သီ​ပေါဟာ ကံအ​ကောင်းဆုံးဘုရင်

 အင်္ဂလိပ်သုံ့ပန်းဖြစ်သွားရတဲ့ သီပေါမင်းရဲ့ဘ၀ကို

စိတ်မကောင်းစရာအဖြစ်မြင်ရပေမယ့် တစ်ဖက်က

ပြန်ကြည့်ရင် ကံအကောင်းဆုံးဘုရင် ဖြစ်နေတာကို

တွေ့ရပါမယ်။

အ​ထောက်​ထား​ရေရာ​သေချာတဲ့ ​အေဒီ၁၁ရာစုက​နေ

နောက်​ဆုံးရှင်​ဘုရင်​​အထိ အားလုံးကို စာရင်းလုပ်ရေ

တွက်​စီစစ်​တဲ့အခါ သီ​ပေါဟာ ကံအ​ကောင်းဆုံးဘုရင်

ဖြစ်​​ကြောင်း တွေ့ရှိရပါလိမ့်မယ်​။

ကုန်း​ဘောင်​ဆက်​ ၁၃၂နှစ်​အတွင်းမှာ ရှင်​ဘုရင်​၁၁

​ယောက်​ဟာ အသီးသီးပျဉ်​မျှခြင်းအားဖြင့်၁၂နှစ်​စီအုပ်​စိုးခဲ့ရာမှာ နန်းကျဘုရင်​သီ​ပေါဟာ ကံအ​ကောင်းဆုံး

