Saturday, February 21, 2026
Generosity ဆိုတဲ့အရာ
Middle class တွေရဲ့ တချို့သောသူတွေရဲ့
Pay check to pay checkနေနေရတဲ့ အချက်တွေထဲက နောက်တစ်ချက်က
ကပ်စေးနည်းတာပါ
တနည်းအားဖြင့်
ရက်ရောပေးကမ်းလိုစိတ်နည်းတာ
လှူတာတမ်းတာကို ဆိုလိုတာမဟုတ်ပဲ
Generosity ဆိုတဲ့နေရာမှာ
ကိုယ့်ရဲ့ Time, Energy and Money ကို
ကိုယ့်အတွက်နဲ့ မိသားစုအတွက်ကလွဲရင်
တွန့်တိုလေ့ရှိကြတယ်..
သူငါ့ကို ဒါတွေကူညီပေးထားတာပဲ
Lunch တစ်နပ်တော့
ငါပြန်ကျွေးချင်လိုက်တာဆိုတာမျိူး
သူငါ့အတွက်ဆို လိုအပ်ရင်ဖြစ်အောင်
အားထုတ်ပေးနေကျပဲ
ငါသူ့ကို လက်ဆောင်တစ်ခုခုတော့
ဝယ်ပေးချင်လိုက်တာ ဒါမှမဟုတ်လည်း
သူ့အတွက်ငါ Quality time ကို
Energy အပြည့်နဲ့ပေးချင်တာဆိုတာမျိုး
သူငါ့ကိုဒီအဆက်အသွယ်နဲ့
ဒီအဆက်အသွယ်ချိတ်ဆက်ပေးခဲ့တာပဲ
ငါသူ့ကို ဘယ်လောက်ကျေးဇူးတင်ကြောင်းပြောရင်း
ညစာကောင်းကောင်းလေးတော့
ဝယ်ကျွေးဦးမှပဲဆိုတာမျိူး
စတာတွေအစား..
သူကငါ့ထက်ပိုရှာနိုင်တာပဲ
သူကငါ့ထက်ပိုသုံးနိုင်တာပဲ
သူကငါ့ထက်ပိုအဆင်ပြေနေမှာပဲ
ငါကမအားဘူးလေ
အိမ်အလုပ်တွေလည်းလုပ်ရတယ်
Weekdays ကပါလာတဲ့အလုပ်တွေလည်းလုပ်ရတယ်
ရှိပြီးသားသူ တော်ပြီးသားသူတွေနဲ့တော့
ငါ့ပိတ်ရက်ထိ စိတ်ကျဥ်းကြပ်ခံပြီး
ငါ့အချိန်ကိုပေးမယ့်အစား
သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ပဲ ဟေးလားဝါးလားလုပ်ရင်း
ငါစိတ်ညစ်တာတွေခဏမေ့လိုက်မယ်ဆိုတာမျိူး
ကျွန်မရေးပြတာတွေကို
မျက်လုံးထဲမှာမြင်မိလားတော့မသိဘူး
ကိုယ့်ကိုယ် အခွင့်ရေးကောင်းတွေ
အဆက်သွယ်ကောင်းတွေနဲ့
အဖိုးတန် အကြံဥာဏ်တွေကို
တခဏအတွင်း ထုတ်ပြောပြ
ထုတ်လက်လှမ်းကူပေးဖို့ဆိုတာ
တစ်ဘက်ကလူတွေကလည်း
ကိုယ့်ကို အသိမှတ်ပြုလား
ရက်ရောတဲ့စိတ်ရှိလားအမြဲကြည့်တာပါ
ကိုယ့်ကိုစေတနာသီးသန့်နဲ့
အချိန်ပေးကူညီအားထုတ်ပေးကြတဲ့
သူတွေဆိုတာလည်း
ထိုနည်းလည်းကောင်းပါပဲ
Budget နည်းလို့
အချိန်နဲ့ စွမ်းအင် Limited ဖြစ်လို့ဆိုတာက
အလကားပါ
ကိုယ်စားမယ့်ထဲကဖဲ့ကျွေးရမှာ
ကိုယ်သုံးမယ့်ထဲကဖဲ့ပေးရမှာ
ကိုယ်ဖြုံးမယ့်အချိန်ထဲက
ရက်ရက်ရောရောတူတူဖြတ်သန်းပေးရတာ
ကျွန်မတုန်းကလည်း Generosity အပြည့်
စေတနာအပြည့်နဲ့
ကျေးဇူးသိတဲ့စိတ်အမြဲရှိလို့
ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုလုံးကသူတွေက
မြှင့်တင်ဆွဲခေါ်ပေးခဲ့တာ
ဆိုလိုတာဟာ ဖားဖို့ပြောတာမဟုတ်ပါဘူး
လောကမှ ယူတဲ့လက်ထက်
ကမ်းတဲ့လက်ပိုဖြစ်ချင်ဖို့လိုတယ်
စေတနာနှင့် ရက်ရောစိတ်နည်းတဲ့သူတိုင်းရဲ့
လောကဟာ သူတို့ရဲ့ Bank account နဲ့
အမြဲထပ်တူကြတယ်
Reminder လေးတစ်ခုအဖြစ်
စိတ်ထဲတွေးတောမိစေဖို့ ရည်ရွယ်ပါတယ်ရှင်
အမဲသားလုံး
စျေးကဝယ်လာတဲ့ အမဲသား နဲ့ အမဲသားဆီကို ရေဆေး ရေသုတ်ပြီး ရေခဲသေတ္တာ အခဲခန်း ထဲမှာ ၂ နာရီလောက်ခဲထားပေးပါ။
ပထမဆုံး ၂နာရီလောက်ခဲထားတဲ့ အမဲသားဆီ ကို ညက်အောင် ကြိတ်ပြီး ရေခဲသေတ္တာထဲပြန်ထည့်ထားပေးပါ။
ပြီးရင် ရေခဲသေတ္တာထဲက ထုတ်လာတဲ့ အမဲသားတွေကိုလည်း ညက်အောင်ကြိတ်ပါ။
အရသာမှုန့်တွေ အကုန်ပြင်ဆင်ထားပါ(ပါဝင်ပစ္စည်းကိုအောက်မှာရေးထားပေးပါတယ်ခင်ဗျာ)
အရသာတွေအားလုံး ထည့်ပြီး ပြန်ညက်အောင် ကြိတ်ပေးပါ။
ရေခဲထည့်ပေးပါ။ ကြိတ်ပေးပါ။
ရေခဲတွေတခါတည်း ထည့်မကြိတ်ဘဲ ၃ ခါလောက် ခွဲထည့်ပြီး ကြိတ်ပေးပါ။
ဒါမှ ကြိတ်တဲ့စက်လည်း အပူမလွန်သလို ရေခဲတွေလည်း ကြေမှာဖြစ်ပါတယ်။
ပြီးမှ ပီလောပီနံမှုန့်ထည့်ပြီးကြိတ်ပေးပါ။ အားလုံးကြေသွားပြီဆိုရင်
ရေခဲသေတ္တာထဲမှာ ပြန်ခဲထားတဲ့ အမဲဆီ တွေကိုလည်း ထည့်ကြိတ်ပေးပါ။
ကြိတ်ထားတဲ့အသားတွေက စီးပိုင်လာပြီဆိုရင် အသားကို လုံးလို့ရပါပြီ။
လက်ကို ရေစွတ်ပြီး ကြိတ်သားတွေကို ညှစ်ပြီး ဇွန်းနဲ့ ခြစ်ယူပေးပါ။
ပြုတ်မယ့်အိုးထဲက ရေက နွေးနွေးလေးဖြစ်လာပြီဆိုရင် အသားတွေကိုညှစ်ပြီး ထည့်ပေးပါ။
မီးအားက အနည်းဆုံးပဲထားပေးရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ရေပွက်ပွက်မဆူရပါ။
ရေပေါ်မှာ အသားလုံးတွေ ပေါ်လာရပါမယ်။ အသားတွေအရောင်ပြောင်းရင် မီးအားမြင့်ပြီး ၁၀ မိနစ်လောက်ပဲတည်ပေးပါ။ ပြီးတာနဲ့ ဆယ်ယူပြီးရေအေးထဲပြန်စိမ်ထားပါ။
ဒါဆိုရင် တထုတ်ထုတ်နဲ့စားကောင်းတဲ့ အမဲလုံး ရပါပြီ။
ပါဝင်ပစ္စည်းများကတော့
အမဲသား ၂၃၀၀ ဂရမ်
အမဲဆီ ၂၀၀ ဂရမ်
ဆား ၅၀ ဂရမ်
ကြက်သားမှုန့် ၁၅ ဂရမ်
ငရုတ်ကောင်းမှုန့် အမဲ နဲ့ အဖြူ ၅ ဂရမ်စီ
