အဆီ

 ဒေါက်တာ သန်းဝင်း ပြောဆို ဆွေးနွေးမှုများကို ကျေးဇူးတင်ပါသည်။

ကိုလက်စထရော များခြင်း နဲ့ နှလုံးရောဂါ − ရိုးရာ ဆေးပညာ နဲ့ Functional Medicine ရဲ့ အမြင်ကွဲပြားချက်

သင်မေးခွန်းမှာ ဆိုခဲ့သလို၊ ရိုးရာ ဆေးပညာ (conventional medicine) မှာ ကိုလက်စထရော အထူးသဖြင့် LDL cholesterol (မကောင်းတဲ့ ကိုလက်စထရော) များရင် နှလုံးသွေးကြောပိတ်ခြင်း၊ နှလုံးရောဂါ၊ လေဖြတ်ခြင်း စတဲ့ ပြဿနာတွေ ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ဆေးပညာရှင်တွေ ပြောကြပါတယ်။ ဒါက အဓိက အကြောင်းရင်း တစ်ခု ဖြစ်တယ်လို့ ယူဆကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ Functional Medicine မှာတော့ တိရစ္ဆာန် အဆီ (animal fats နဲ့ saturated fats) ကို အဓိက အပြစ်တင်မနေဘဲ၊ မူလဇစ်မြစ် (root causes) ကို ရှာဖွေပြီး ကြည့်ပါတယ်။ ရှင်းပြပါမယ်။

ရိုးရာ ဆေးပညာ ရဲ့ အမြင်

တိရစ္ဆာန် အဆီ (အမဲသား၊ ဝက်သား၊ နို့ထွက်ပစ္စည်း၊ ဥ စသည်) ထဲက saturated fats နဲ့ dietary cholesterol က LDL ကို မြင့်တက်စေပြီး သွေးကြောနံရံမှာ အဆီပြားတွေ (plaque) စုပုံစေတယ်လို့ ယူဆပါတယ်။

သက်သေ − နှစ်ပေါင်းများစွာ လေ့လာမှုတွေ (ဥပမာ American Heart Association ရဲ့ လမ်းညွှန်ချက်များ) အရ saturated fats များရင် LDL မြင့်တက်ပြီး နှလုံးရောဂါ အန္တရာယ် ပိုများတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါကြောင့် saturated fats ကို နေ့စဉ် ကယ်လိုရီ ရဲ့ ၆% အောက် လျှော့ချဖို့ အကြံပေးကြပါတယ်။

ကုသမှု − Statins ဆေးတွေ အဓိက သုံးပြီး LDL လျှော့ချပါတယ်။

Functional Medicine ရဲ့ အမြင်

Functional Medicine မှာ ကိုလက်စထရော များတာ က နှလုံးရောဂါ ရဲ့ လက္ခဏာ (symptom) တစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပြီး မူလဇစ်မြစ် မဟုတ်ဘူးလို့ ယူဆပါတယ်။ တိရစ္ဆာန် အဆီ က ပြဿနာ မဟုတ်ဘဲ၊ အဆီ အရည်အသွေး၊ ပမာဏ နဲ့ ခန္ဓာကိုယ် အခြေအနေ ပေါ် မူတည်ပါတယ်။ အဓိက အကြောင်းရင်းတွေ −

ရောင်ရမ်းမှု (inflammation) နဲ့ LDL ဓာတ်တိုးခြင်း (oxidation)။ LDL က ဓာတ်တိုး (oxidized) ဖြစ်မှ သွေးကြောနံရံ ပျက်စီးပြီး plaque ဖြစ်စေပါတယ်။ ဒါကို ဖြစ်စေတာ က သကြား များခြင်း၊ စိတ်ဖိစီးမှု၊ အူ microbiome မညီမျှခြင်း၊ အင်ဆူလင် ခံနိုင်ရည် နည်းခြင်း စတဲ့ အချက်တွေ ပါ။