ဖြစ်​​ကြောင်း သူထက်​ ကံ​ကောင်းသူ မြန်​မာ့သမိုင်းရဲ့

ဘယ်​​ခေတ်​မှာမှ မရှိခဲ့​ကြောင်း​ တွေ့ရှိရပါလိမ့်တယ်​။

သီ​ပေါကို​အေဒီ၁၈၈၅ နိုဝင်​ဘာ၂၉ရက်​​နေ့မှာ ဖမ်းဆီး

ပြီ ​ဂေါ်ဝိန်​ဆိပ်​က​နေ ရန်​ကုန်​ကို​ခေါ်သွားတယ်​။သီ​ပေါနဲ့

အတူ ရန်​ကုန်​ကိုလိုက်​ပါသွားသူ​တွေက သီ​ပေါမယား​

တွေဖြစ်​တဲ့ စုဖုရားကြီး၊စုဖုရားလတ်​၊စုဖုရားငယ်​၊​

ယောက္ခမ ဆင်​ဖြူမရှင်​၊၁၈၈၂ခုနှစ်​မှာ​ မွေးတဲ့ သီ​ပေါ

သမီးကြီးဖြစ်​တဲ့ အရှင်​ထိပ်​စုမြတ်​ဖုရားကြီး၊သမီးငယ်​

အရှင်​ထိပ်​စုမြတ်​ဖုရားလတ်​၊နန်းတွင်းသူ၁၀ဦး၊မိန်းမ​

ဖော်​​တွေနဲ့ က​လေး၅၀၊ ကင်းဝန်​မင်း၊မြို့သစ်အတွင်းဝန်​

၊​ကျောက်​​မြောင်းအတွင်းဝန်​အပါအဝင်​မူးမတ်​၈ဦးနဲ့မင်း​

ယောက်ျား၅ဦး၊ စုစု​ပေါင်းအ​ယောက်​၈၀ပါသွားတယ်​။

ဒီအဖွဲ့ဟာ ရန်​ကုန်​ကို ဒီဇင်​ဘာ၅ရက်​​နေ့ ရောက်​တယ်။

အဲဒီနောက် သီ​ပေါဘုရင်​ကိုပင်​လယ်​ကူးသ​င်္ဘောကန်နင်

(Canning)ပေါ်တင်​ပြီး ဒီဇင်​ဘာ၁၀ရက်​​နေ့မှာ ရန်​ကုန်​က​

နေကာလကတ္တားကို ထွက်​ခွာခဲ့ကြတယ်​။ကာလကတ္တား

ကိုလိုက်​ပါသွားသူ​တွေက​တော့ သီ​ပေါနဲ့ စုဖုရားလတ်​၊စု

ဖုရားငယ်​ သမီးငယ်​၂​ယောက်​၊နန်းတွင်းသူ၁၃ဦး၊ပုတိန်​

ဝန်​နဲ့ သူ့သားစုစု​ပေါင်းအ​ယောက်​၂၀ဖြစ်​တယ်​။အ​စောင့်

အ​​ရှောက်​အ​နေနဲ့ Liverpool Regiment က တပ်​ခွဲတစ်​ခွဲ

လိုက်​ပါ​ပေးတယ်​။ဆင်​ဖြူမရှင်​ စုဖုရားကြီးနဲ့ နန်းတွင်း

သူ၁၂​ယောက်​ကိုအင်္ဂလိပ်​အစိုးရက ထားဝယ်​ကိုပို့ထား

လိုက်​တယ်​။ကင်းဝန်​၊​ကျောက်​​မြောင်းဝန်​၊မြို့သစ်​ဝန်​တို့

က​တော့ မန္တ​လေးကိုပြန်​လာတယ်​။ သီ​ပေါကိုသ​င်္ဘောနဲ့

မဒရပ်​စ်(Madras)မပို့မီ ဘုရင်​ခံချုပ်​က ဒီဇင်​ဘာ၆ရက်​​

နေ့ရက်​စွဲနဲ့ သီ​ပေါဘုရင်​ကို လမ်းခရီးမှာ ဂုဏ်​သ​ရေရှိ​

သော ပြုစု​စောင့်​ရှောက်​ခြင်းနဲ့​ခေါ်​ဆောင်​လာဖို့ အဲဒီ​

ခေတ်​က ဆက်​သွယ်​​ရေးစနစ်​ဖြစ်​တဲ့ သံကြိုးရိုက်​ကာ

အမိန့်​ပေးလို့သ​င်္ဘောပေါ်မှာ ​ကောင်းမွန်​စွာပြုစု​စောင့်

​ရှောက်​ခြင်းကိုခံယူရရှိခဲ့တယ်​။သီ​ပေါနဲ့အဖွဲ့ မဒရပ်​စ်ကို

ဒီဇင်​ဘာ၁၅ရက်​​နေ့​ရောက်​ရှိ​တော့ ရာဂျာ ဂါဂျပတ်တီ

ရာအို(Raja Gajapati Rao)ပိုင်​တဲ့ The Mansion အမည်​

ရှိတဲ့ စံအိမ်​မှာ​ကောင်းမွန်​စွာထားတယ်​။သီ​ပေါကို​စောင့်​

ရှောက်​ကြည့်ရှုမယ့် တာဝန်​ကို​တော့လက်​​ထောက်​ပုလိပ်

ဗိုလ်​ချုပ်​ လက်ဖ်တနင် ကာနယ် ကောင့်စ်(Lieut: Col: H.W.H Cox)က ယူရတယ်​။လုံခြုံ​ရေးအစောင့် ၁၇​ဦးနဲ့