ဘိတ်ကင်းပေါင်ဒါ ၃ ဂရမ်
ကြက်သွန်ဖြူမှုန့် ၁၀ ဂရမ်
သကြား ၅ ဂရမ်
ရေခဲ ၄၀၀ ဂရမ်
ပီလောပီနံမှုန့် ၁၀၀ ဂရမ်
ဒါဆိုရင် တထုတ်ထုတ်နဲ့စားကောင်းလွန်းတဲ့ အမဲသားလုံးရပါပြီ။
တရုတ်ပြည်က ဟင်းချက်ပြတဲ့ နည်းကို ဘာသာပြန်ပြီးတင်ပြခြင်းသာဖြစ်ပါသည်။
မုန့်ဖတ်အကြောင်း
#နိုင်ငံရပ်ခြား ရောက် အမျိုးတွေ မှားတတ်ကြလို့Rice noodle ရှမ်းခေါက်ဆွဲ တို့ဟူးနွေးစားရင် Vietnamese rice noodle (M) size ဆိုရင် မြန်မာပြည်က ရှမ်းခေါက်ဆွဲကွက်တိ
သူက Noodle ပါ - ခေါက်ဆွဲပေါ့နော်
Fresh rice vermicelli ဆိုရင်တော့ မုန့်ဖတ်ပါ
မုန်ဟင်းငါးမုန့်ဖတ်ပေါ့
Fresh လို့ပါပါတယ် noodle လို့မပါပါဘူး
vermicelli လို့ရေးပါတယ်
ကိုယ့်အိမ်နားက အိန္ဒိယဆိုင် ၂ ဆိုင်စလုံးမှာရှိသလို အိမ်နားကပဲ supermarket တွေမှာပါရှိတော့ ကိုယ့်အတွက်က ဘယ်ဆိုင်ကဝယ်ဝယ် အလွယ်တကူဝယ်လို့ရ
မိသားစုအတွင်းရှိကပ်ပါးကောင်များ(Family Parasites) အကြောင်း
လူသားတို့၏ လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း "မိသားစု" ဆိုသည်မှာ အလွန်မွန်မြတ်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ကြှနျုပျတို့ မြန်မာလူမျိုးများအပါအဝင် အာရှယဉ်ကျေးမှုတွင် မိသားစုဆိုသည်မှာ အပြန်အလှန် ဖေးမကူညီခြင်း၊ ချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့် လုံခြုံမှုပေးခြင်းတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော "အိမ်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုလေ့ ရှိပါသည်။ သို့သော် လက်တွေ့ကမ္ဘာတွင် မိသားစုတိုင်းသည် ထိုကဲ့သို့ နွေးထွေးမှု မရှိကြပါ။ အချို့သော မိသားစုများတွင် "မိသားစု" ဟူသော ခေါင်းစဉ်အောက်၌ တစ်ဖက်သတ် ပေးဆပ်ရသူနှင့် တစ်ဖက်သတ် အမြတ်ထုတ်သူဟူ၍ နှစ်မျိုးကွဲပြားနေတတ်ပါသည်။ ဤစာတမ်းတွင် ဖော်ပြမည့် အကြောင်းအရာမှာ သာမန် မှီခိုသူများအကြောင်း မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုယ်ချင်းစာတရား (Empathy) လုံးဝ ကင်းမဲ့ပြီး မိသားစုဝင်များ၏ လုပ်အား၊ ငွေကြေးနှင့် စိတ်ဓာတ်ခွန်အားများကို ကပ်ပါးကောင်သဖွယ် စုပ်ယူရှင်သန်နေသူများ (Family Parasites) အကြောင်း ဖြစ်ပါသည်။
ကျန်းမာသော မိသားစု ဆက်ဆံရေး (Healthy Family Dynamic) တစ်ခုတွင် "ပေးကမ်းခြင်း" နှင့် "ယူငင်ခြင်း" (Give and Take) မျှတမှု ရှိရပါမည်။ ဥပမာအားဖြင့် မိဘက သားသမီးကို ငယ်စဉ်က လုပ်ကျွေးပြုစုခဲ့လျှင်၊ သားသမီးက အရွယ်ရောက်သောအခါ မိဘကို ပြန်လည် စောင့်ရှောက်ခြင်းသည် သဘာဝကျသော သံသရာ ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် "ကပ်ပါး ဆက်ဆံရေး" (Parasitic Relationship) တွင်မူ ထိုမျှတမှု မရှိတော့ဘဲ၊ တစ်ဖက်က အမြဲတမ်း ပေးဆပ်နေရပြီး၊ ကျန်တစ်ဖက်က အမြဲတမ်း တောင်းဆို ရယူနေခြင်းသာ ရှိပါသည်။ ၎င်းတို့သည် "သွေးသားတော်စပ်မှု" ကို လက်နက်တစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုပြီး မိသားစုဝင်များထံမှ အခွင့်အရေးများကို မတရားသဖြင့် ရယူလေ့ ရှိပါသည်။
ဒီနေရာမှာ အလွန်အရေးကြီးသော ခွဲခြားမှုတစ်ခုကို ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ အကူအညီ လိုအပ်နေသူတိုင်းသည် ကပ်ပါးကောင် မဟုတ်ပါ။ ဥပမာအားဖြင့် -
ကျန်းမာရေး မကောင်းသောကြောင့် အလုပ်မလုပ်နိုင်သူ၊
စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရောဂါဝေဒနာ ခံစားနေရသူ၊
အလုပ်ပြုတ်သွား၍ ခေတ္တခဏ ရုန်းကန်နေရသူများသည် "မှီခိုသူများ" (Dependents) သာ ဖြစ်ပြီး ကပ်ပါးကောင်များ မဟုတ်ကြပါ။ သူတို့တွင် ကျေးဇူးတင်တတ်သော စိတ်ရှိပြီး၊ အခွင့်အရေး ရပါက ပြန်လည် ပေးဆပ်လိုစိတ် ရှိကြပါသည်။
သို့သော် "မိသားစု ကပ်ပါးကောင်" (Family Parasite) ဆိုသည်မှာ
ကာယဉာဏ စွမ်းအား ပြည့်စုံသော်လည်း အလုပ်မလုပ်ဘဲ နေလိုသူ၊
မိမိကိုယ်တိုင် ရုန်းကန်နိုင်စွမ်း ရှိသော်လည်း သူတစ်ပါး ချွေးနည်းစာကိုသာ မျှော်ကိုးနေသူ၊
အကူအညီ ရယူနေရသော်လည်း ကျေးဇူးတင်စိတ် မရှိဘဲ "ငါ့ကို ကျွေးရမွေးရမှာ နင်တို့တာဝန်" ဟု ယူဆထားသူများကို ဆိုလိုပါသည်။
