အဏ္ဏဝါသိပ္ပံဌာနကဆရာက ဘယ်လိုဖြစ်ပြီး အထက်အညာကတွင်းတောင်ကိုရောက်သွားတာလဲလို့ မေးစရာဖြစ်နေပါတယ်

ဆရာက PhD ကို Marine Algae နဲ့ဘွဲ့ရခဲ့ပြီး အဏ္ဏဝါဇီဝဌာနထူထောင်တဲ့အထဲမှာပါပေမယ့် BS Botany (ရုက္ခဗေဒ) နဲ့ဘွဲ့ရခဲ့တာပါ

Spirulina ကိုရှာဖွေမတွေ့ခင် အတော်ကြာကြာကတည်းက မုံရွာမှာရှိတဲ့ တွင်းတောင်ကထွက်တဲ့ တွင်းပိုးလေးတွေကို မန္တလေး၊ မုံရွာမှာ လ္ဘက်ထဲထဲ့စားဖို့ပလပ်စတစ်အိပ်လေးနဲ့သပ်သပ်ထုပ်ပြီး လ္ဘက်အကြော်စုံ အထုပ်ထဲမှာထဲ့ရောင်းကြတာ မှတ်မိကြမှာပါ

တွင်းတောင်နားကရွာတွေက ရာသီအလိုက် မိုးရာသီ​ဆိုရင် တွင်းပိုးကို ရွာရဲ့စီးပွါးရေးအ​နေနဲ့အမြဲထုတ်ကြတဲ့အပြင် ကွမ်းရွက်လည်းစီးပွါးဖြစ်စိုက်ကြပြီးတွင်း​တောင်ကကွမ်းရွက်ကနာမည်ကြီး​ပြီးစျေး​ကောင်းရတယ်

ကျွန်မတို့ Honors အတန်းတက်​တော့ ကျွန်မတို့ရဲ့ဆရာဒေါက်တာမင်းသိမ်းက နိုင်ငံခြားခရီးတိုတခုကပြန်လာ​ပြီးအဖိုးတန်တဲ့ စိမ်းပြာ​ရေညှိကို မီး​တောင်​ဟောင်း​တွေမှာ​ပေါက်တတ်တယ်ဆိုတာသိလာတယ်

ဒီအကြောင်းကို ကျွန်မ မော်လမြိုင်ကောလိပ်တက်စဥ်က တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့တဲ့ ဓါတုဗေဒဌာန ကထိက ဒေါက်တာခင်မောင်ညိုလည်း ပို့စ်ရေးထားပါတယ်

ပန်းရိုးမပြက္ခဒိန်မှာတွင်း​တောင်ပုံကြီး​တွေ့ပြီး မီး​တောင်​ဟောင်းဆိုတာသိရပြီး မုံရွာက လ္ဘက်သည်​တွေက တွင်း​တောင်က​နွေရာသီဆိုရင် အပုပ်နံ့​တွေက​ဘေးရွာကလူ​တွေပါမ​နေနိုင်​အောင်နံတယ်လို့​ပြောကြ​တော့ အသားပုပ်နံ့ဆိုတာ​သေခြာသွားပါတယ်

အဲ့ဒါနဲ့ နမူနာသွားယူဖို့လူလွှတ်ပြီး စစ်​ဆေးတာ​တွေလုပ် နိုင်ငံခြားလည်းပို့ပြီးစမ်းသပ်​တော့ Spirulina ​ရေညှိဆိုတာ​သေချာသွားတယ်

Spirulina ဟာ Cell တခုတည်းပါတဲ့ Cyanobacteria လို့ခေါ်တဲ့ စိမ်းပြာ​ရောင်ရေညှိဖြစ်တယ်

ဒေါက်တာမင်းသိမ်း Spirulina ကိုလေ့လာဖို့စပြီးစီစဥ်ဆောင်ရွက်တဲ့နှစ်က ကျွန်မတို့ Honors တက်နေတဲ့နှစ် ၁၉၈၃-၈၄

ဆရာက ဘွဲ့လွန်အတန်းတက်နေတဲ့ကျောင်းသားတွေထဲက Spirulina ကိုစိတ်ဝင်စားရင် လေ့လာရေးခရီးလိုက်ဖို့ဆိုပြီးခေါ်တော့ ကျောင်းသားတွေ အများကြီးပဲသွားကြတယ်

ကျွန်မလိုက်မသွားဖြစ်ပါဘူး

နောက်ပိုင်းလည်း Honors အတန်းတက်ပြီးမှာ Master ဆက်မတက်တော့ဘူးလို့ဆုံးဖြတ်လို့ မရောက်ပါဘူး