ပုလိပ်ရဲ ၂၇​ယောက်​ က ​နေ့စဉ်​ ​စောင့်​ရှောက်​တယ်​။

မဒရပ်စ်မှာရှိ​နေစဉ်​ ၁၈၈၆ မတ်​လ၇ရက်​​နေ့မှာ စုဖုရား

လတ်​က တတိယသမီးကို​မွေးတယ်​။သီ​ပေါဘုရင်​ကို

Regulation III of 1818 အရ ​ဘုရင်​ခံချုပ်​က ဝရမ်း

(Warrant of Detention)ထုတ်​ပြန်​ပြီးအိန္ဒိယမှာထားတာ

ဖြစ်​တယ်​။ဒီဝရမ်းကို တစ်​နှစ်​တစ်​ခါ ထုတ်​ပြန်​တယ်​။

တရားဝင်​ဖမ်းထားတယ်​ဆိုတဲ့ သ​ဘော။အဲဒီလိုမဒရပ်​စ်

မှာရှိ​နေစဉ်​မောင်​သြဆိုသူက​ရောက်​လာပြီးသီ​ပေါနဲ့အဖွဲ့

မှာပါလာတဲ့ တောင်​စင်​ မင်းသမီးဟာ သူ့မယားဖြစ်

ကြောင်း မြန်​မာပြည်​ကိုပြန်​​ခေါ်လို​ကြောင်း၊တင်​ပြ​တော့

သူ့တင်​ပြချက်​ကိုဘုရင်​ခံချုပ်​က ကာယကံရှင်​ရဲ့ ဆန္ဒ

အတိုင်း​ဆောင်​ရွက်​နိုင်​​ကြောင်းပြန်​ကြား​တော့ ​တောင်​

စင်​မင်းသမီးလည်း ​မောင်​သြ​နောက်​အ​ပြေးလိုက်​သွား

ပါတယ်​။သီ​ပေါနဲ့ပါလာတဲ့လူ​တွေထဲက ကချင်​အမျိုး

သမီး၇ဦးက မြန်​မာပြည်​ကိုပြန်​လို​ကြောင်းတင်​ပြ​တော့

အင်္ဂလိပ်​အစိုးရက S.S.Asia သ​င်္ဘောနဲ့ပြန်​ပို့​ပေးတယ်​။

မဒရပ်​စ်ကို လိုက်​ပါခဲ့တဲ့ပုတိန်​ဝန်​ကလည်းသီ​ပေါနဲ့

ရတ်​နာဂီရိ(Ratnagiri=ရတနာဂီရိ)ကိုမလိုက်​နိုင်​​ကြောင်း

တင်​ပြပြီး မြန်​မာပြည်​ကိုပြန်​လာခဲ့တယ်​။ဒါ့ပြင်​သီ​ပေါနဲ့

အတူပါလာခဲ့တဲ့ မိုးညှင်းမင်းသမီးနဲ့ စကားပြန်​ဖြစ်​သူ ​

မောင်​ကြီးတို့ ဇယားကပ်ပြီးကျူးကျူးလွန်​လွန်​​တွေဖြစ်​

ကုန်​ကြတယ်​။အဲဒီမှာသီ​ပေါဟာ စိတ်​ရှုပ်​ပြီး လယ်​ကိုင်း

ဝန်​ကြီး၊မြို့သစ်​အတွင်းဝန်​နဲ့ကျောက်​​မြောင်းအတွင်းဝန်​

တို့ကို သူ့ဆီစေလွှတ်​​ပေးဖို့အင်္ဂလိပ်​အစိုးရကိုတင်​ပြ

တော့ အစိုးရက သက်​ဆိုင်​ရာပုဂ္ဂိုလ်​​တွေရဲ့သ​ဘောထားကို စုံစမ်း​မေးမြန်းတဲ့အခါ အားလုံးက သီ​ပေါဆီမသွား

လို​ကြောင်းပြန်​ကြားခဲ့ကြတာ​ကြောင့်​ သီ​ပေါခံစားခဲ့ရ

ပြန်​တယ်​။

အာဏာနဲ့ရို​သေမှု၊ချစ်​ကြည်​မှုတို့ကို တည်​​​ဆောက်​သူ

မှန်​သမျှ အချိန်​တန်​ရင်​ဒီပုံစံပဲပြန်​လည်​ခံစားကြရမယ်​

ဆိုတာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်းပါပဲ။

စုဖုရားလတ်​သမီးမျက်​နှာမြင်​ပြီးတဲ့​နောက်​ သီ​ပေါနဲ့

အဖွဲ့ကို ကပ္ပတိန်ပါ၀ဲလ်(Capt.Powell)ကိုယ်​တိုင်​​မောင်း

နှင်​တဲ့ S.S.Olive သ​င်္ဘောနဲ့ မဒရပ်​စ်က​နေ ၁၈၈၆ခုနှစ်​

ဧပြီ၁၀ရက်​​နေ့မှာ ထွက်​ခွာလာခဲ့ရာ ရတ်နာဂီရိကို ဧပြီ

၁၆ရက်​​နေ့မှာ​ရောက်​ရှိကြတယ်​။သီ​ပေါနဲ့အဖွဲ့ကို

​တောင်​ပိုင်းတိုင်း မင်းကြီး ပရောပါ့တ်(W.H.Propert)