ဤ ဆောင်းပါး၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ထိုကဲ့သို့သော လူပုဂ္ဂိုလ်များကြောင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နစ်နာနေရသော မိသားစုဝင်များအတွက် အခြေအနေမှန်ကို ရှင်းလင်းစွာ မြင်သာစေရန်နှင့်၊ ထိုပြဿနာသည် မိမိတစ်ဦးတည်း ကြုံတွေ့နေရသော ကိစ္စမဟုတ်ဘဲ လူမှုဗေဒနှင့် စိတ်ပညာ ရှုထောင့်အရ လေ့လာစရာ ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း မီးမောင်းထိုးပြရန် ဖြစ်ပါသည်။
မိသားစု ကပ်ပါးကောင်များကို လေ့လာကြည့်ပါက သူတို့တွင် အလွန်ထင်ရှားသော တူညီသည့် စိတ်နေသဘောထား လက္ခဏာရပ် (၅) မျိုးကို တွေ့ရှိရပါသည်။
၁။ Empathy Deficit Disorder (EDD) - ကိုယ်ချင်းစာစိတ် လုံးဝ ကင်းမဲ့နေခြင်း
ကပ်ပါးကောင်များ၏ အဆိုးရွားဆုံး လက္ခဏာမှာ ကိုယ်ချင်းစာတရား မရှိခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သူတို့သည် မိမိလိုချင်တာ ရဖို့အတွက် မိသားစုဝင် တစ်ယောက် ဒုက္ခရောက်သွားမည်ကို လုံးဝ ဂရုမစိုက်ကြပါ။
Case Study 1
အသက် ၃၀ အရွယ် မောင်နှမဝမ်းကွဲ တစ်ယောက်သည် သူ့အစ်မဖြစ်သူထံမှ ငွေအမြဲတမ်း တောင်းခံလေ့ ရှိသည်။ တစ်နေ့တွင် အစ်မဖြစ်သူသည် ဆေးရုံတက်နေရပြီး ခွဲစိတ်ကုသမှု ခံယူနေရသည်။ ထိုအချိန်တွင် မောင်ဖြစ်သူက ဆေးရုံသို့ ရောက်လာသည်။ သို့သော် သူ ရောက်လာခြင်းသည် အစ်မဖြစ်သူ၏ ရောဂါအခြေအနေကို စိတ်ပူ၍ မဟုတ်ဘဲ၊ သူ့ဖုန်းဘေလ်ကုန်နေ၍ ပိုက်ဆံလာတောင်းခြင်း ဖြစ်နေသည်။ အစ်မဖြစ်သူက နာကျင်နေကြောင်း ပြောပြသော်လည်း၊ သူက "နင်ကလည်း ငါ့အခက်အခဲကို မကြည့်ဘူး၊ ပိုက်ဆံလေး တစ်သောင်းလောက် ပေးလိုက်ရင် ပြီးရောဟာကို" ဟု ပြန်လည် အပြစ်တင်ခဲ့သည်။
ဤဖြစ်ရပ်တွင် ကပ်ပါးကောင်သည် အစ်မဖြစ်သူ၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နာကျင်မှုကို မမြင်နိုင်ဘဲ၊ မိမိလိုအပ်ချက် (ဖုန်းဘေလ်) ကိုသာ ဗဟိုပြု တွေးခေါ်နေကြောင်း တွေ့ရပါသည်။ ဒါကို စိတ်ပညာတွင် Empathy Deficit Disorder ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်ပါသည်။
၂။ The ATM Mentality မိဘနှင့် ဆွေမျိုးများကို ငွေထုတ်စက်သဖွယ် သဘောထားခြင်း
သူတို့အတွက် မိသားစုဝင်များ ဆိုသည်မှာ "လူသား" များ မဟုတ်ဘဲ "အရင်းအမြစ်" (Resources) များသာ ဖြစ်ပါသည်။ ဆက်ဆံရေး တစ်ခုလုံးသည် ငွေကြေးနှင့် အကျိုးစီးပွားအပေါ်တွင်သာ အခြေခံပါသည်။
သူတို့သည် ပိုက်ဆံလိုမှသာ ဖုန်းဆက်တတ်သည်။
အဆင်ပြေနေချိန်တွင် မိသားစုကို လှည့်မကြည့်ဘဲ၊ ဒုက္ခရောက်မှ "သွေးက စကားပြောတယ်" ဟု အော်ဟစ်ကာ ပြေးလာတတ်သည်။
မိဘ (သို့မဟုတ်) အစ်ကို/အစ်မ သည် သူတို့အတွက် အချိန်မရွေး ငွေထုတ်ပေးရမည့် ATM စက်များ ဖြစ်သည်ဟု စွဲမြဲစွာ ယုံကြည်ထားကြသည်။ ငွေမထုတ်ပေးနိုင်သောအခါ "ATM စက် ပျက်နေသည်" ဟု သဘောထားကာ ဒေါသထွက်ကြ၊ ကန်ကျောက်ကြသည်နှင့် တူပါသည်။
၃။ Entitlement Complex "ငါ ရကိုရရမယ်" ဆိုသော လုပ်ယူထားသည့် အခွင့်အရေး ယူလိုစိတ်
ဒါသည် အံ့သြစရာအကောင်းဆုံး စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းချက်တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ကပ်ပါးကောင်များသည် သူတို့ အလုပ်မလုပ်ဘဲ ရနေသည့် အရာများကို "သူများမေတ္တာကြောင့် ရတာ" ဟု မမြင်ဘဲ "ငါ့မွေးရာပါ အခွင့်အရေး" ဟု မြင်ကြပါသည်။
"မိဘပဲ.. သားသမီးကို ကျွေးရမှာ တာဝန်လေ" (အသက် ၄၀ ရောက်နေသည့်တိုင် ဒီစကားကို ပြောနေဆဲ ဖြစ်ပါလိမ့်မည်)။
"ငါ့အစ်ကိုက ချမ်းသာတာပဲ၊ ငါ့ကို ကားတစ်စီးလောက် ဝယ်ပေးတာ ဘာဖြစ်သွားမှာမို့လို့လဲ" (အစ်ကိုဖြစ်သူ၏ ကြိုးစားအားထုတ်မှုကို ထည့်မတွက်ဘဲ၊ သူချမ်းသာလျှင် ငါ့ကို ခွဲပေးရမည်ဟူသော ဆိုရှယ်လစ်ဆန်ဆန် လွဲမှားသော အတွေးအခေါ်မျိုး ရှိတတ်သည်)။
ဤစိတ်ထားကြောင့် သူတို့သည် အကူအညီ မရသောအခါ ကျေးဇူးမတင်သည့်အပြင် "မတရားဘူး"၊ "ရက်စက်တယ်" ဟု ပြောင်းပြန် စွပ်စွဲလာတတ်ကြသည်။
၄။ Ingratitude - ကျေးဇူးတရားကို နားမလည်ခြင်းနှင့် ကျေးဇူးကန်းသော အပြုအမူများ
သာမန်လူများက သူတစ်ပါးထံမှ အကူအညီရလျှင် အားနာတတ်ကြ၊ ကျေးဇူးတင်တတ်ကြပါသည်။ သို့သော် ကပ်ပါးကောင်များတွင် "အားနာစိတ်" ဟူသော ဝေါဟာရ မရှိပါ။
သူတို့သည် သင်ပေးလိုက်သော ငွေကြေး၊ အစားအသောက်၊ အဝတ်အစားများကို ယူဆောင်သွားပြီးနောက် "ကျေးဇူးပါ" ဟု ပြောဖို့ ဝန်လေးတတ်ကြသည်။
