လူမျိုးစုံလင်ကွဲပြားခြင်းနှင့် အမျိုးသားနိုင်ငံအပေါ်အခြေခံသောတိုင်းပြည်တွင် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုလျှော့ချခြင်း Part 3

 *လူမျိုးစုံလင်ကွဲပြားခြင်းနှင့် အမျိုးသားနိုင်ငံအပေါ်အခြေခံသောတိုင်းပြည် အမျိုးသားရေးဝါဒခေတ်တွင် ဗဟိုချုပ်ကိုင်ခြင်းမှ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းခေတ်တွင် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုလျှော့ချခြင်း* အပိုင်း ၃

-လူမျိုးအုပ်စုပုံသေကားကျများ ethnic stereotypes

အထက်မှာတင်ပြခဲ့တဲ့အတိုင်း လူမျိုးအုပ်စုတွေအကြားဆက်ဆံရေးကို ပိုဆိုးရွားစေတဲ့၊ တချို့အခြေအနေတွေမှာဆို ပုန်ကန်ထကြွမှု rebellion ကိုတောင် ဖြစ်စေတဲ့ စနစ်ဆိုင်ရာ ယေဘူယျ အကြောင်းချင်းရာတွေ structural objective factors တွေကို ဆွေးနွေးပြီးတဲ့နောက်မှာ လူမျိုးအုပ်စုပြဿနာရဲ့ တဦးချင်းစီနဲ့ဆိုင်တဲ့ ဝါ ပုဂ္ဂလိက ထုံးဓလေ့ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာအခြမ်း subjective cultural aspect ကိုလဲ ထည့်သွင်းဆွေးနွေးဖို့လိုပါတယ်။ အကြောင်းကတော့ မတူတဲ့ လူမျိုးအုပ်စုအသီးသီးကြားမှာ (လူမျိုးအုပ်စုတွေနဲ့စပ်လျဉ်းပြီး) အခြေအမြစ်မရှိတဲ့ အစွဲအလမ်းတွေ prejudice တွေ အများကြီး ရှိနေသေးလို့ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအစွဲအလမ်းတွေကလဲ ကိုယ်မဟုတ်တဲ့ အခြားအုပ်စုတွေ the Others အပေါ် လှေနံဓားထစ်၊ ပုံသေကားကျစဉ်းစားချက် stereotypes တွေကနေ ထွက်လာတာ များပါတယ်။ အဲဒီ ပုံသေကားကျစဉ်းစားချက်တွေဟာလဲ ကိုလိုနီစနစ်ရဲ့ လူမျိုးရေးခွဲခြားတဲ့ဝါဒ colonial racism ကနေ အခြေတည်လာတာများပါတယ်။ ဒီပြဿနာက ကိုလိုနီလူမျိုးရေးခွဲခြားတဲ့စနစ်ရဲ့ ဆိုးမွေးဖြစ်လေတော့ အခု အောက်မှာ ဆက်ဆွေးနွေးတဲ့အခါမှာ လူမျိုးအုပ်စု ethnicity ဆိုတဲ့ စကားလုံးအပြင် လူမျိုး race ဆိုတဲ့ စကားလုံးကိုပါ မရှောင်သာလို့ သုံးရပါတော့မယ်။

“လူမျိုးရေးပြဿနာ race problem” ကို အများသူငါ နားလည်အနက်ဖွင့်ဆိုကြပုံက ဒါဟာ လူမျိုးအုပ်စုအသိုက်အဝန်းတွေကြားမှာ စေ့စပ်မရလောက်အောင်ကွဲပြားခြားနားတဲ့ ယဉ်ကျေးမှု ထုံးဓလေ့အစဉ်အလာတွေရှိနေလို့ ဘယ်လိုမှ မရှောင်သာတဲ့ ပွတ်တိုက်မှုတွေအပေါ်မှာ အခြေခံတယ်လို့ နားလည်ဖွင့်ဆိုကြပါတယ်။ ဒီအခြေအနေတွေရှိနေတော့ တသားတည်းဖြစ်အောင်လုပ်ဖို့ assimilation နဲ့ ပေါင်းစည်းရေး integration ဟာ ဘယ်လိုမှလက်လှမ်းမမှီကွာဝေးတဲ့ အနေအထားမျိုး ဖြစ်တယ်ပေါ့။ တကယ်တမ်းကျတော့ ခေတ်မီ မော်ဒန်လူမျိုးရေးဆက်ဆံရေးတွေကို အတင်းအကျပ်ထိန်းသိမ်းကျပ်တည်းထားတဲ့ အုပ်စုအကန့်အသတ်၊ ဘောင်တွေအားဖြင့် တွေ့ရတာက ပိုများပါတယ်။ အဲဒီ အတင်းထိန်းထားတဲ့အုပ်စုအကန့်အသတ် rigid group boundaries တွေဆိုတာလဲ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းနဲ့ ၂၀ရာစုအစောပိုင်း အနောက်ရဲ့ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ဝါဒကလာတဲ့ ဘေးထွက်အကျိုးဆက်တွေပါ။ ဒီ့အရင်က အရှေ့တောင်အာရှမှာ ရှိတဲ့ အာရှသားလူတွေရဲ့ လူမျိုးအုပ်စုကြားဆက်ဆံရေးဟာ ယဉ်ကျေးမှုထုံးဓလေ့ဆိုင်ရာပုံသေကားကျတွေ cultural stereotypes တွေနဲ့ တခါတခါ ရန်လိုတဲ့သဘောတောင်ရှိတဲ့အမြင်တွေရှိတာကိုလဲ တွေ့ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လူမျိုးအုပ်စုအကြား မဟာမိတ်စုဖွဲ့မှုတွေ၊ အပြန်အလှန်အိမ်ထောင်ရက်သားကျကြတာတွေ၊ ယဉ်ကျေးမှုအားဖြင့်တသားထဲကျပေါင်းစည်းမှုတွေလဲ ရှိတဲ့အခါ ရှိတာပါပဲ။ ဆိုတော့ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးအရ ကိုလိုနီစနစ်ရဲ့ အကျိုးဆက်တွေကို ထားဘိဦး၊ ကိုလိုနီအုပ်စိုးမှုဟာ ဥရောပလူမျိုးရေးအယူအဆတွေကို ယူသွင်းလာပြီး လူမျိုးရေးကို အခြေခံတဲ့ လူမှု၊ နိုင်ငံရေးစနစ်တခုကို တည်ဆောက်လာခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