ကိုလက်စထရော ပမာဏ များရင်တောင် ကျန်းမာတဲ့ လူတချို့ (ဥပမာ low-carb diet စားသူတွေ) မှာ နှလုံးရောဂါ မဖြစ်တတ်ဘူးလို့ လေ့လာမှုတွေ (၂၀၂၅ ခုနှစ် အချက်အလက်များ) အရ တွေ့ရပါတယ်။

တိရစ္ဆာန် အဆီ က အရည်အသွေး ကောင်းရင် (ဥပမာ grass-fed အမဲသား၊ ကျက်စားခဲ့တဲ့ ကြက်) အာဟာရ များပြီး ရောင်ရမ်းမှု လျှော့ချနိုင်ပါတယ်။ ပြဿနာ က ပြုပြင်ထားတဲ့ အစာ၊ သကြား၊ အဆီ မညီမျှမှု တွေ ပါ။

နှိုင်းယှဉ်ဇယား

အချက်,ရိုးရာ ဆေးပညာ,Functional Medicine

ကိုလက်စထရော များရတဲ့ အကြောင်း,တိရစ္ဆာန် အဆီ နဲ့ saturated fats အဓိက,ရောင်ရမ်းမှု၊ သကြား၊ အင်ဆူလင် ခံနိုင်ရည်၊ အူ ပြဿနာ

နှလုံးရောဂါ အန္တရာယ်,LDL များရင် တိုက်ရိုက် အန္တရာယ်,Oxidized LDL နဲ့ ရောင်ရမ်းမှု က အဓိက အန္တရာယ်

ကုသမှု,Statins ဆေး နဲ့ LDL လျှော့ချ,အစားအသောက် ပြင်၊ ရောင်ရမ်းလျှော့၊ မူလဇစ်မြစ် ကုသ

တိရစ္ဆာန် အဆီ,ရှောင်ကြဉ်ရန် အကြံပြု,အရည်အသွေး ကောင်းရင် ကျန်းမာရေး ကောင်းကျိုး ရှိနိုင်

Functional Medicine ရဲ့ အကြံပြုချက်များ

စစ်ဆေးမှု။ ရိုးရာ LDL တင် မကဘဲ oxidized LDL၊ hs-CRP (ရောင်ရမ်းမှု အမှတ်)၊ LDL particle size/number၊ အူ microbiome စတဲ့ အဆင့်မြင့် စစ်ဆေးမှု လုပ်ပါ။

အစားအသောက်။ Anti-inflammatory diet (ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ ငါး၊ အရည်အသွေး ကောင်း တိရစ္ဆာန် အဆီ၊ အခွံမာ အစေ့) စားပါ။ သကြား နဲ့ ပြုပြင်အစာ လျှော့ပါ။

နေထိုင်မှု။ လေ့ကျင့်ခန်း၊ အိပ်ရေးဝဝ၊ စိတ်ဖိစီးမှု လျှော့ချပါ။

ဆေးဖက်ဝါး အပို − Omega-3၊ curcumin၊ vitamin D စသည် ရောင်ရမ်းလျှော့ရန် သုံးနိုင်ပါတယ်။

နှလုံးရောဂါ က အချက်များစွာ ပါဝင်တဲ့ ရှုပ်ထွေးတဲ့ ပြဿနာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရိုးရာ နည်းက ကိုလက်စထရော ကို ပစ်မှတ်ထားပြီး ကောင်းကျိုး ရှိသူတွေ ရှိသလို၊ Functional Medicine က တစ်ဦးချင်း ကွဲပြားမှု ကို ထည့်စဉ်းစားပြီး မူလဇစ်မြစ် ကုသတတ်ပါတယ်။ ကျန်းမာရေး ပြဿနာ ရှိရင် ဆရာဝန်နဲ့ တိုင်ပင်ပြီး ရွေးချယ်ပါ။

တိရစ္ဆာန်အဆီ (ဝက်ဆီ၊ ကြက်အရေခွံ၊ ဂျီ၊ ဒိန်ခဲ စသည်) နဲ့ ကျန်းမာရေး − အရင်ပြောခဲ့တာတွေ ဘာကြောင့် ပြောင်းလဲလာရတာလဲ။