ပိုဆိုးသည်မှာ ထမင်းကျွေးထားသော လက်ကို ပြန်ကိုက်တတ်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဥပမာ - အစ်မဖြစ်သူက အိမ်ခေါ်တင်ထားပြီး ကျွေးမွေးထားသော်လည်း၊ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အစ်မဖြစ်သူ၏ အတင်းအဖျင်းများကို လိုက်ပြောခြင်း၊ အစ်မဖြစ်သူက သူ့ကို နှိပ်စက်သယောင် ဟန်ဆောင်ခြင်းများ ပြုလုပ်တတ်ကြသည်။ ဒါသည် မိမိ၏ နိမ့်ကျမှုကို ဖုံးကွယ်ရန် ထောက်ပံ့သူကို ပြန်လည် တိုက်ခိုက်ခြင်း (Biting the hand that feeds you) ဖြစ်ပါသည်။
၅။ Lack of Accountability - တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှု ကင်းမဲ့ခြင်း
ကပ်ပါးကောင်များ၏ ဘဝတွင် ဖြစ်ပျက်သမျှ ဆိုးကျိုးများသည် "သူတို့အပြစ် လုံးဝ မဟုတ်" ပါ။ အမြဲတမ်း သူတစ်ပါးကြောင့်သာ ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြပါသည်။
အလုပ်ပြုတ်သွားလျှင် - "မန်နေဂျာက စောက်ရမ်းကြောင်လို့"၊ "လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေက ငါ့ကို မနာလိုဖြစ်လို့"။
ပိုက်ဆံမရှိလျှင် - "အစိုးရမကောင်းလို့"၊ "မိဘတွေက အမွေမပေးခဲ့လို့"။
သူတို့၏ ဆင်းရဲဒုက္ခ၊ ပျင်းရိမှုနှင့် ကျရှုံးမှုများအတွက် ဘယ်တော့မှ တာဝန်မယူဘဲ ဘေးလူများကို လက်ညှိုးထိုးလေ့ ရှိပါသည်။ ဤသို့ အပြစ်လွှဲချခြင်း (Projection) သည် သူတို့၏ စိတ်ကို သက်သာရာရစေသော ကာကွယ်ရေး ယန္တရား (Defense Mechanism) တစ်ခု ဖြစ်နေပါသည်။
မိသားစု ကပ်ပါးကောင်များသည် တစ်ဦးတစ်ယောက်တည်းကိုသာ ဒုက္ခပေးသည် မဟုတ်ဘဲ၊ မိသားစု တစ်ခုလုံး၏ တည်ငြိမ်မှု၊ စီးပွားရေးနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးကိုပါ ကင်ဆာရောဂါသဖွယ် တဖြည်းဖြည်း ဝါးမြိုဖျက်ဆီးလေ့ ရှိပါသည်။
ကပ်ပါးကောင်များ၏ အကြီးမားဆုံး လက်နက်မှာ ငွေကြေးတောင်းခံခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သူတို့သည် မိဘ သို့မဟုတ် မောင်နှမများ၏ စုဆောင်းငွေကို ကိုယ်ပိုင်ငွေသဖွယ် သဘောထားပြီး သုံးစွဲကြပါသည်။
သူတို့သည် ပြင်ပလူများထံမှ အကြွေးယူပြီး ပြန်မဆပ်ဘဲ ထွက်ပြေးလေ့ ရှိပါသည်။ ထိုအခါ အကြွေးရှင်များက အိမ်သို့ လာရောက် ဆဲဆိုခြင်း၊ ခြိမ်းခြောက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ကြပြီး၊ ဂုဏ်သိက္ခာကို ငဲ့ကွက်သော မိသားစုဝင်များက မဖြစ်မနေ လိုက်လံ ဖြေရှင်းပေးရပါသည်။
မိဘများ၏ ပင်စင်လစာ၊ ကျန်းမာရေးအတွက် စုထားသောငွေ သို့မဟုတ် အိမ်၊ ခြံ၊ မြေများကို ရောင်းချရန် ဖိအားပေးခြင်းဖြင့် မိသားစုတစ်ခုလုံး၏ အနာဂတ် လုံခြုံမှုကို ဖျက်ဆီးပစ်ကြပါသည်။ သူတို့ ရည်ရွယ်ချက် ပြီးမြောက်လျှင် မိသားစုဝင်များ လမ်းဘေးရောက် ဒေဝါလီခံလိုက်ရသည်ကိုပင် ဂရုမစိုက်တတ်ကြပါ။
ငွေကြေးထက် ပိုဆိုးဝါးသည်မှာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နှိပ်စက်မှု ဖြစ်ပါသည်။ ကပ်ပါးကောင်များနှင့် အတူနေရသော မိသားစုဝင်များသည် အမြဲတမ်း စိုးရိမ်ပူပန်မှု (Anxiety) ကို ခံစားနေရပါသည်။
မိသားစုဝင်များသည် ကပ်ပါးကောင် စိတ်ဆိုးမည်ကို ကြောက်ရွံ့ပြီး ကြက်ဥခွံပေါ် လမ်းလျှောက်နေရသကဲ့သို့ အမြဲတမ်း သတိထား နေထိုင်ရပါသည်။ "ဒီနေ့ သူ စိတ်ကြည်ပါ့မလား"၊ "ငါ ဘာမှားလုပ်မိပြန်ပြီလဲ" ဟူသော အတွေးများဖြင့် နေရခြင်းက ရေရှည်တွင် စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါ (Depression) နှင့် နာတာရှည် စိတ်ဖိစီးမှု (Chronic Stress) ကို ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။
သူတို့သည် မိသားစုဝင်များ၏ ပျော်ရွှင်မှုကို မလိုလားဘဲ၊ အိမ်တွင် ရယ်မောသံ ကြားလျှင်ပင် မျက်မှောင်ကြုတ်ခြင်း၊ ရန်ရှာခြင်းများ ပြုလုပ်တတ်ကြပါသည်။
ကပ်ပါးကောင်များသည် ၎င်းတို့၏ နေရာကို ခိုင်မြဲစေရန် "သွေးခွဲခြင်း" နည်းဗျူဟာကို သုံးလေ့ ရှိပါသည်။
သူတို့သည် အမေကို အဖေအကြောင်း အတင်းပြောမည်၊ အစ်ကိုကို ညီမအကြောင်း အတင်းပြောမည်။ ဤနည်းအားဖြင့် မိသားစုဝင် အချင်းချင်း မယုံကြည်မှုများ ဖြစ်လာပြီး၊ သူတို့ကသာ အလယ်ကနေ ကြိုးကိုင်သူ (Manipulator) အဖြစ် ရပ်တည်ကြပါသည်။
မိသားစုဝင်များ အချင်းချင်း ညီညွတ်နေလျှင် သူတို့ကို တော်လှန်မည်ကို ကြောက်သောကြောင့်၊ အချင်းချင်း ရန်ဖြစ်နေစေရန် တမင်ဖန်တီးလေ့ ရှိပါသည်။