တနည်းပြောရရင် လူမျိုးရေးဝါဒ racism၊ လူမျိုးအုပ်စုဝါဒ ethnicism တို့ဟာ ဂဲ့(ရ်တ်)ဇ်ပြောသလို “primodialism” ဓားမဦးချဝါဒ အပေါ်အခြေခံတာမဟုတ်ပါဘူး။ တကယ်တန်းကျတော့ လူမျိုးတို့၊ လူမျိုးအုပ်စုပဋိပက္ခတို့ဟာ ကိုလိုနီစနစ်ကပဲ ဖန်တီးတာ၊ အင်စတီကျူးရှင်းအဖြစ်သွတ်သွင်းချထားတာ၊ ပြီးတော့ ကိုလိုနီစနစ်ကပဲ ပြုပြင်ပြောင်းလဲပြီး ယူလာတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကို အထင်ကရထောက်ပြကြသူတွေထဲမှာ ဖရန့်ဇ်ဖာနွန် Franz Fanon တို့၊ အဲလဘတ် မေမိမိ Albert Memimi တို့ပါပါတယ်။

ဒီလိုဆိုတော့ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ဝါဒမှာ ဒီ လူမျိုးအုပ်စုကြားတင်းမာမှုတွေကို ပိုပြီးဖြစ်အောင် စေ့ဆော်လှုံ့ဆော်ဖို့ ဘာအကြောင်းရှိလို့တုန်းလို့ မေးဖွယ်ရာပါပဲ။ မလေးရှားဖြစ်စဉ်ကတော့ သေသေချာချာကို သုတေသနလုပ်၊ လေ့လာထားပြီးဖြစ်တော့ မလေးရှားဖြစ်စဉ်နဲ့ပဲ ရှင်းပြရရင် မလေးရှားမှာ ဗြိတိသျှကိုလိုနီစနစ်ကြောင့် ဖြစ်ရတဲ့ အထိန်းအကွပ်မဲ့ လူဝင်မှုမူဝါဒဟာ

ထုံးဓလေ့ယဉ်ကျေးမှုအားဖြင့် အများကြီးကျယ်ပြန့်ကွဲလွဲတဲ့ လူအုပ်စုတွေအကြားမှာ လူဦးရေအရ မတည်ငြိမ်နှုကို ဖြစ်ပေါ်စေတယ်လို့ တချို့က အလေးအနက်တင်ပြကြပါတယ်။ ဗမာပြည်နဲ့အင်ဒိုနီးရှားဖြစ်စဉ်တွေမှာဆိုရင်လဲ ဗြိတိသျှအင်ပါယာရဲ့ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးအကျိုးကိုသာကြည့်ပြီး ထင်သလို လက်လွတ်စပယ် နိုင်ငံရေးနယ်နိမိတ်တွေကို သတ်မှတ်ပိုင်းခြားပစ်လိုက်ခြင်းဟာ အရေအတွက်များပြားတဲ့၊ ဒါပေမဲ့လဲ ဘုံတူညီတာ ဘာမှမရှိလှတဲ့ လူမျိုးစုအုပ်စုတွေကို ပေါင်းပြီးနေခိုင်းတဲ့ အမျိုးသားနိုင်ငံအပေါ်အခြေခံတဲ့တိုင်းပြည်သစ်တွေ ဖြစ်ပေါ်လာစေပါတယ်။ တကယ်ကျတော့ ဒီလူမျိုးစုအုပ်စုတွေဟာ စစ်ဖြစ်တဲ့အခါလောက်ပဲ တဘက်နဲ့တဘက် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုဆိုတာရှိတာမျိုးပါ။