အရင်က ဆေးပညာ နဲ့ ကျန်းမာရေး လမ်းညွှန်ချက်တွေ မှာ တိရစ္ဆာန်အဆီ (animal fats နဲ့ saturated fats) က ကိုလက်စထရော များစေပြီး နှလုံးရောဂါ၊ သွေးကြောပိတ်၊ လေဖြတ် စတာ ဖြစ်စေတယ်လို့ ပြောကြပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ဝက်ဆီ (lard)၊ ကြက်အရေခွံ၊ ထောပတ်၊ ဂျီ (ghee - အိန္ဒိယ ရှင်းထားတဲ့ ထောပတ်)၊ အဆီ များတဲ့ ဒိန်ခဲ တွေ ကို ရှောင်ဖို့ အကြံပေးခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ခုနောက်ပိုင်း (၂၀၂၀-၂၀၂၅ ခုနှစ်တွေ သုတေသနအရ) အချို့ ပညာရှင်တွေ နဲ့ Functional Medicine ပညာရှင်တွေ က ဒီအဆီ တချို့ က ကျန်းမာရေး ကောင်းကျိုး ရှိနိုင်တယ်လို့ ပြောလာကြပါတယ်။ ဒါက သိပ္ပံ အချက်အလက် အသစ်တွေ နဲ့ အရင် ယူဆချက်တွေ မမှန်ကန်မှု တွေ့ရလို့ ပါ။ အသေးစိတ် ရှင်းပြပါမယ်။

အရင်က ဘာကြောင့် ရှောင်ဖို့ ပြောခဲ့ကြတာလဲ။

၁၉၅၀-၁၉၈၀ ခုနှစ်တွေ မှာ သုတေသနတွေ အရ saturated fats က LDL ကိုလက်စထရော ("မကောင်းတဲ့" ကိုလက်စထရော) များစေပြီး နှလုံးရောဂါ ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်တက်တယ်လို့ ယူဆခဲ့ကြပါတယ်။

American Heart Association နဲ့ Dietary Guidelines for Americans (၂၀၂၀-၂၀၂၅) မှာ နေ့စဉ် ကယ်လိုရီ ရဲ့ ၁၀% အောက် ပဲ saturated fats စားဖို့ အကြံပေးခဲ့ပါတယ်။ ဝက်ဆီ၊ ကြက်အရေခွံ၊ ဂျီ၊ အဆီ များတဲ့ ဒိန်ခဲ တွေ က ဒီ fats များလို့ ရှောင်ဖို့ ပြောခဲ့ကြပါတယ်။

ခုနောက်ပိုင်း ဘာကြောင့် ပြောင်းလဲလာရတာလဲ။

၂၀၂၀-၂၀၂၅ ခုနှစ် သုတေသန အသစ်တွေ အရ အရင် ယူဆချက်တွေ မပြည့်စုံဘူး ဆိုတာ တွေ့ရပါတယ်။ အဓိက အချက်တွေ −

Food Matrix နဲ့ အရည်အသွေး အရေးကြီးတယ်။ တိရစ္ဆာန်အဆီ က saturated fats များပေမဲ့ အစားအစာ တစ်ခုလုံး ရဲ့ ဖွဲ့စည်းမှု (ဥပမာ ဗီတာမင်၊ ပရိုတင်း၊ အမျှင် စတာ ပါဝင်မှု) က ကျန်းမာရေး ကို ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။ ပြုပြင်ထားတဲ့ အစာ တွေ မှာ saturated fats ရှိရင် ဆိုးကျိုး များပေမဲ့ သဘာဝ တိရစ္ဆာန်အဆီ တွေ မှာ မဆိုးပါဘူး။

ရောင်ရမ်းမှု နဲ့ ဓာတ်တိုး ပျက်စီးမှု က အဓိက ပြဿနာ။ ကိုလက်စထရော များတာ မဟုတ်ဘဲ သကြား၊ ပြုပြင်အစာ၊ စိတ်ဖိစီးမှု က ရောင်ရမ်းမှု ဖြစ်စေပြီး နှလုံးရောဂါ ဖြစ်စေပါတယ်။