ကကြိုဆိုပြီး အသင့်ငှားထားတဲ့ Outram Hall အမည်​ရှိ

အ​ဆောက်​အဦးနဲ့ Baker's Bungalow အမည်​ရှိတဲ့

အ​ဆောက်​အဦးမှာ ​နေရာချ​ပေးလိုက်​တယ်​။

ရတ်​နာဂီရိမှာ သီ​ပေါရဲ့လုံခြုံ​ရေးအရာရှိက Fanshawe

ဆိုသူဖြစ်​တယ်​။အဲဒီလို​နေစဉ်​ ၁၈၈၈ခုနှစ်​မှာ ထားဝယ်​

မှာ ပုန်​ကန်​မှုဖြစ်​​ပေါ်လို့ထားဝယ်​မှာရှိ​နေတဲ့ဆင်​ဖြူမရှင်​

စုဖုရားကြီးနဲ့​ ကောလင်းမင်းသမီးတို့ကိုအင်္ဂလိပ်​အစိုးရ

က ကာလကတ္တားကို တင်​ပို့လိုက်​တယ်​။သူတို့ စနက်​​ကြောင့် ပုန်​ကန်​မှုဖြစ်​မယ်​ထင်​ရတယ်​။သူတို့ဟာ ကာလ

ကတ္တားကို ဒီဇင်ဘာ၁၀ရက်​​နေ့​မှာရောက်​ပြီး အဲဒီက​နေ ရထားနဲ့ ဘုံ​ဘေကို၊ဘုံ​ဘေက​နေ ​မော်​​တော်​နဲ့ ရတ်​နာဂီရိ

ကို ပို့တယ်​။ဒါ​​ပေမဲ့ သီ​ပေါလင်​မယားနဲ့ ​ရေရှည်​​နေထိုင်​

လို့မဖြစ်​တာ​ကြောင့် မြန်​မာပြည်​ကိုပြန်​ခွင့်​တောင်း​တော့

အစိုးရကလိုက်​​လျောပြီး ဆင်​ဖြူမရှင်​တို့မြန်​မာပြည်​ကို

ပြန်​လာတော့ဘောင်​ဒရီလမ်းမှာ​နေထိုင်​ကြတယ်​။၁၉၀၀

ပြည့်နှစ်​မှာ​တော့ မြန်​မာ့သမိုင်းရဲ့ကုန်း​ဘောင်​ဖွား​စောလို့​

ခေါ်ဆိုရ​လောက်​​အောင်​ ဆင်​ဖြူမရှင်​ အအနိစ္စ​ရောက်​

သွားခဲ့တယ်​။သီ​ပေါ အိန္ဒိယမှာရှိ​နေစဉ်​ကာလအတွင်းမှာ

သီ​ပေါဆီက အ​ကြွေးရလို​ကြောင်း အင်္ဂလိပ်​အစိုးရကိုတင်​ပြတဲ့ အမှု​ပေါင်း၉၈မှုရှိခဲ့တာမှာ ၉၅မှုကမန္တ​လေးက

ဖြစ်​​နေတယ်​။ဒီအ​ကြွေး​ကေစ့်ကိုစစ်​​ဆေးဖို့အစိုးရက

W.W.Drew .I.C.S Colletor of Ratnagiri

V.V.Wagle First Class Subordinate Jude H.Deighton နဲ့ သီ​ပေါလုံခြုံ ​ရေးတာဝန်​ယူရတဲ့အဖွဲ့တို့