ဒါ့အပြင်မှာ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့သမားဟာ မတူကွဲပြားတဲ့အာရှလူအုပ်တွေအကြား အကြောက်တရားနဲ့ မသင်္ကာမှုတွေကို ဖြစ်ပေါ်စေတဲ့ “ခွဲခြားအုပ်ချုပ်တဲ့” divide and rule မူဝါဒတွေကိုလဲ ကြည့်သုံးတယ်လို့ မီးမောင်းထိုးပြကြပါတယ်။ လက်တွေ့မှာ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းကာလမှာ ဥရောပ “လူမျိုးရေးဝါဒ”ကို တင်သွင်း၊ ဖြန့်ချိ၊ အင်စတီကျူးရှင်းဘောင်သွင်းလာတာနဲ့အတူ လူမျိုးအုပ်စုဆက်ဆံရေးနဲ့ တွေးခေါ်မှုအယူဝါဒ ideology မှာ qualitative shift ရှိလာတယ်လို့ ပြောနိုင်ပါတယ်။ ဆိုလိုတာက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကိုကြည့်ပါ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှာ လူမျိုးခွဲခြားတဲ့ racial categories တွေနဲ့ လူမျိုးရေးအိုင်ဒီယော်လော်ဂျီဟာ တကယ်တန်း အစောပိုင်းအမေရိကန်နေလူတွေမှာရှိတဲ့ အတင်းဖိအားပေးစေခိုင်းတဲ့ လေဘာစနစ် coercive labor system ရဲ့ ထုံးစံဓလေ့က ဖြစ်လာတဲ့ ဘေးထွက်ဖြစ်ရပ်ပဲလို့ ပြောလို့ရပါတယ်။ ဆိုလိုတာက ကျွန်စနစ်ဆိုတဲ့ ကမ္ဘာပေါ်မှာ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ဘူးသမျှ အင်စတီကျူးရှင်းတွေထဲမှာ လူမဆန်ဆုံး ခေါင်းပုံဖြတ်တဲ့ အင်စတီကျူးရှင်းမူဘောင်ကြီး ပေါ်ထွက်လာတာ၊ အဲဒါကြီးကို ဆက်ပြီး ထိန်းထားနိုင်ဖို့ဆိုရင် ဒါကို ကာကွယ်ပေးမဲ့ အလွန်ကိုပဲ အားကောင်းလွှမ်းမိုးတဲ့ အိုင်ဒီယော်လော်ဂျီ တခု လိုပါတယ်။ ထိုနည်းလည်းကောင်းပဲ၊ ကိုလိုနီဝါဒမှာ ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးစနစ်တွေကို ဖွံ့ဖြိုးလာအောင်လုပ်ဖို့၊ ထိန်းသိမ်းဖို့ဆိုရင်လဲ လူမျိုးရေးခွဲခြားတဲ့အိုင်ဒီယော်လော်ဂျီတခု လိုတာပါပဲ။ တနည်းအားဖြင့် လူမျိုးတွေအကြားမှာ အစကတည်းကိုက မတူညီမှုတွေ ပါလာတယ်၊ ရှိနေတယ်ဆိုတာကို အသေအချာ ပြောတဲ့ အိုင်ဒီယော်လော်ဂျီတခုပေါ့။

ဒီလို လူမျိုးရေးခွဲခြားတဲ့အိုင်ဒီယော်လော်ဂျီကို ရှေ့တန်းတင် ပရိုမိုးရှင်းလုပ်တဲ့ အချိန်နဲ့ လူမျိုး race ဆိုတာကို နားလည်တာ ပြောင်းလဲလာတဲ့အချိန်နဲ့ တိုက်ဆိုင်နေပါတယ်။ အရင်က လူမျိုးဆိုတာကို လူတွေကို ဘယ်လိုစံသတ်မှတ်ချက်မျိုးနဲ့မဆို ခွဲခြားအမျိုးအစားခွဲဖို့ သုံးခဲ့ရာကနေ ခုကျ ပိုပြီး ကျဉ်းမြောင်းတဲ့၊ ဇီဝသတ်မှတ်ချက်များအပေါ်အခြေခံတဲ့ subspecies တွေ အဖြစ်ခွဲခြားသတ်မှတ်ဖို့ သုံးတဲ့ဘက်ကို ရောက်လာတယ်။ ဒါနဲ့အတူ ဘယ်လူမျိုးဆိုရင်တော့ အကျင့်က ဘယ်လိုရှိတယ်၊ စရိုက်က ဘယ်လိုမျိုး၊ ဘယ်လူမျိုးကတော့ ဘာအလုပ်ဘယ်နေရာမှာ ပိုစွမ်းတယ်၊ ပိုသာတယ်ဆိုတာမျိုး၊ တနည်းအားဖြင့် ဒါတွေဟာ ဇီဝနည်းအားဖြင့် သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းထားပြီးဖြစ်တယ် biologically determined ဆိုတဲ့ အယူအဆတွေလဲ တွဲပြီးပါလာပါတယ်။

အရှေ့တောင်အာရှရဲ့ အနေအထားကိုကြည့်မယ်ဆိုရင်တော့ ဒီကိုလိုနီလူမျိုးရေးဝါဒက ကိုလိုနီနယ်ချဲ့သမားက အသာစီးအပေါ်စီးကနေတာကို တရားတယ်လို့ ဝင်ပြီး တရားဝင်ဖြစ်အောင်လုပ်ပေးခဲ့ပါတယ်။ ဒေသခံတွေဟာ မသိနားမလည်တဲ့၊ အရိုးအအ၊ ကလေးငယ်တွေ၊ သူတို့အရေးအရာတွေကို သူတို့ မစီမံတတ်သေးဘူး၊ ဒါ့အပြင် ဒေသခံတွေဟာ ပျင်းတယ်၊ (ဒီလိုပျင်းမှတော့ မွဲတာ ဘာဆန်းသေးသလဲ)၊ တခါ ဒေသခံတွေဟာ နေ့စားလေဘာအလုပ်ကြမ်းကို မလုပ်ချင်ကြဘူး။ ဆာယိဟူဆင်အာလတာစ်က ဒီလိုမျိုး အရှေ့တောင်အာရှက မလေးတွေရဲ့ အကျင့်ဟာ တကယ်တော့ ပျင်းတာမဟုတ်ဘူးတဲ့၊ စီးပွားရေးအရ ဖြစ်သင့်ဖြစ်ထိုက်တာကို ရွေးချယ်တာသာဖြစ်သတဲ့။ အကြောင်းကတော့ လေဘာအလုပ်ကြမ်းအလုပ်တွေကိုလုပ်ရတာဟာ ပြောမထွက်လောက်တဲ့ စက်ဆုပ်ရွံရှာဖွယ်အတိ အခြေအနေတွေမှာလုပ်ရလို့ ဖြစ်ပါတဲ့။ ဒါကြောင့်ပဲ မလေးတွေဟာ မြေရှိတယ်ဆိုရင် လယ်အလုပ်ကိုပဲ လုပ်ဖို့ ရွေးကြတာဖြစ်ပါသတဲ့။