လေ့လာမှု အသစ်တွေ အရ အဆီ ကောင်း တိရစ္ဆာန်အဆီ စားသူတွေ မှာ နှလုံးရောဂါ အန္တရာယ် မမြင့်တတ်ပါဘူး။ ဥပမာ အဆီ များတဲ့ ဒိန်ခဲ၊ ဂျီ စားသူတွေ မှာ နှလုံး ပြဿနာ နည်းတယ်လို့ တွေ့ရပါတယ်။

တိရစ္ဆာန်အဆီ တချို့ ရဲ့ ကျန်းမာရေး ကောင်းကျိုး နဲ့ အန္တရာယ်

အဆီ အမျိုးအစား,ကောင်းကျိုး (အသစ် သုတေသနအရ),အန္တရာယ် (အရင် နဲ့ အချို့ လက်ရှိ အမြင်)

ဝက်ဆီ (Lard),အပူ ခံနိုင်ရည် မြင့်၊ အရသာ ကောင်း၊ monounsaturated fats များ (olive oil နဲ့ ဆင်တယ်)၊ ကိုလက်စထရော လျှော့ချနိုင်၊ အဆီ များတဲ့ အစားအစာ မှာ ကျန်းမာ ရွေးချယ်မှု။,အဆီ များရင် ကယ်လိုရီ များ၊ ပြုပြင်ထားရင် ဆိုးကျိုး များ။

ကြက်အရေခွံ,ကြွပ်ရွ အရသာ၊ ကော်လာဂျင် နဲ့ ပရိုတင်း များ၊ unsaturated fats များ၊ အဆီ ကောင်း ပါဝင်။,ကြော်ရင် ကယ်လိုရီ များ၊ အချို့ လေ့လာမှု မှာ နှလုံး အန္တရာယ် မြင့်။

ဂျီ (Ghee),ရောင်ရမ်းမှု လျှော့၊ အူ ကျန်းမာ၊ ကိုလက်စထရော မဆိုး၊ အပူ ခံနိုင်ရည် မြင့်၊ ဗီတာမင် A၊ E များ။ အိန္ဒိယ ဆေးပညာ မှာ ကျန်းမာ အစာ။,ကယ်လိုရီ များ၊ အလွန်များရင် ကိုလက်စထရော မြင့်နိုင်။

အဆီ များတဲ့ ဒိန်ခဲ,ကယ်လ်စီယံ၊ ပရိုတင်း များ၊ အူ microbiome ကောင်း၊ နှလုံး ရောဂါ အန္တရာယ် နည်း (အချို့ လေ့လာမှု)။,အချို့ လေ့လာမှု မှာ ကိုလက်စထရော မြင့်စေ။

Functional Medicine ရဲ့ အမြင်

Functional Medicine မှာ တိရစ္ဆာန်အဆီ က မူလဇစ်မြစ် မဟုတ်ဘူး ဆိုပါတယ်။ အရည်အသွေး ကောင်း သဘာဝ အဆီ (grass-fed အမဲ၊ ကျက်စား ကြက်၊ ဝက်) က ကျန်းမာ ကျိုး များပါတယ်။ ပြဿနာ က သကြား၊ ပြုပြင်အစာ၊ အူ မညီမျှမှု တွေ ပါ။ တစ်ဦးချင်း ကွဲပြားမှု ကို ထည့်စဉ်းစားပြီး စစ်ဆေး ကုသပါတယ်။

အချုပ်။ သိပ္ပံ အသစ်တွေ အရ တိရစ္ဆာန်အဆီ တချို့ က ကျန်းမာ ရွေးချယ်မှု ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပမာဏ များရင် ကယ်လိုရီ များ နဲ့ အချို့ အန္တရာယ် ရှိနိုင်ပါတယ်။ တစ်ဦးချင်း ကျန်းမာရေး အခြေအနေ ပေါ် မူတည်ပါတယ်။ ဆရာဝန် သို့မဟုတ် အာဟာရ ပညာရှင်နဲ့ တိုင်ပင်ပြီး ရွေးချယ်ပါ။ ကျန်းမာပျော်ရွှင်ပါစေ။