ပူး​ပေါင်းစစ်​​ဆေး​တော့ ၉၈မှုမှာ ၁မှုပဲ တရားဝင်​ဖြစ်​ပြီး

ကျန်​၉၇မှုကို တရားမဝင်​လို့အဖွဲ့ကပယ်​ချလိုက်​တယ်​။

ဖရက်ဒရစ် အဂ်လိုး(Frrederick Edgelow)ဆိုသူက

သီ​ပေါဆီမှာ ​ငွေ၁သိန်းရလို​ကြောင်းအမှုတစ်​ခုကိုကြား

နာပြီး ၁သိန်းအစား ၇၂၀၀၀ကျပ်​ရခွင့်ရှိ​ကြောင်းဆုံး

ဖြတ်​ပြီး ပထမ​ပေးပြီးဖြစ်​တဲ့ ၁၇၀၀၀နဲ့ ​နောက်​ထပ်​

အိန္ဒိယအစိုးရက ၅၅၀၀၀ကျပ်​​ပေး​ချေပြီးအပြီးသတ်​

လိုက်​တယ်​။

အဲဒီလိုသီ​ပေါဆီကအ​ကြွေးရလို​ကြောင်းပြဿနာ​တွေ

​ကြောင့်အစိုးရဟာ Ex.King Thibaw's Act 1895 ကို

အတည်​ပြုပြီး ရရန်​ရှိတဲ့အ​ကြွေး​တွေကို၆လအတွင်း​

တောင်းခံကြဖို့ထုတ်​ပြန်​ခဲ့တယ်​။သီ​ပေါကိုလစဉ်​သုံးငွေ

သုံးသောင်းအသုံးစရိတ်​​ပေးပြီး ၁၈၉၆ဇန်​နဝါရီလက

စပြီး သီ​ပေါကို သူ့အိမ်​​ထောင်​စုကိုအုပ်​ချုပ်ခွင့်​ပေးခဲ့

တယ်​။

၁၉၀၆ သြဂုတ်​လမှာ သီ​ပေါဘုရင်​အကုန်​အကျအားလုံး

သုံးစွဲဖို့ နှစ်​စဉ်​​ငွေ ၁သိန်းခွင့်ပြုခဲ့ပြီးသီ​ပေါအတွက်​ အိမ်​

သစ်​​ဆောက်​ဖို့ ​ငွေ ၁၂၅၇၁၁ ကျပ်​ခွင့်ပြုခဲ့တယ်​။မြန်​မာ

ပြည်​နဲ့ စာသံကြိုး အဆက်​သွယ်​ပြုခွင့်​ပေးတယ်​။၁၉၀၆

နိုဝင်​ဘာ၂၆ရက်​​နေ့မှာ သီ​ပေါသမီးထိပ်​စုမြတ်​ဖုရားကြီး

က သီ​ပေါအိမ်​တံခါးမှူး အိန္ဒိယသား ဟာဗဲလ်ဒါ ဂိုပလ်

ဘဟာရို စ၀မ့်(Halvalder Gopal Bhaurao Sawant) နဲ့

ယူလိုက်​ပြီး သုသု သို့မဟုတ်​ Tu Tu ​ခေါ် ဘာစူး(Baisu)

ဆိုတဲ့သမီး မျက်​နှာမြင်​တယ်​။၁၉၁၂ ဇန်​နဝါရီမှာစုဖုရား​

လေး ကွယ်​လွန်​ပြီး ၁၉၁၆ ​အောက်​တိုဘာ၁၀ရက်​​နေ့မှာ

အရှင်​ထိပ်​စုမြတ်​ဖုရားလတ်​က ခင်​​မောင်​လတ်​ဆိုတဲ့

သီ​ပေါအ​စေးအပါးနဲ့ ခိုးရာလိုက်​​ပြေးတယ်​။သီ​ပေါဟာ

လည်း အဲဒီစိတ်နဲ့ပဲ ၁၉၁၆ ဒီဇင်​ဘာ၁၅ရက်​​နေ့ညသန်း​

ခေါင်​မှာ နှလုံး​ရောဂါနဲ့ကွယ်​လွန်​ခဲ့တယ်​။သုံပမ်းသက်

တမ်း၃၁နှစ်နဲ့၁၇ရက်အကြာမှာကွယ်လွန်ခဲ့တယ်လို့ဆို

နိုင်ပါတယ်။သူ့အသက် ၅၇နှစ်ပြည့်ဖို့ ၁၇ရက်ခန့်အလို

မှာ သူသေခဲ့တယ်။နန်းစံကာလအဖြစ်၇နှစ် ၁လနဲ့၂၇

ရက်ရှိခဲ့ပြီး သုံးပမ်းအဖြစ်(ဘုရင်ဖြစ်လို့ လေးစားသမှု

နဲ့ နန်းကျဘုရင်လို့သုံး)၃၁နှစ်ကျော်နေခဲ့ရတယ်။တ

ကယ်တော့ သီပေါဟာ ပုဂံခေတ်က တရုတ်ပြေးမင်း

ခေါ်တဲ့ နရပတေ့လို ကြိုးကိုင်ခြယ်လှယ်တဲ့အုပ်စုရဲ့

ရုပ်သေးအဖြစ်ကပြဖို့ ခေါ်ယူအသုံးတော်ခံခဲ့ရတဲ့ဘုရင်

တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပြီးသူ့နန်းစံကာလ၇နှစ်ဟာအပင်းဆို့ရသ