“ရှေးအစဉ်အလာဝါဒ” Traditionalism ဆိုတဲ့ စာအုပ်မှာ ဒေါ်နာ အာမိုရိုဆို Donna Amoroso က ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းကာလမှာ ဗြိတိသျှတွေရဲ့ မလေးအုပ်စိုးသူတို့အပေါ် ထားတဲ့သဘောထားပြောင်းလဲလာပုံကို ဆွေးနွေးပါတယ်။ ဒီမှာအရေးကြီးတဲ့ အပြောင်းအလဲက မလေးပြည်နယ်တွေကို ဗြိတိသျှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်မှုကို တရားဝင်ဖြစ်အောင်လုပ်ဖို့နဲ့ပတ်သက်ပါတယ်။ အစက မလေးအုပ်စိုးသူတွေကို ဗြိတိသျှကသာ ကောင်းကောင်းမွန်မွန် အကြံပေးလို့ရှိရင် ဒီလူတွေဟာ ထိရောက်တဲ့ ခေတ်မီမော်ဒန်အုပ်စိုးသူတွေ ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ ယူဆတယ်။ နောက်ကျတော့ ဒီအုပ်စိုးသူတွေဟာ သင်လဲ ကောင်းကောင်းမတတ်ဘူးလို့ ပြောင်းလဲယူဆလာပြီးတော့ ကိုလိုနီစနစ်အောက်မှာ ဗြိတိသျှတိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်တာနဲ့ အစားထိုးမှပဲ ဖြစ်တော့မယ်လို့ ယူဆလာကြပါသတဲ့။

ဒီလိုပဲ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချနေထိုင်ကျတဲ့ တရုတ်ကုန်သည်တွေ၊ လက်မှုအနုပညာသည်တွေနဲ့ တခြားရွှေ့ပြောင်းအခြေချနေထိုင်သူတွေအပေါ်ကျတော့ ကိုလိုနီသမားတွေဟာ သိပ်ပြီး မကျေမနပ်ဖြစ်တာမျိုး ဘာညာမရှိလှဘူးတဲ့။ လာနေတာကို သဘောတောင်ကျသေးတယ်တဲ့။ အကြောင်းကတော့ ကိုလိုနီသမားဟာ ဒီလူတွေကိုကျတော့ ကိုလိုနီစီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ဖြစ်စေတယ်လို့ ထင်မြင်ယူဆလို့ဖြစ်ပါတယ်။ ဝေါဟိုင်းမ် က “တရုတ်လူမျိုးတွေဟာ ကိုလိုနီစီးပွားရေးစနစ်အတွက် အများကြီးကောင်းကျိုးပေးပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ တပြိုင်နက်တည်းမှာပဲ သူတို့ကို လူထုတွေက တခုခုကို မကျေနပ်လို့ အကျပ်အတည်းတွေ့၊ အခြေအနေမကောင်းရင် ထိုးကျွေးပစ်ဖို့ လွယ်တဲ့ လူအုပ်စု convenient scapegoat အဖြစ် သုံးတာ ခံရပါတယ်”လို့ ကောက်ချက်ချပါတယ်။ ဒီလိုဆိုတော့ ကိုလိုနီသမားက တရုတ်တွေကို ဒေသခံမဟုတ်တဲ့ လူတွေ၊ ဒါ သူတို့က အိမ်သည်မဟုတ်တဲ့လူတွေလို့ ယူဆပြီး ဘယ်လောက်ပဲ သက်တမ်းရှည်ကြာနေလာကြပါစေ၊ ကိုလိုနီသမားလို၊ ဒေသခံလူကုံထံတွေလို နိုင်ငံရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားထဲကို ထည့်လိုက်ဖို့၊ ပါဝင်ခွင့်ပေးဖို့ မလိုတဲ့လူတွေလို့ ယူဆပါတယ်။ ဒါ့ထက်ပိုဆိုးတာက “တနယ်တကျေးကလာပြီးစွန့်စားအခြေချနေသူတရုတ်တွေ” sojourners တွေအတွက် သီးသန့်ဥပဒေအစီအမံတွေ ဖော်ထုတ်ပြဋ္ဌာန်းပြီး ကာကွယ်ပေးရမဲ့သူများဆိုတာမျိုး “Protectors” အောက်မှာ ထားလိုက်ပါတယ်။ နောက်ဆုံးကျတော့ သူတို့ဟာ နယ်မြေအားဖြင့်လဲ သီးခြားခွဲခြားခံရတယ်၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးအားဖြင့်လဲ ဒေသခံလူတွေနဲ့ ခွဲခြားခြင်းခံလိုက်ကြရပါတယ်။ ဒီ လူမျိုးရေးအခြေခံပုံသေကားကျတွေကပဲ ကိုလိုနီစနစ်မူဝါဒဖြစ်တဲ့ “ခွဲခြားအုပ်ချုပ်တဲ့” မူဝါဒရဲ့ အခြေခံတွေ ဖြစ်လာပါတော့တယ်။