ဆရာနဲ့ လိုက်သွားတဲ့အဖွဲ့ထဲမှာ ပါသွားပြီး သုတေသန ဆက်လုပ် နောက်ပိုင်းစီးပွါးဖြစ်ထုတ်တဲ့အထိလုပ်ခဲ့တဲ့ ကျွန်မရဲ့ အတန်းထဲကသူငယ်ချင်း မပြုံး (ခင်ပြုံးလွင်) ပြန်ပြောပြတဲ့ Spirulina အစဦးပိုင်း သုတေသနအတွေ့အကြုံတွေကိုမျှဝေတာပါ

တွင်းတောင်မှာ သုတေသနလုပ်ဖို့ကို အစိုးရခွင့်ပြုချက်ယူရတယ်၊ အဲဒီအချိန်က​ဒေါက်တာ​မောင်ဒီ ကပညာ​ရေးဝန်ကြီးဖြစ်​နေပြီး ဆရာနဲ့ရင်းနှီး​တော့ အစိုးရအဖွဲ့ကို သူဘဲတင်​ပေးပါတယ်

အစိုးရအဖွဲ့ခွင့်ပြုချက်ရ​တော့ Pilot Scale ကိုပညာ​ရေးဌာနအ​နေနဲ့လုပ်ငန်း​ဆောင်ရွက်ရတယ်

လိုအပ်တဲ့စစ်​ဆေးမှု​တွေကို နိုင်ငံခြားပို့ပြီးစစ်​ဆေးပြီး လူစားသုံးလိုရတဲ့အာဟာရတန်ဖိုးကြီးတဲ့စိမ်းပြာ​ရေညှိဆိုတာအတည်ပြုပြီးမှ တွင်း​တောင်ကို ကွင်းဆင်းပြီး စမ်းသပ်ထုတ်လုပ်မှု စပြီးလုပ်ကြတယ်

စမ်းသပ်ထုတ်လုပ်​နေတဲ့အချိန်မှာ Spirulina နဲ့ပါတ်သက်တဲ့ သု​တေသန​တွေလုပ်ကြရတယ်

သုတေသနသွားလုပ်တဲ့အချိန်တုန်းက ကျောင်းသား ကျောင်းသူတွေက ဘုန်းကြီး​ကျောင်း နဲ့ ရွာသူကြီးအိမ်​မှာနေကြရတယ်

​နောက်ပိုင်းမှာ မဟာဝိဇယ​စေတီတည်တုန်းက တွင်း​တောင်ကမီးသင့်ကျောက်​ကြွေပြားထုတ်တဲ့အချိန်က ဝန်ထမ်းအိမ်ရာ​တွေကိုလွှဲယူပြီး​ တောင်​ပေါ်မှာ​နေကြတယ်

ဆရာက ဉာဏ်အမျှော်အမြင်ရှိတော့ သုတေသန စကတည်းက မဟာသိပ္ပံ ကျောင်းသားတွေကို​ ထုတ်လုပ်မှုအတွက် အ​ထောက်အကူပြုတဲ့ Thesis ခေါင်းစဥ်တွေတ​ယောက်တမျိုး​ ချ​ပေးခဲ့တယ်

၈၄ က​နေ ၈၈ အတွင်းမှာ အဏ္ဏဝါ​ကျောင်းသား ၂၀ ​ကျော်ရှိတယ်၊ ၈၈ အရေးအခင်းဖြစ်တော့ အားလုံးနားရတယ်၊ တချို့လည်းပြီးအောင်ဆက်မလုပ်ကြဘူး

နောက်တော့ ၁၂​ယောက်​လောက်​​တော့ကျန်ပြီး၊ အခုထိ ကျန်​နေတာ ၆ ​ယောက်ရှိတယ်

မုံရွာသူ မပြုံး က သဘာဝအင်း​တွေရဲ့ ရာသီအလိုက်​ပြောင်းလဲမှု Seasonal Variation ကို Thesis လုပ်ရ​တော့ လတိုင်း sample ယူ data ​တွေ​ကောက်ရတယ်

တွင်း​တောင်၊ တွင်းမ၊ ​တောင်​ပျောက် အင်း၃ ခုစလုံးရဲ့ data ကိုယူရတယ်

ကျွန်မတို့ မာမီလို့ခေါ်ကြတဲ့ မမေယုခိုင် က Culture၊ ကိုတိုး​အောင်က Harvesting၊ မခင်ဖုန်းက Nutrient ပါဝင်မှု အစရှိသဖြင့်ပေါ့

Thesis လုပ်တဲ့ သုတေသန ရလဒ်​တွေက​နေ စီးပွားဖြစ်စလုပ်ဖို့စီစဥ်ကြတယ်

အစိုးရအဖွဲ့ကိုတင်​တော့ စီးပွားဖြစ်ထုတ်မယ်ဆိုရင် ပညာ​ရေးကထုတ်လို့မရ​တော့ ​အ​ကောင်အထည်​ဖော်မယ့် ဝန်ကြီးဌာန​ရွေးကြတယ်