လို ခါးသီးလွန်းပါတယ်။နရပတေ့ကိုကြိုးကိုင်တဲ့အုပ်စုကခြယ်လှယ်နန်းတင်ခဲ့ပေမယ့် နရပတေ့ရဲ့ပြန်ကိုင်ခြင်း

ကိုခံရပြီး ပုဂံပြည်ဇတ်သိမ်းသွားတဲ့ဥပမာအတိုင်းပဲဖြစ်

ခဲ့ပေမယ့် သီပေါကတော့ အနည်းငယ်ကွဲလွဲပါတယ်။

ကြိုးကိုင်တဲ့အုပ်စုကသတ်ဖြတ်ကာအာဏာသိမ်းပိုက်

နိုင်ခဲ့ပေမယ့် သီပေါရဲ့မယား စုဖုရားလတ်ကအားလုံးကို

ကြိုးကိုင်ကြိမ်တို့သွားတာကြောင့် အဆုံးမှာ တိုင်းပြည်

ရော လူမျိုးပါချောက်ခပ်နက်နက်ထဲကို ဆင်းသက်သွား

ခဲ့ရပါတယ်။

အာဏာ၊ရမ္မက်နဲ့ စည်းစိမ်အမျိုးမျိုးတို့နားခိုရာ ရွှေနန်း

တော်ကြီးထဲမှာ ဖြစ်ပျက်ခဲ့သမျှသော သြဇာလု၊အာဏာ

လု၊မယားလုကြတဲ့အဖြစ်သနစ်တွေရဲ့ရှည်လျားလွန်းတဲ့

ဇာတ်ထုတ်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။နန်းတွင်းရေးဆိုတာနိုင်ငံ

ရေးပါ။အဲဒါကိုနိုင်ငံရေးအမြင်နဲ့မကြည့်ဘဲ အမျိုးသား

ရေးအမြင်နဲ့သွားကြည့်ရင်မှားနိုင်တယ်။

မရွယ်ဘဲ စော်ကဲဖြစ်ရတဲ့ အရည်အချင်းမရှိသူတစ်ဦး

ကို ပြစ်တင်မယ့်အစား စနစ်ကြီးနဲ့စနစ်ကြီးကိုယခုအထိ

လက်ခံထားနေတဲ့ အသိဥာဏ်နဲ့ စိတ်ဓါတ်ကိုအရင်ဆန်း

စစ်ဖို့အရေးကြီးပါတယ်။

အင်္ဂလိပ်က တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်သူဖြစ်လို့ သူ့ရဲ့ကျွန်

စနစ်အတွက် ကာဗာယူတဲ့အနေနဲ့ ဗမာဘုရင်တွေညံ့

ကြောင်း၊နိမ့်ကြောင်း ရေးမှာပဲ။ဒါဟာ အာရဗ်၊အာဖရိ

က၊အာရှ၊ အမေရိကနဲ့တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာသူတို့လုပ်ခဲ့တဲ့

အစဥ်အလာအလုပ်တစ်ခုဖြစ်လို့မဆန်းဘူး။အင်္ဂလိပ်

အမြင်ကို အမျိုးသားရေးအမြင်နဲ့ ချေပတာက မှားပါ

တယ်။ယူစရာသင်ခန်းစာ ပျောက်ဆုံးသွားနိုင်လောက်

အောင် ပြင်းထန်စွာဖန်တီးထားတဲ့အမျိုးသားရေးအမြင်

နဲ့ ရေးတဲ့သမိုင်းတွေက တိုင်းပြည်အတွက်အကျိုးမရှိ

တတ်ဘူး။

သီ​ပေါနဲ့ သူ့ရဲ့ဒုတိယမယား စုဖုရားငယ်​တို့ရဲ့အ​ခေါင်း

​တွေကို ၁၉၁၉ မတ်​လ၂၁ရက်​​နေ့ ရတ်​နာဂီရိမှာ ဂူသွင်း

မြုပ်​နှံ့ခဲ့တယ်​။သီ​ပေါကွယ်​လွန်​ပြီး​နောက်ပိုင်း ​​စုဖုရား

လတ်​နဲ့အဖွဲ့ကို သ​င်္ဘောနဲ့ ဘုံ​ဘေကိုပို့ပြီး၊ဘုံ​ဘေကနေ

တစ်​ဆင့် မီးရထားနဲ့ကာလကတ္တားကိုပို့တယ်​။ ကာလကတ္တားက​နေ R.M.S(Royal Matchent Steamer)