ဒီလိုဆိုတော့ ဒီ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့သမားရဲ့ စဉ်းစားပုံ၊ အမူအကျင့်တွေကို အာရှသားတွေက ဆက်အမွေခံကြတာ ဆန်းတော့လဲ မဆန်းပါဘူး။ ဥပမာဆိုပါစို့ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့သမားက တရုတ်တွေကို ဆိုင်ရာတိုင်းပြည်မှာ အမြဲတမ်းနေထိုင်သူများ permanent residents အဖြစ် ခွင့်မပြုခဲ့သလို၊ သူတို့ရဲ့ ဆိုင်ရာတိုင်းပြည်အပေါ် သစ္စာရှိမှုကို အမြဲ သံသယရှိနေခဲ့သလိုပါပဲ၊ ဒေသခံအီလစ်လူကုံထံတွေနဲ့ တခါတလေ အမျိုးသားရေးဝါဒီ နေရှင်နယ်လစ်ခေါင်းဆောင်တွေကပါ ဒီအတိုင်း ပြုမူကြပါတယ်။ တရုတ်တွေကိုဖြင့် သူတို့ တည်ဆောက်နေတဲ့ အသစ်ပေါ်ထွန်းလာတဲ့ အမျိုးသားနိုင်ငံအပေါ်အခြေခံတဲ့ တိုင်းပြည်မှာ တန်းတူရည်တူ နိုင်ငံရေးအခွင့်အရေးတွေ မပေးထိုက်ဘူးဆိုတာမျိုးပေါ့။ ဒီလိုဆိုတော့ နေရှင်နယ်လစ်ခေါင်းဆောင်တွေဟာ ကိုလိုနီသမားရဲ့ လူဖြူက အစစ သာတယ်ဆိုတဲ့ အတွေးအခေါ်တွေကို ဆန့်ကျင်လက်မခံဘူး၊ ကိုယ့် လူမျိုးအုပ်စုတွေအပေါ် ကိုလိုနီသမားရဲ့ ပုံသေကားကျ အစွဲအလမ်းတွေကို ဆန့်ကျင်လက်မခံဘူးသာဆိုတယ်၊ ကိုယ့်တိုင်းပြည်မှာပဲ အတူတူ နေနေကြတဲ့ တခြား လူမျိုးတွေအတွက်ကျတော့ အဲဒီ အခြေအမြစ်မရှိတဲ့ ဝါးလုံးရှည်နဲ့သိမ်းကျုံးရမ်းတဲ့ အစွဲအလမ်းတွေကို လက်ခံပစ်လိုက်ကြပါရော။ ဒီလိုနည်းနဲ့ မလေးရှားရဲ့ ခေါင်တဲ့အစွန်အဖျားမှာ၊ တောင်ပေါ်တွေမှာ စသဖြင့် နေကြတဲ့ အိုရန် အာဆယ်တွေ၊ အိုရန် အက်စ်လီတွေအပေါ် မကောင်းတဲ့ပုံသေကားကျ အစွဲအလမ်းတွေကို ဆက် ကိုင်စွဲထားကြတယ်။ ဒါမျိုးကလဲ ဒီလို ပုံသေကားကျ အစွဲအလမ်းတွေဆိုတာ ပေါ်လာပြီးရင် သေရာပါတဲ့ အမျိုးတွေ မဟုတ်လား။

ဗမာပြည်မှာကျတော့ ဒီလိုမျိုး မကောင်းတဲ့ အပျက်သဘောဆောင်တဲ့ ပုံသေကားကျစဉ်းစားတာ၊ အမူအကျင့်တွေဟာ တရုတ်တွေတင်သာမကပဲ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချ နေထိုင်ကျတဲ့ အင်ဒီးယန်းတွေကိုပါ ဟိန္ဒူ၊ မွတ်စလင်မခွဲပဲ ဆက်ဆံစဉ်းစားကြတယ်။ တကယ်တမ်း ဟိန္ဒူ၊ မွတ်စလင်လူဦးရေက ကိုလိုနီခေတ်အခါက တရုတ်ထက် ပိုများတာကိုး။ ဒီနေ့ခေတ်မီဒီယာတွေက ဗုဒ္ဓဘာသာကိုးကွယ်တဲ့ ဗမာတွေက ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် ခွဲခြားဆက်ဆံတဲ့ စဉ်းစားချက်၊ အမူအကျင့်တွေကိုပဲ အလေးပေးတင်ပြနေကြတယ်။ တကယ်က ဒါတွေအားလုံးအရ အစ ပထမက ကိုလိုနီခေတ်လို့ ပြောလို့ရတယ်။ ရိုဟင်ဂျာကစလို့ မွတ်စလင်တွေပါမကျန်၊ ဟိန္ဒူလဲအပါအဝင် အသားမဲလေလေ၊ သူတို့အပေါ် အစွဲအလမ်း prejudices တွေ ကြီးလေလေဖြစ်ပြီး ကုလား လို့ ခေါ်တာဟာ နှိမ်ခေါ်တာဖြစ်လာတယ်။