ဒါသည် လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် အဆိုးရွားဆုံး ရာဇဝတ်မှု တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ အလုပ်မလုပ်သော သားသမီးများသည် အိုမင်းမစွမ်း ဖြစ်နေသော မိဘများနှင့် အတူနေပြီး၊ မိဘများကို ပြုစုစောင့်ရှောက်သည်ဟု အကြောင်းပြကာ မိဘ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုကို သိမ်းပိုက်ကြပါသည်။
မိဘကို ကောင်းမွန်စွာ မကျွေးမွေးဘဲ မိဘ၏ ပင်စင်လစာကို ယူသုံးခြင်း။
မိဘကို စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခြိမ်းခြောက်ပြီး အမွေလွှဲခိုင်းခြင်း။
မိဘ နေမကောင်းလျှင် ဆေးကုသပေးရန် ဝန်လေးပြီး၊ မိဘ သေဆုံးသွားလျှင် ရမည့် အမွေကိုသာ မျှော်ကိုးနေခြင်းများ ပြုလုပ်တတ်ကြပါသည်။
ဤလူများသည် မွေးရာပါ ဆိုးသွမ်းသူများလော၊ သို့မဟုတ် ပတ်ဝန်းကျင်က ဖန်တီးလိုက်သူများလော ဆိုသည်ကို ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ရှုထောင့်မှ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ကြည့်ပါမည်။
စိတ်ပညာ ရှုထောင့် (Psychological View)
ကပ်ပါးကောင် အများစုတွင် NPD လက္ခဏာများ ရှိနေတတ်ပါသည်။ သူတို့သည် မိမိကိုယ်ကို အလွန်အရေးကြီးသူဟု ထင်မှတ်နေပြီး (Grandiosity)၊ သူတစ်ပါး၏ ခံစားချက်ကို နားလည်နိုင်စွမ်း (Empathy) လုံးဝ မရှိပါ။ သူတို့အမြင်တွင် ကမ္ဘာကြီးသည် သူတို့ကို လုပ်ကျွေးရန် တည်ရှိနေခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် မိသားစုက သူတို့ကို ထောက်ပံ့ခြင်းသည် "ကျေးဇူး" မဟုတ်ဘဲ "တာဝန်" ဟု မှတ်ယူကြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အရွယ်ရောက်သော်လည်း စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာတွင် ကလေးအဆင့်၌ ရပ်တန့်နေသူများ ဖြစ်ပါသည်။ သူတို့သည် "လူကြီးဘဝ" (Adulthood) ၏ တာဝန်ယူမှု၊ အလုပ်လုပ်မှု၊ အခက်အခဲ ရင်ဆိုင်မှုများကို ကြောက်ရွံ့ပြီး မိဘ ရင်ခွင်အောက်တွင်သာ ထာဝရ ခိုလှုံလိုကြပါသည်။ သူတို့သည် အလုပ်ထွက်ရခြင်း၊ အဆင်မပြေခြင်းများကို အမြဲတမ်း ဆင်ခြေပေးပြီး ကိုယ်ပိုင် ခြေထောက်ပေါ် ရပ်တည်ရန် ငြင်းဆန်ကြပါသည်။
ပို၍ ဆိုးရွားသော အဆင့်တွင် သူတို့သည် လူမှုစည်းကမ်း (Social Norms) များကို ဂရုမစိုက်ဘဲ လိမ်ညာခြင်း၊ ခိုးယူခြင်းနှင့် အကြမ်းဖက်ခြင်းများကို ပြုလုပ်လာတတ်ပါသည်။ မိသားစုဝင်များ နာကျင်နေသည်ကို မြင်ရလျှင်ပင် သူတို့တွင် နောင်တရစိတ် (Remorse) မဖြစ်ပေါ်တတ်ပါ။
လူမှုဗေဒ ရှုထောင့် (Sociological View)
ကပ်ပါးကောင် တစ်ကောင် ဖြစ်လာရခြင်းတွင် "မိဘ" (သို့မဟုတ်) "ထောက်ပံ့သူ" (Enabler) ၏ အခန်းကဏ္ဍသည် အလွန် ကြီးမားပါသည်။
မိဘများက သားသမီး ဒုက္ခရောက်မည်ကို စိုးရိမ်လွန်းသဖြင့် အခက်အခဲ မှန်သမျှကို လိုက်ရှင်းပေးခြင်း၊ အမှားလုပ်လျှင် ပြစ်ဒဏ်မပေးဘဲ ဖုံးဖိပေးခြင်းများသည် သားသမီးကို "မသန်စွမ်း" ဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်နေခြင်း (Learned Helplessness) ဖြစ်ပါသည်။
ရေရှည်တွင် ထိုသားသမီးသည် ကိုယ်တိုင် ဖြေရှင်းနိုင်စွမ်း မရှိတော့ဘဲ မိဘကိုသာ မှီခိုရသည့် ကပ်ပါးကောင် ဘဝသို့ ရောက်ရှိသွားပါသည်။
ခေတ်ကာလ စီးပွားရေး ကျပ်တည်းမှု၊ အလုပ်အကိုင် ရှားပါးမှုများသည် လူငယ်များကို မိဘအိမ်မှ ခွဲထွက်ရန် ခက်ခဲစေသည်မှာ မှန်ပါသည်။ သို့သော် ကပ်ပါးကောင်များသည် ဤ အခြေအနေကို "အကြောင်းပြချက်" အဖြစ် အသုံးပြုပြီး ကြိုးစားအားထုတ်မှုကို လုံးဝ စွန့်လွှတ်လိုက်သူများ ဖြစ်ပါသည်။
အာရှနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုတွင် အိမ်ထောင်ဖက်နဲ့ကလေးက အစားရတယ် မောင်နှမအစားမရ၊ "သွေးက စကားပြောတယ်"၊ "အစ်ကိုကြီး အဖရာ"၊ "မိဘကို ပြစ်မှားရင် ငရဲကြီးမယ်" ဆိုသော ဆိုရိုးစကားများသည် ကောင်းမွန်သော ရည်ရွယ်ချက် ရှိသော်လည်း၊ ကပ်ပါးကောင်များက ၎င်းတို့ကို "လက်နက်" အဖြစ် အသုံးပြုကြပါသည်။
မိသားစုဝင်များက အကူအညီ မပေးလိုသောအခါ သူတို့က "နင်တို့က သွေးသား အရင်းခေါက်ခေါက်ကို ပစ်ထားရက်တယ်" ဟု ယဉ်ကျေးမှု စံနှုန်းများဖြင့် တိုက်ခိုက်ကာ (Guilt Tripping)၊ မိသားစုဝင်များကို အပြစ်ရှိစိတ် ဝင်အောင် ဖိအားပေးလေ့ ရှိပါသည်။
မိသားစု ကပ်ပါးကောင်များသည် ၎င်းတို့၏ ရပ်တည်မှုကို ကာကွယ်ရန်အတွက် အလွန် ပါးနပ်သော စိတ်ပညာ ကစားကွက်များကို အသုံးပြုလေ့ ရှိပါသည်။ သူတို့သည် မိသားစုဝင်များ၏ "အကြောက်တရား"၊ "တာဝန်သိစိတ်" နှင့် "အပြစ်ရှိစိတ်" (Guilt) တို့ကို လက်နက်သဖွယ် အသုံးချတတ်ကြပါသည်။