အင်းအိုင်​တွေကထုတ်တာမို့ ​မွေးမြူ​ရေးနဲ့​ရေလုပ်ငန်းကလိုခြင်တယ်၊ ဆရာက အဲဒီ့ဌာန​အောက်​ရောက်ရင် တန်ဖိုးနိမ့်သွားနိုင်လို့ ​အာဟာရဖြည့်​ဆေးဝါးအ​နေနဲ့ထုတ်ခြင်တယ်​ပြောလို့ စက်မှု(၁) ဝန်ကြီးဌာန​အောက်က မြန်မာနိုင်ငံ​ဆေးဝါးလုပ်ငန်းစက်ရုံ ​အောက်​ရောက်သွားတယ်

မြန်မာနိုင်ငံ​ဆေးဝါးလုပ်ငန်းစက်ရုံ

အဏုဇီဝ(စိမ်းပြာ​ရေညှိ) ထုတ်လုပ်​ရေးဌာနပေါ့

ထုတ်လုပ်​ရေးလုပ်ငန်းတွေစ​တော့ ​နေစရာအတွက် ယောကျ်ားလေးတွေက ဘုန်းကြီး​ကျောင်းမှာနေကြပြီး မိန်းက​လေးတွေကရွာထဲကအိမ်ဌား​နေကြတာ

စားတာက​တော့ အဖွဲ့ခွဲထားပြီး အလှည့်ကျချက်ကြပြီး စျေးကို​တော့ဘုတလင်မှာသွားဝယ်ရတယ်

လုပ်ငန်းစတာက ၁၁.၁.၈၈ ဆို​တော့ Thesis လုပ်ရင်းနဲ့ ​ပုတ်ပြတ်ဝင်လုပ်ကြတာ​ တလ ၂၀၀ကျပ်

ရွာကလူ​တွေက သူတို့သားသမီး​တွေပညာတတ်ရင် လစာမဖြစ်စ​လောက်နဲ့ဝန်ထမ်းလုပ်ရမှာ၊ ဝန်ထမ်း တလစာကသူတို့ဖိနပ်တဘက်ဖိုး​တောင်မရဘူးလို့​ပြောကြတယ်

သူတို့ကကွမ်းရွက်ကို၁၅ ရက်တခါခူး​ရောင်းပြီး​ရွှေစုကြတာ အဲတုန်းကတကျပ်သားမှ ၁၆၀၀ ကျပ်လောက်ရှိတဲ့အချိန်

တွင်းပိုးရာသီက ဝါတွင်း မိုးရာသီ​၊ ရေညှိက ​​ဆောင်းကုန်နွေကူးရာသီမှာ အ​ပေါများဆုံးထွက်လို့ ရာသီချိန်မတူ​တော့ ရွာသားတွေနဲ့ ပြသနာမရှိပါဘူး

တွင်းပိုးရာသီမှာသူတို့အလုပ်သူတို့လုပ်ကြ ဆရာနဲ့ သူ့တပည့်တွေက ရေညှိရာသီမှာလုပ်ကြပေါ့

တွင်းတောင်ထဲကရေရဲ့ pH က 9.5 - 11.5 ဆိုတော့ Alkaline

တွင်းတောင်ရဲ့ ဂေဟစနစ်ပျက်သွားတယ်ဆိုတာ ကြားကြမှာပေါ့

ဂေဟ​ဗေဒပျက်သွားလို့ ​ရေညှိ​ရော တွင်းပိုး​​ရော များများမထွက်​တော့ပါဘူး

Spirulina ကိုတော့ အခုအင်း​ဘေးမှာကန်​တွေနဲ့မျိုးထိမ်းထားပြီး အဲ့ဒီ့မျိုးနဲ့​ရေခါးမှာ​ပြန်​မွေးပြီးထုတ်​နေပါတယ်

လွန်ခဲ့တဲ့နှစ်ပေါင်း ၄၀ လောက်က ပင်ပင်ပန်းပန်း ကြိုးစားပြီး ဖေါ်ထုတ်ခဲ့တဲ့ သဘာဝကပေးတဲ့ ရှားပါးတဲ့သယံဇာတကြီးပျက်စီးသွားတာကတော့ နှမြောဖို့ကောင်းပါတယ်

ဂေဟပျက်သွားတဲ့အကြောင်းကို ကျွန်မတို့ရဲ့ စီနီယာကြီး အားလုံးက ကိုဇော်ဖီးလို့ခေါ်ကြတဲ့ ကိုဇော်ဇော်ဖေ သေသေချာချာရေးနေပါတယ်