-လူများစု၊ လူနည်းစု

အန်ဒါဆင့်အလိုအရ လူမျိုးအုပ်စုလို့ သိလာမှု ethnic consciousness နဲ့ပတ်သက်လို့ပြောတာက ဒီလိုပါ။ “ကိုလိုနီအစိုးရအုပ်ချုပ်မှု သက်တမ်းရလာတာနဲ့အမျှ အဲဒီ ကိုလိုနီအုပ်စိုးမှုကို လူများစုအမျိုးသားရေးဝါဒက ဆန့်ကျင်တာ ကြီးထွားလာတယ်။ ဒီလိုကြီးထွားလာရာကနေ နိုင်ငံရေးနဲ့ ဓလေ့ထုံးစံတော်လှန်ရေးတွေ ပေါ်ပေါက်လာရာ”ကနေ “လူများစုနဲ့ လူနည်းစု”ဆိုတဲ့ သိမှုအမှတ်သညာ မွေးဖွားပေါ်ပေါက်လာတယ်။ အဲဒီပေါ်ပေါက်လာတဲ့ လူများစု၊ လူနည်းစုဆိုတဲ့ အမှတ်အညာနဲ့ လူမျိုးအုပ်စုလို့ သိလာမှု ethnic consciousness ဟာ ဆက်စပ်နေတယ်လို့ အန်ဒါဆင်က ယူဆပါတယ်။ ကိုလိုနီဝါဒ ထိပ်ဆုံးရောက်နေတဲ့ အချိန်တွေမှာ ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်မှု၊ ကိုလိုနီအစိုးရကို ဟိုးအောက်ခြေ ခရိုင်အဆင့် ဒါမှမဟုတ် ကာဘူပါတန်အဆင့်ကနေ ပြည်နယ်အဆင့်၊ မြို့တော်အဆင့်အထိ အဆင့်ဆင့် ပျံ့နှံ့တည်ရှိတဲ့ အဆင့်မြင့်အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားက ထောက်ကန်ပေးထားခဲ့ပါတယ်။ ကိုလိုနီပါဝါဟာ စတင်ထွန်းကားစပြုလာတဲ့ အခွန်ဘဏ္ဍာစနစ်ကိုအမှီပြုပြီး စစ်ရေးနဲ့ စီးပွားရေးအင်အားကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်တယ်။ ကိုလိုနီအုပ်စိုးသူတွေရဲ့ အဓိကတခုထဲသော အားနည်းချက်ကတော့ သူတို့ဟာ သိသိသာသာကြီးကိုပဲ မြင်သာတဲ့ လူနည်းစုဖြစ်နေတယ်ဆိုတဲ့ အချက်ပါပဲ။ ကိုလိုနီဆန့်ကျင်ရေးသမားတွေအတွက် အဓိကအရေးအကြီးဆုံး ကိစ္စကတော့ ဒေသခံ လူမျိုးအုပ်စု မျိုးစုံကို ဘယ်လိုစုရုံး၊ စည်းရုံးသိမ်းသွင်းပြီး ကိုလိုနီလူနည်းစုကို ထိထိရောက်ရောက် ပြန်လည်တုံ့ပြန်စိန်ခေါ်နိုင်မဲ့ နိုင်ငံရေးလူများစုကို စုဖွဲ့မလဲဆိုတဲ့ ကိစ္စပဲဖြစ်ပါတယ်။

ဒီ လူများစု-လူနည်းစု ဆက်ဆံရေးကို သတိပြုမိလာတာဟာ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့သမားက သူ့ကိုလိုနီလူအုပ်စုရဲ့ သန်းခေါင်စာရင်း ကောက်ယူဖို့ လုပ်ဆောင်လာတာနဲ့လဲ တိုက်ရိုက် ဆက်စပ်နေပါတယ်။ သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ဖို့လုပ်တာကနေ လူတွေကို “ethnic group”ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်အောက်ကနေ လူမျိုးခွဲခြားတာ စပြီးလုပ်လာပါတော့တယ်။ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့သမားဟာ ဒီလိုလုပ်ရာကနေ “လူများစုညွန့်ပေါင်း” “majority coalition” ဖြစ်လာအောင် ဆွဲဆောင်သိမ်းသွင်းနိုင်လောက်စရာ လူနည်းစုလူအုပ်စုလို့ ခေါ်ကြမဲ့ လူအုပ်စုတွေကို စပြီး သတ်မှတ် identify လုပ်နိုင်လာပြီး ဒီလူများစုညွန့်ပေါင်းနဲ့ ဟိုဘက် အမျိုးသားရေးဝါဒီအုပ်စုတွေကို ပြန်ဆန့်ကျင်နိုင်မလားလို့ လုပ်လာပါတော့တယ်။ အကြောင်းကတော့ နေရှင်နယ်လစ်အုပ်စုတွေကသာ လူများစုညွန့်ပေါင်းကို ဖွဲ့နိုင်လောက်သွားရင် သူတို့ရဲ့ ကိုလိုနီအုပ်စိုးမှုကို ထိထိရောက်ရောက် ဆန့်ကျင်လာနိုင်မှာ၊ သူတို့အုပ်စိုးမှုဟာ ဘယ်လောက်တရားနည်းလမ်းမကျဘူးဆိုတာကို ထိထိရောက်ရောက် စိန်ခေါ်လာနိုင်မှာကို ထိတ်လန့်စိုးရိမ်ကြလို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနောက်ခံအခြေအနေမှာ လူနည်းစုလူအုပ်စုတွေကို သတ်မှတ်ခွဲခြားခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