Guilt Tripping - "ငါ့ကို မချစ်ဘူးလား" ဟု မေးခွန်းထုတ်၍ အပြစ်ရှိစိတ် ဝင်အောင် လုပ်ခြင်း
ဒါသည် သူတို့၏ အသုံးအများဆုံး လက်နက် ဖြစ်ပါသည်။ သူတို့ လိုချင်တာ မရသောအခါ ဒေါသထွက်မည့်အစား ဝမ်းနည်းပက်လက် ပုံစံဖမ်းကာ မိသားစုဝင်များ၏ သနားဂရုဏာကို နှိုးဆွတတ်ကြပါသည်။
"ငါက ကံဆိုးသူပါ၊ မိသားစုကတောင် ငါ့ကို ပစ်ထားကြပြီ"၊ "အမေသာ ရှိရင် ငါ့ကို ဒီလို ထားမှာ မဟုတ်ဘူး" စသည်ဖြင့် ကွယ်လွန်သူများကိုပါ အသုံးပြုပြီး အသက်ရှင် ကျန်ရစ်သူများကို စိတ်မကောင်း ဖြစ်အောင် ဖိအားပေးပါသည်။
မိဘ သို့မဟုတ် အစ်ကို/အစ်မ က "ငါတို့လည်း ပိုက်ဆံမရှိတော့ဘူး" ဟု ပြောလျှင် "ဒါဆို ငါ့ကို သေစေချင်တာလား" ဟု အစွန်းရောက်သော စကားလုံးများဖြင့် ပြန်လည် တိုက်ခိုက်ကာ၊ တစ်ဖက်သားကို လူဆိုး (Villain) ဖြစ်သွားအောင် ဖန်တီးတတ်ကြပါသည်။
Gaslighting - အမှန်တရားကို ဝေဝါးအောင်လုပ်ပြီး မိသားစုကို ပြန်လည် အပြစ်တင်ခြင်း
Gaslighting ဆိုသည်မှာ တစ်ဖက်သား၏ အမှန်တရား မြင်နိုင်စွမ်းကို ယုံမှားသံသယ ဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ကပ်ပါးကောင်များသည် သူတို့၏ အမှားကို ဘယ်တော့မှ ဝန်မခံဘဲ၊ အပြစ်တင်သူကို ပြန်လည် စွပ်စွဲတတ်ပါသည်။
ဥပမာ - အစ်မဖြစ်သူက "နင့်ကို ငါ မနှစ်က သိန်း ၂၀ ချေးထားတာ ပြန်မဆပ်သေးဘူး" ဟု ပြောလျှင်၊ သူတို့က "ဟာ... နင်ကလည်း အဲဒါ ငါ့ကို မုန့်ဖိုးပေးထားတာလေ၊ နင် မှတ်ဉာဏ်တွေ မကောင်းတော့ဘူးလား၊ ဒါမှမဟုတ် ငါ့ကို တမင် သက်သက် စတာလား" ဟု ပြန်ပြောတတ်ပါသည်။
ကြာလာသောအခါ မိသားစုဝင်များသည် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် မယုံကြည်တော့ဘဲ "ငါပဲ လွန်နေသလား" ဟု တွေးတောကာ သူတို့၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်သို့ ရောက်ရှိသွားပါသည်။
Playing the Victim - မိမိကိုယ်ကို သားကောင်အဖြစ် ဟန်ဆောင်ခြင်း
ကပ်ပါးကောင်များသည် ဘဝ၏ ဇာတ်ခုံပေါ်တွင် "ထာဝရ သားကောင်" (Eternal Victim) နေရာမှ သရုပ်ဆောင်ကြပါသည်။
သူတို့ အလုပ်မလုပ်ခြင်းသည် သူတို့ ပျင်းလို့ မဟုတ်ဘဲ "ကံကြမ္မာက မျက်နှာသာ မပေးလို့"၊ "သူများတွေ နှောင့်ယှက်လို့" ဟု အမြဲတမ်း ဆင်ခြေပေးပါသည်။
သူတို့၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ မိသားစုဝင်များက "သြော်... သူခမျာ သနားပါတယ်၊ ငါတို့ပဲ ကူညီလိုက်ပါမယ်" ဟု ပြောလာစေရန် ဖြစ်ပါသည်။ ဤ သနားဂရုဏာသည် သူတို့အတွက် အောက်ဆီဂျင် ဖြစ်ပါသည်။
Crisis Creation - အရေးပေါ် အခြေအနေများကို တမင်ဖန်တီးခြင်း
သူတို့သည် ပုံမှန်နည်းလမ်းဖြင့် ငွေတောင်းမရသောအခါ "အရေးပေါ် အခြေအနေ" (Emergency) များကို ဖန်တီးတတ်ပါသည်။
"အခု ချက်ချင်း ပိုက်ဆံ မသွင်းရင် ငါ အချုပ်ကျတော့မယ်"၊ "ငါ့ကို လူမိုက်တွေ သတ်တော့မယ်"၊ "နေမကောင်း ဖြစ်လွန်းလို့ သေတော့မယ်" စသည်ဖြင့် မိသားစုဝင်များ စဉ်းစားချိန် မရအောင် လှုံ့ဆော်တတ်ပါသည်။
ထိုကဲ့သို့သော အခြေအနေမျိုးတွင် မိသားစုဝင်များသည် ထိတ်လန့်သွားပြီး အကျိုးအကြောင်း မဆင်ခြင်နိုင်ဘဲ ငွေထုတ်ပေးလိုက်ကြပါသည်။
ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနည်းများနှင့် ကုစားမှုများ (Solutions & Strategies)
ကပ်ပါးကောင် တစ်ကောင်ကို ပြောင်းလဲရန် ကြိုးစားခြင်းသည် ကျောက်ခဲကို ရေညှစ်သကဲ့သို့ အချည်းနှီး ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဖြေရှင်းနည်းမှာ "သူတို့ကို ပြောင်းလဲခြင်း" မဟုတ်ဘဲ "ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ကာကွယ်ခြင်း" နှင့် "တုံ့ပြန်ပုံ ပြောင်းလဲခြင်း" သာလျှင် ဖြစ်ပါသည်။
Setting Boundaries - စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း သတ်မှတ်ခြင်းနှင့် "မဟုတ်ဘူး" (No) ဟု ပြောရဲခြင်း
ပထမဆုံး အဆင့်မှာ ကိုယ့်အိမ်၊ ကိုယ့်ငွေ၊ ကိုယ့်စိတ်ချမ်းသာမှုအတွက် စည်း (Boundary) တစ်ခု တားရပါမည်။
"ငါ့အိမ်ကို လာမယ်ဆိုရင် ကြိုဖုန်းဆက်ပါ၊ ကြိုမပြောဘဲ ရောက်လာရင် တံခါးဖွင့်မပေးနိုင်ဘူး။"
"ငါ့ဆီက ပိုက်ဆံ ထပ်ချေးလို့ မရတော့ဘူး။ အရင်ကြွေး ကျေမှ စကားပြောမယ်။"