Arankola သ​င်္ဘောနဲ့ ရန်​ကုန်​ကို ၁၉၁၉ ဧပြီလ၁၈ရက်​​

နေ့​ရောက်​ခဲ့ကြတယ်​။

(ကြည့် - Deposed King Tibaw page,63)

အင်္ဂလိပ်​အစိုးရဟာ သီ​ပေါကို ဘုရင်မင်းမြတ် -

His Majstey ဆိုတဲ့အတိုင်း ထိုက်​တန်​တဲ့ဂုဏ်​​ပေးပြီး

အ​ကောင်းဆုံးဆက်​ဆံခဲ့ပါတယ်​။ဒီအချက်​ကိုပိုရှင်း

လင်းချင်ရင်တော့ သီ​ပေါကိုအာဏာသိမ်းတာ သူ့ညီ

သို့မဟုတ်​ အစ်​ကို သို့မဟုတ်​ ဦး​လေး သို့မဟုတ်​ ​မောင်​ဘွား စသဖြင့် တစ်​​ယောက်​​ယောက်​သာဖြစ်​ခဲ့မယ်​ဆိုရင်​​

တွေးသာ ကြည့်​ပေ​တော့​ပေါ့။မြန်​မာသမိုင်းမှာ ဘယ်​နန်း

ကျဘုရင်​မှ မရခဲ့ဖူးတဲ့ အစဉ်​အလာလည်းမရှိဖူးတဲ့ ပြုစု​

စောင့်​ရှောက်​ခံဘဝနဲ့ အာဏာရှင်​အထီး​ရော အမကြီးပါ

​သေတဲ့အချိန်​ထိ မ​ဟေသီ မာနမချဘဲ​ သေခွင့်ရသွားခဲ့

တာဖြစ်​ပါတယ်​။အ​ထောက်​ထား​ရေရာ​သေချာတဲ့ ​အေဒီ

၁၁ရာစုက​နေ ကုန်း​ဘောင်​​နောက်​ဆုံးရှင်​ဘုရင်​ သီ​ပေါ

အထိ အာဏာသိမ်းလာခဲ့သမျှထဲမှာ အခုလိုပြုစု​စောင့်​

ရှောက်​မှုမျိုးမ​ပြောနဲ့ အသက်​ခန္ဓာ တည်​မြဲခွင့်​ဟာ ၁၀

ဂဏန်းပြည့်တဲ့ သာဓကမရှိခဲ့ဘူး။ အာဏာသိမ်းခံသူနဲ့

ဘယ်​လိုမှမပက်​သက်​တဲ့ လူမမယ်​ က​လေးငယ်​ကိုပါ

ချမ်းသာမ​ပေးဘဲ အမျိုးသားရှင်​ဘုရင်​​တွေကိုယ်တိုင်

သတ်​ဖြတ်​ခဲ့ကြတာဟာ သမိုင်းငုပ်​တုပ်​ကျန်​​နေ​သေးတဲ့

အတွက်​ အားလုံးကိုချိန်​ထိုးစစ်​​ဆေးပြီး စာရင်းပြုစုရင်​

မြန်​မာ့သမိုင်းမှာနန်းကျဘုရင်​တစ်​ပါးအဖြစ်​စံချိန်​ချိုးရ​

လောက်​​​အောင်​ပြုစု​စောင့်​ရှောက်​ခံဘဝနဲ့​သေသည်​အထိ​

နေထိုင်​သွားခဲ့ရတဲ့ ကံအ​ကောင်းဆုံးမင်းဟာ သီ​ပေါမင်း

သာဖြစ်​ပါ​ကြောင်းတင်​ပြရင်း..............

ရတ်နာဂီရိမြို့ ရှီဗာဂျီးနာဂရ် (Shivajinagar)မှာရှိနေ

တဲ့သီပေါနေအိမ်(ပြတိုက်)နဲ့သူနဲ့သူဇနီးအုတ်ဂူပုံ။