အန်ဒါဆင်က လူနည်းစုလို့ဆိုရာမှာ သူ့ထူးခြားချက်နဲ့ သူရှိတဲ့ အုပ်စုလေးစုရှိတယ်လို့ ယူဆပါတယ်။ ပထမအုပ်ကတော့ “ခရစ်ယာန်အယူကိုသွတ်သွင်းထားတဲ့အုပ်စုတွေ” ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအုပ်စုတွေက ပညာရေးဘက်မှာ အများအားဖြင့် အခွင့်အရေးပိုရကြတယ်၊ ကိုလိုနီစစ်တပ်၊ ပုလိပ်တပ်ဖွဲ့၊ အရပ်ဘက်ဗျူရိုကရေစီဘက်စသည်မှာ နေရာ ရကြပါတယ်။ နောက်ပိုင်းကျတော့ ဒီအုပ်စုတွေရဲ့ ဘာသာရေးအရ အတန်းအစားခွဲခြားမှုဟာ လျော့သွားပြီးတော့ သူတို့ရဲ့ လူမျိုးအုပ်စု ကွဲပြားမှုက သူတို့ကို ကိုလိုနီသမားရဲ့ မဟာမိတ်ဖြစ်အောင် တွန်းပို့လာပါတယ်။ ဥပမာဆိုရင် ဒက်ချ်အင်ဒီးရဲ့ မိုလုကန်တွေနဲ့ ဗမာပြည်က ကရင်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒုတိယအနေနဲ့ ကိုလိုနီသမားနဲ့ မဟာမိတ်ဖြစ်ဖို့ အလားအလာရှိတဲ့ အုပ်စုကတော့ တရုတ်လူနည်းစုလို့ သတ်မှတ်ပိုင်းခြားလေ့ရှိတဲ့ လူအုပ်စုက ထွက်ပေါ်လာပါတယ်။ သူတို့ဟာ မတူတဲ့ ဘာသာစကားပြောတယ်၊ ကွဲပြားတဲ့ ထုံးစံဓလေ့ရှိတယ် စတဲ့ အကြောင်းပြချက်တွေပေါ်မှာ အခြေခံပြီး သူတို့အတွက် သီးခြား တရားစီရင်ရေးစနစ်ကို ထူထောင်ပေးထားတာမျိုးပါ။ ရလဒ်ကတော့ တရုတ်တွေကို ဥပဒေကြောင်းအရ၊ နေထိုင်မှုအရ၊ အလုပ်အကိုင်အရ သီးသန့်ခွဲခြားထားမှု ပေါ်လာတာပဲဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်တော့ အဲဒီပြောနေတဲ့ တရုတ်အုပ်စုထဲမှာ တရုတ်စကား မပြောတတ်၊ မဖတ်တတ်၊ မရေးတတ်တဲ့သူတွေ အများကြီးပါ။ များသောအားဖြင့်ကတော့ ဒီအုပ်စုလဲ ကိုလိုနီသမားရဲ့ မဟာမိတ် ဖြစ်သွားတတ်ပါတယ်။

တတိယအုပ်စုကတော့ လူဦးရေအားဖြင့် သေးငယ်ပြီး ပထဝီအနေအထားအရ ဝေးလံခေါင်ဖျားတဲ့နေရာတွေမှာ နေထိုင်ကြကာ စီးပွားရေးအရလဲ ရင်းမြစ်တွေ များများစားစား မရှိလှတဲ့ တောင်ပေါ်နေ မျိုးနွယ်စုတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ကိုလဲ သီးခြား လူမျိုးအုပ်စုများရယ်လို့ သတ်မှတ်လိုက်ပြီးတော့ ကိုလိုနီသမားရဲ့ စုဖွဲ့မှု၊ ညွန့်ပေါင်းထဲကို ဆွဲသွင်းခြင်းခံရပါတယ်။ အစောပိုင်းက အရာမသွင်းခံရတဲ့ ဒီလူအုပ်စုတွေ (မလေးရှားမှာ အိုရန်အက်စလီ၊ ဗမာပြည်မှာဆို အရှေ့ပိုင်းက ကယား၊ မြောက်ပိုင်းက ချင်းနဲ့ ကချင်၊ ဖိလစ်ပိုင်လူဇွန်မှာဆို တောင်ပေါ်မျိုးနွယ်စုတွေ)ကိုလဲ နောက်ဆုံးကျမှ စုရုံးစည်းရုံးပြီးတော့ မင်းတို့ဟာတော့ အောက်ပိုင်းက လူမျိုးအုပ်စုတွေနဲ့ မတူဘူးလို့ ဖော်ပြတာမျိုး လုပ်ပါတယ်။

စတုတ္ထအုပ်စုကတော့ လူတန်းစား class အပေါ်အခြေခံပါတယ်။ ပြောရရင် လူများစုထဲက အစဉ်အလာအီလစ်လူကုံထံတွေပေါ့။ ဒီလူကုံထံအသိုင်းအဝိုင်းက အနောက်တိုင်းပုံစံ ပညာသင်နိုင်ဖို့ အခွင့်အရေးတွေလဲ ရကြသလို ကိုလိုနီဗျူရိုကရေစီရဲ့ အောက်ပိုင်းအဆင့်တွေမှာလဲ အလုပ်အကိုင်တွေ ရကြပါတယ်။ ဗြိတိသျှအတွက် အကောင်းဆုံး မဟာမိတ်ဖြစ်ခဲ့တာကတော့ မလေးရှားဥပမာ၊ မလေးရှားက “အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိတွေ” “administocrats” တွေဖြစ်ပြီးတော့ (အင်ဒို) ဒက်ချ်တွေအတွက်ကတော့ ဂျာဗားက ပရီဂျာဂျီတွေဖြစ်ပါတယ်။