ဒီစကားတွေကို ပြောတဲ့အခါ သူတို့ စိတ်ဆိုးပါလိမ့်မည်။ စိတ်ဆိုးပါစေ။ သူတို့ စိတ်ဆိုးမှာ ကြောက်ပြီး လိုက်လျောနေသရွေ့ သင်သည် သူတို့၏ ကျေးကျွန် ဖြစ်နေဦးမည်သာ ဖြစ်ပါသည်။ "No" ဟု ပြောခြင်းသည် ပြီးပြည့်စုံသော ဝါကျတစ်ကြောင်း ဖြစ်ကြောင်း မှတ်သားထားပါ။
Stop Enabling - အလိုလိုက်ခြင်းကို ရပ်တန့်ပြီး "Tough Love" (တင်းမာသော မေတ္တာ) ကို ကျင့်သုံးခြင်း
မိဘနှင့် ဆွေမျိုးများ နားလည်ထားရမည်မှာ - ကပ်ပါးကောင်ကို ငွေပေးခြင်းသည် "ကူညီခြင်း" (Helping) မဟုတ်ဘဲ "မသန်စွမ်း ဖြစ်စေခြင်း" (Enabling) သာ ဖြစ်ပါသည်။
သူတို့ အလုပ်မလုပ်ဘဲ စားရနေသရွေ့ သူတို့ အလုပ်လုပ်မည် မဟုတ်ပါ။
"Tough Love" ဆိုသည်မှာ ရက်စက်ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သူတို့ကို ကိုယ့်ခြေထောက်ပေါ် ကိုယ်ရပ်တည်တတ်အောင် သင်ကြားပေးခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ "မင်း ဗိုက်ဆာရင် အလုပ်လုပ်စား" ဟု ပြောခြင်းသည် ရက်စက်သော စကားမဟုတ်ဘဲ၊ ဘဝ၏ အမှန်တရားကို သင်ပေးခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
Financial Cut-off - ငွေကြေး ထောက်ပံ့မှုကို ဖြတ်တောက်ခြင်း
ဒါသည် အထိရောက်ဆုံးနှင့် အခက်ခဲဆုံး နည်းလမ်း ဖြစ်ပါသည်။
ရုတ်တရက် ဖြတ်တောက်မည့်အစား အချိန်ကာလ တစ်ခု သတ်မှတ်ပေးပါ။ "နောက်ထပ် ၃ လပဲ ထောက်ပံ့မယ်။ အဲဒီနောက်ပိုင်း ကိုယ့်ဘာသာ ရှာစားရမယ်။"
သတ်မှတ်ထားသော ရက်ရောက်ပါက မည်သည့် အကြောင်းပြချက်၊ မည်သည့် မျက်ရည်၊ မည်သည့် ခြိမ်းခြောက်မှုကိုမဆို လျစ်လျူရှုပြီး ငွေကြေး ဖြတ်တောက်လိုက်ပါ။ ဤနေရာတွင် စိတ်ဓာတ် မာကျောဖို့ အလွန် လိုအပ်ပါသည်။
The Gray Rock Method - စိတ်ခံစားချက် မပါဘဲ ကျောက်တုံးလို တုံ့ပြန်ခြင်း
ကပ်ပါးကောင်များသည် သင့်ဆီက "တုံ့ပြန်မှု" (Reaction) ကို လိုချင်ပါသည်။ သင် ဒေါသထွက်လျှင်၊ ငိုလျှင် သူတို့ ကျေနပ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် "မီးခိုးရောင် ကျောက်တုံး" (Gray Rock) တစ်တုံးကဲ့သို့ တုံ့ပြန်ပါ။
သူတို့က ဆဲဆို ရန်ရှာလျှင် "အင်း"၊ "ဟုတ်လား"၊ "နားလည်ပြီ" ဟူသော စိတ်ခံစားချက်မပါသည့် စကားလုံးတိုများကိုသာ သုံးပါ။
သင့်ဆီက စိတ်ခံစားချက် (Drama) မရတော့လျှင် သူတို့ ပျင်းသွားပြီး တခြားသားကောင် ရှာဖွေရန် ထွက်သွားပါလိမ့်မည်။
Going No Contact - အဆက်အသွယ် ဖြတ်တောက်ခြင်း (နောက်ဆုံးနည်းလမ်း)
အကယ်၍ သူတို့သည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်လာလျှင်၊ ခိုးယူမှုများ ပြုလုပ်လာလျှင် သို့မဟုတ် သင့်စိတ်ကျန်းမာရေးကို ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်လာလျှင် အဆက်အသွယ် လုံးဝ ဖြတ်တောက်ခြင်းသည် အကောင်းဆုံး နည်းလမ်း ဖြစ်ပါသည်။
ဖုန်းနံပါတ် ဘလော့ခ် (Block) လုပ်ခြင်း။
လူမှုကွန်ရက် (Social Media) မှ ဖယ်ရှားခြင်း။
တွေ့ဆုံရန် ငြင်းဆန်ခြင်း။
ဤသည်မှာ မိသားစုကို စွန့်ပစ်ခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ အဆိပ်အတောက် (Toxic) ဖြစ်စေသော ဆက်ဆံရေးမှ မိမိကိုယ်ကို ကယ်တင်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
မိသားစုဆိုသည်မှာ DNA တူညီရုံ၊ သွေးသားတော်စပ်ရုံ သက်သက် မဟုတ်ပါ။ မိသားစုဆိုသည်မှာ "ချစ်ခြင်းမေတ္တာ၊ လေးစားမှုနှင့် ယုံကြည်မှု" တို့ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော အသိုက်အမြုံ ဖြစ်ပါသည်။ အကယ်၍ လူတစ်ယောက်သည် သင့်ကို အကြိမ်ကြိမ် နာကျင်စေပြီး၊ သင့်ဘဝကို ဖျက်ဆီးနေပါက၊ ထိုသူသည် မည်မျှပင် သွေးသား နီးစပ်ပါစေ "မိသားစု" မဟုတ်ဘဲ "ရန်သူ" သာ ဖြစ်ပါသည်။ ထိုအမှန်တရားကို လက်ခံနိုင်မှသာ လွတ်မြောက်မှု ရရှိမည် ဖြစ်ပါသည်။
ကပ်ပါးကောင်များနှင့် ဝေးရာသို့ ထွက်ခွာခြင်း သို့မဟုတ် သူတို့ကို စွန့်ပစ်လိုက်ခြင်းအတွက် အပြစ်ရှိစိတ် (Guilt) ခံစားနေရပါသလား။ မခံစားပါနှင့်။ သင်သည် သူတို့အတွက် လုပ်ပေးနိုင်သမျှ အကုန်လုပ်ပေးခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါသည်။ သူတို့ ကိုယ်တိုင်က ကယ်တင်မှုကို လက်မခံဘဲ ရွှံ့ကန်ထဲတွင် နေလိုသူများ ဖြစ်ပါသည်။ ရေနစ်နေသူကို ကယ်ဆယ်ရာတွင် ကိုယ်တိုင်ပါ ရေမနစ်သွားစေရန် ကြိုးကို လွှတ်ချလိုက်ရသည့် အချိန်အခါမျိုး ရှိပါသည်။ သင် ကြိုးကို လွှတ်ချလိုက်ခြင်းသည် ရက်စက်ခြင်း မဟုတ်ပါ၊ ရှင်သန်ခြင်းသာ ဖြစ်ပါသည်။