ကိုလိုနီစနစ် နိဂုံးချုပ်ခါနီးလာတဲ့အခါ နေရှင်နယ်လစ်လှုပ်ရှားမှုတွေက ဥပဒေပြုရေးမှာ ပါဝင်ကိုယ်စားပြုမှုကို တောင်းဆိုတိုက်ပွဲဝင်လာတာနဲ့ အမျှ ကိုလိုနီသမားတွေဟာ သူတို့အတွက် သီးသန့် ဖယ်ထားတဲ့ အထူးထိုင်ခုံနေရာတွေ ယူရုံသာမကပါဘူး၊ သူတို့ရဲ့ မဟာမိတ် လူမျိုးအုပ်စုတွေအတွက် ထိုင်ခုံနေရာတွေလဲ ဖန်တီးလိုက်ကြပါတယ်။ ဒီလိုနည်းနဲ့ လူမျိုးအုပ်စုတွေထဲကမှ အခွင့်ထူးအခံရဆုံး၊ ရှေးရိုးစွဲ၊ ကိုလိုနီသမားနဲ့ပူးပေါင်းရေးလုပ်လာတဲ့ လူတွေဟာ အဲဒီလူမျိုးအုပ်စုတွေရဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေ ရယ်လို့ ဖြစ်လာပြီး ဥပဒေပြုလွှတ်တော်များမှာ သူတို့အတွက် ထိုင်ခုံနေရာတွေ ရလာကြပါတယ်။

ဒီ ကိုလိုနီစနစ်ကလာတဲ့ လူမျိုးရေးခွဲခြားတဲ့စနစ် (racism) ရဲ့ အမွေ၊ အစဉ်အလာဟာ ကိုလိုနီစနစ်လွန်အရှေ့တောင်အာရှမှာ ဆက်ပြီး ရှင်ကျန်နေသေးတယ်လို့ ဘန် အန်ဒါဆင်က စောဒကတက်၊ တင်ပြပါတယ်။ အကြောင်းကတော့ အာဏာရ လူများစုညွန့်ပေါင်းတွေ ပေါ်ပေါက်လာကြပြီဆိုရင်လဲ ဒီအခြေခံစဉ်းစားချက်၊ တိမ်းညွတ်မှုတွေကနေပဲ ပေါ်ပေါက်လာတာ တွေ့ရသလို အဲဒီ အခြေခံတွေအပေါ်မှာပဲ ရပ်ခံပြီးတော့ သူတို့ရဲ့ အာဏာကို တည်မြဲအောင် ထိန်းသိမ်းနေကြလို့ပါပဲတဲ့။ တကယ်တော့ ဒီ ပုဂ္ဂလိက ဓလေ့ထုံးစံဆိုင်ရာ အတားအဆီးတွေ subjective cultural impediments တွေကပါ ယေဘူယျစနစ်ဆိုင်ရာအကြောင်းတရားတွေ objective structural factors တွေနဲ့အတူပါနေပြီး လူနည်းစုအုပ်စုတွေကို နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးတွေမှာ ခွဲခြားဖယ်ကျဉ်တာတွေ ဖြစ်ပေါ်စေတာြဖစ်ပါတယ်။ ပုဂ္ဂလိက ကော၊ ယေဘူယျအကြောင်းတရားတွေကိုကော ထည့်သွင်းစဉ်းစားမှာ လူမျိုးအုပ်စုပြဿနာတွေဟာ အရှေ့တောင်အာရှမှာ ဘာကြောင့်ခုထိ ဆက်ကျန်နေရသလဲဆိုတာကို ရုပ်လုံးကြွ ရှင်းပြနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

အမျိုးသားနိုင်ငံထူထောင်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ လူအားလုံး သူတို့ဟာ စိတ်ကူးပုံဖော်ထားတဲ့ အသိုက်အဝန်းတခုရဲ့ အဖွဲ့ဝင်၊ အသိုက်အဝန်းဝင်တွေဖြစ်တယ်လို့ လက်ခံယုံကြည်လာအောင် တိုက်တွန်းသိမ်းသွမ်းဆွဲဆောင်နိုင်ဖို့ ဖြစ်လေတော့ ဒီ အမျိုးသားနိုင်ငံထူထောင်ရေးအလုပ်ကို အလွယ်တကူ မလုပ်နိုင်ဘူးဆိုတာကို တွေ့မြင်ကြရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ၁၉၅၀နှောင်းပိုင်းနှစ်များမှာ အင်ဒိုနီးရှား အကျပ်အတည်းတွေကြုံရတာ၊ ဗမာပြည်မှာဆိုလဲ လူများစုဗမာတွေစုနေကြတဲ့ ဗမာပြည်အလယ်ပိုင်းနဲ့ အောက်ပိုင်း ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းဒေသတွေနဲ့ ဗမာပြည် အရှေ့ဖျား၊ မြောက်ဖျားနဲ့ အနောက်မြောက်ဒေသတွေမှာ နေကြတဲ့ တောင်ပေါ်က လူနည်းစုလူမျိုးအုပ်စုတွေအကြား မပြီးနိုင်မစီးနိုင်ရှိနေရတဲ့ လူမျိုးအုပ်စုစစ်ပွဲတွေဟာ ဒီအထက်ဖော်ပြပါ ကိုလိုနီဆိုးမွေတွေနဲ့ ပတ်သက်ဆက်နွယ်နေတာဖြစ်ပါတယ်။

ဆက်ပါဦးမည်။

Loh, Francis Kok Wah. “Ethnic Diversity and the Nation State: From Centralization in the Age of Nationalism to Decentralization amidst Globalization.” Inter-Asia Cultural Studies 18, no. 3 (July 3, 2017): 414–32. https://doi.org/10.1080/14649373.2017.1346165. ကို ပါမောက္ခဖရန်စစ်လို အသက် ၇၀ ပြည့် မွေးနေ့အကြို အမှတ်တရအဖြစ် ထက်မင်းလွင် ဘာသာပြန်ဆိုသည်။

copy from:

https://www.facebook.com/share/p/1Aeqy2vz3h/?mibextid=wwXIfr