ဤဆောင်းပါးကို ဖတ်ရှုနေသော သင်သည် ကပ်ပါးမိသားစုဝင် တစ်ဦးကြောင့် နာကျင်ခံစားနေရပါက၊ ယနေ့မှစ၍ သင့်ဘဝကို ပြန်လည် တည်ဆောက်ပါ။ သင့်ငွေကြေးကို သင့်အနာဂတ်အတွက် သုံးပါ။ သင့်မေတ္တာကို တန်ဖိုးထားသူများအား ပေးပါ။ "ငါ့မှာ ငြင်းဆန်ပိုင်ခွင့် ရှိတယ်" ဆိုသော အသိဖြင့် သင့်ဘဝ၏ တံခါးပေါက်ကို လုံခြုံစွာ ပိတ်လိုက်ပါ။ အဆိပ်အတောက်များကို ဖယ်ရှားလိုက်မှသာ သင့်အိမ်သည် ပြန်လည် သန့်ရှင်းပြီး ငြိမ်းချမ်းသော နေရာတစ်ခု ဖြစ်လာမည် ဖြစ်ပါသည်။
မှတ်ချက်
ဒီဆောင်းပါးမှာ ရေးသားထားတဲ့ အချက်အလက်တွေက "အစွန်းရောက်တာ" (Extreme) မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ လူမှုဗေဒနဲ့ စိတ်ပညာရှုထောင့်အရ လက်ခံထားတဲ့ "ခါးသီးသော အမှန်တရား" (The Bitter Truth) သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မြန်မာလူမျိုးတစ်ယောက်အနေနဲ့ ဖတ်လိုက်တဲ့အခါ စိတ်ထဲမှာ "နည်းနည်းများ လွန်လွန်းနေမလား"၊ "ရက်စက်ရာ ကျမလား" လို့ ခံစားကောင်းခံစားရပါလိမ့်မယ်။ ဒီလို ခံစားရတာကလည်း သဘာဝကျပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဒီဆောင်းပါးဟာ ကျွန်တော်တို့ ငယ်ငယ်ကတည်းက သင်ကြားလာရတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုစံနှုန်းတွေနဲ့ ထိပ်တိုက် တွေ့နေလို့ပါပဲ။
ကျွန်တော်တို့ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ ဘာသာရေး အဆုံးအမတွေမှာ "မိဘကို ပြစ်မှားရင် ငရဲကြီးမယ်"၊ "အစ်ကိုကြီး အဖရာ"၊ "ဆွေမျိုး မေ့လို့မရဘူး" ဆိုတဲ့ အယူအဆတွေက အမြစ်တွယ်နေပါတယ်။
ဒါကြောင့် မိသားစုဝင် တစ်ယောက်က ကိုယ့်ကို ဒုက္ခပေးနေရင်တောင် "သည်းခံလိုက်ပါ" ဆိုတဲ့ စကားကိုပဲ ကြားရလေ့ ရှိပါတယ်။
ပြန်လည် တုံ့ပြန်ရင်၊ အဆက်အသွယ် ဖြတ်လိုက်ရင် "မိုက်ရိုင်းသူ"၊ "ကျေးဇူးကန်းသူ" အဖြစ် လူ့အသိုင်းအဝိုင်းက တံဆိပ်ကပ်တတ်ပါတယ်။
ဒီ "Cultural Guilt" (ယဉ်ကျေးမှုအရ အပြစ်ရှိစိတ်) ကြောင့် ဒီဆောင်းပါးပါ နည်းလမ်းတွေ (ဥပမာ - ငွေဖြတ်တာ၊ အဆက်အသွယ် ဖြတ်တာ) ဟာ မြန်မာ့အမြင်မှာ အလွန် ပြင်းထန်တယ်လို့ ခံစားရစေတာပါ။
စိတ်ပညာနဲ့ ကျန်းမာရေး ရှုထောင့်က ကြည့်ရင်တော့ ဒါဟာ "မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်ခြင်း" (Self-Defense) သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကင်ဆာဥပမာအားဖြင့် သင့်ခြေထောက်မှာ ကင်ဆာဖြစ်နေရင်၊ အဲဒီခြေထောက်က သင့်ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်နေပေမယ့် သင့်အသက်ရှင်ဖို့အတွက် ဖြတ်ပစ်ရပါတယ်။ ဒါကို ရက်စက်တယ်လို့ မခေါ်ပါဘူး၊ အသက်ကယ်တာလို့ ခေါ်ပါတယ်။ ကပ်ပါးကောင်ဆိုတာ လက်ခံကောင် (Host) သေတဲ့အထိ စုပ်ယူမယ့် သဘောသဘာဝ ရှိပါတယ်။ သင်က မတားဆီးရင် သင်ပါ ဒေဝါလီခံရမယ်၊ စိတ်ရောဂါရမယ်၊ သင့်ကိုယ်ပိုင် မိသားစု (ဇနီး/ခင်ပွန်း/ကလေး) ပါ ဒုက္ခရောက်ပါလိမ့်မယ်။ သင်က သနားပြီး ဆက်ကူညီနေတာဟာ သူ့ကို "ကယ်တင်နေတာ" မဟုတ်ဘဲ၊ သူ့ရဲ့ အကျင့်ပျက်မှုကို "အားပေးအားမြှောက် ပြုနေတာ" ဖြစ်ကြောင်း စိတ်ပညာက အတိအကျ ဆိုထားပါတယ်။
ဒီဆောင်းပါးက မိသားစုအားလုံးကို စွန့်ပစ်ဖို့ ပြောနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။
အစွန်းရောက်ခြင်းဆိုတာ - မိဘဆွေမျိုးတွေ အခက်အခဲ ဖြစ်နေတာကို ကူညီနိုင်လျက်နဲ့ လုံးဝ မကူညီဘဲ ဥပေက္ခာပြုတာမျိုးပါ။
အမှန်တရား (ဒီဆောင်းပါး) ဆိုတာ - ကိုယ်က ကူညီပေမယ့် တစ်ဖက်လူက အခွင့်အရေးယူတယ်၊ ကျေးဇူးမတင်ဘူး၊ ကိုယ့်ဘဝကို ဖျက်ဆီးနေတယ် ဆိုရင်တော့ "တော်သင့်ပြီ" လို့ စည်းတားလိုက်တာပါ။
ဒီဆောင်းပါးပါ အကြောင်းအရာတွေကို လက်တွေ့ကျင့်သုံးတဲ့အခါ "ငါ ရက်စက်တာ မဟုတ်ဘူး၊ ငါ့ဘဝနဲ့ ငါ့အနာဂတ်ကို ကာကွယ်နေတာ" ဆိုတဲ့ အသိစိတ်ကို ခိုင်ခိုင်ထားဖို့ လိုပါလိမ့်မယ်။
အဆိပ်ခွက်ကို ကိုယ့်အမက ကမ်းပေးလို့၊ ကိုယ့်အစ်ကိုက ကမ်းပေးလို့ ဆိုပြီး သောက်သုံးလိုက်ရင် သေမှာပါပဲ။ အဆိပ်ဟာ ဘယ်သူပေးပေး အဆိပ်ပါပဲ။ အဲဒီ အဆိပ်ခွက်ကို "မသောက်ဘူး" လို့ ငြင်းပယ်တာဟာ အစွန်းရောက်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ ရှင်သန်လိုစိတ် (Survival Instinct) သာ ဖြစ်တယ်ဆိုတာပါပဲ။
Subscribe to:
Comments (Atom)