အပင်တွေရဲ့ အဆိပ်

 အပင်တွေရဲ့ အဆိပ်တွေကို ကျွန်ုပ်တို့ အရသာခံပြီး စားသုံးနေကြတယ်

ကျွန်ုပ်တို့ နေ့စဥ် ထမင်းဝိုင်းမှာ စားနေကြတာတွေက အသားငါး အသီး အနှံ အစေ့အဆံ သစ်ဥ နဲ့ အ ရွက်တွေ။ ထမင်း ဟင်း အပြင် အချိုပွဲဆိုတာတွေ အဆာပြေဆိုတာတွေ စားကြသေးတယ်။ သဗ္ဗေ သတ္တာ အာဟာရဌိတိကာ ဆိုရိုးစကားအတိုင်း အာဟာရကို မှီဝဲပြီး အသက်ရှင်နေကြရတာ။

မြန်မာ ဆိုရိုးစကားတွေက အစာလဲဆေး ဆေးလဲအစာ လို့လဲဆိုတယ်။ အစာအများစုက ဆေးဖက်ဝင်လို့ပါ။ ဒါပေမဲ့ အစားမတော် တစ်လုပ် ဆိုတဲ့စကားအရ အဆင်မသင့်ရင် အစားတစ်လုပ်က အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်တယ် ဆိုတာလဲ ရှိပြန်တယ်။ ဆေးသိပ္ပံ ပညာရပ်တွေ တိုးတက်လာပြီး အစွမ်းထက်တဲ့ ဆေးဝါးတွေ တီထွင်လာတာမှာ ဆေးဖက်ဝင်တယ်ဆိုတဲ့ စားလို့ရတဲ့ အပင်တွေက ထုတ်လုပ်တဲ့ပစ္စည်းတွေလဲ ပါနေပါတယ်။ စားစရာ တစ်မျိုးနဲ့ တစ်မျိုး မတည့်ကြတာရှိသလို တချို့ဆေးတွေက တချို့စားစရာတွေနဲ့ ဓာတ်မတည့်လို့ အတူတွဲစားမိရင် အန္တရာယ်ဖြစ်တာတွေလဲ သိလာကြတယ်။

အခုရက်ပိုင်းမှာ University of California Berkeley က ပါမောက္ခ Noah Whiteman ရေးတဲ့ ''Most Delicious Poison: The Story of Nature's Toxins -- From Spices to Vices'' စာအုပ်အတွက် ၂၀၂၃ နှစ်ကုန်ပိုင်းမှာ ရေးကြတဲ့ Book Review တွေဖတ်ကြည့်ပြီး၊ အရသာ သိပ်ကောင်းပါတယ်၊ စားသုံးသူတွေ အရမ်းကြိုက်တယ် ဆိုတဲ့ အစာတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကောင်းတာရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ အဆိပ်တွေပါနေမလား စပ်စုခြင်သွားတယ်။

Noah Whiteman က evolutionary biologist တစ်ဦးပါ။ သူ့အဖေက လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၃၀ က နေ့တစ်နေ့မှာ လေဖြန်းတာ (mini stroke) ဖြစ်လို့ ဆရာဝန်တွေ ညွှန်ကြားချက်နဲ့ သွေးကြဲဆေး warfarin ကိုသောက်နေရတယ်။ နှစ်တော်တော်ကြာ အဆင်ပြေနေပြီးမှ ဆေးစစ်တာမှာ သူ့ခန္ဓာကိုယ်က warfarin ကို မတုန့်ပြန်ပေးဘူးဆိုတာတွေ့ရတာကို ဆရာဝန်တွေအဖြေရှာတော့ သူ့အဖေက မနက်စာစားတိုင်း grapefruit juice သောက်လေ့ရှိတာသွားတွေ့တယ်။ Grapefruit juice မှာ အသည်းက warfarin အပေါ် အလုပ်လုပ်မပေးအောင် တားနိုင်တဲ့ furanocoumarin ဆိုတဲ့ ဓာတ်တစ်ခုပါတယ်၊ ဒါကြောင့် သွေးကြဲဆေးက အာနိသင်မပြနိုင်တော့တာ။

သူ့အဖေက ဆိုင်ကယ် မတော်တဆမှု ဖြစ်တာရဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ကိုက်ခဲတဲ့ဝေဒနာတွေ သက်သာအောင် အရက်သောက်ရင်းက အရက်စွဲတဲ့ ရောဂါ ထပ်ဖြစ်လာပြီး အရက်ဒဏ်ကြောင့် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့တယ်။ အဲဒါကြောင့် အရက်စွဲတာနဲ့ ဆိုင်တဲ့ ဇီဝဖြစ်စဥ် နဲ့ဗီဇသဘောတွေကို လေ့လာရင်း ethanol ဆိုတဲ့ အရက်နဲ့ gamma-aminobutyric acid (GABA) ဆိုတဲ့ neurotransmitter အလုပ်လုပ်ပုံ ဆင်တူတာ သိလိုက်တယ်။ GABA က နာဗ်အစွန်းမှာရှိတဲ့ သူ့ကိုလက်ခံတဲ့ receptors ကို လှုံ့ဆော်လိုက်ရင် စိတ်အေးချမ်းတဲ့ ခံစားချက်တွေ ဖြစ်လာစေတယ်။ အရက်ကလဲ GABA ကိုလက်ခံတဲ့ receptors တွေကို လှုံ့ဆော်တဲ့အတွက် စိတ်ညစ်တာတွေပျောက်ပြီး ထုံဆေးပေးထားသလို ဖြစ်ပြီး တခြားလူတစ်ယောက်လို ပုံစံပြောင်းသွားစေတာ။ အရက်လဲ အပင်ထွက် သကြားဓာက်ကနေ ဖြစ်လာတဲ့ ပစ္စည်းပါ။ ထင်ရှူးပင်ကထွက်တဲ့ အ​စေး နဲ့ ဆီ ကလဲ အလားတူ အာနိသင်ရှိတယ်လို့ဆိုတယ်။ ဒါကြောင့် ထင်းရှူးတောထဲကို ဖြတ်ပြီး လမ်းလျှောက်ရင် စိတ်လက်ပေါ့ပါးပြီး ချမ်းသာတဲ့ ခံစားချက်ရစေတာဖြစ်မယ်လို့ Noah Whiteman က သုံးသပ်ထားတယ်။

သူ့အဖေရဲ့ အတွေ့အကြုံကို သင်ခန်းစာယူပြီး Noah Whiteman က အပင်တွေမှာ လူနဲ တိရစ္ဆာန် တွေရဲ့ ဇီဝဖြစ်ပျက်မှုတွေအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိတဲ့ ဘယ်လို အဆိပ်အတောက် ပစ္စည်းတွေ ပါနေကြတယ်၊ တိရစ္ဆာန်တွေက အဲဒီပစ္စည်းတွေနဲ့ ဘယ်လို နေသားကျနေတယ် ဆိုတာနဲ့ လူသားတွေက ဒါတွေကို ဘယ်လိုကိုင်တွယ်ပြီး အကျိုးရှိအောင် သုံးနေကြတယ် ဆိုတာတွေကို လေ့လာပြီး စာအုပ်ကို ရေးခဲ့တာလို့ဆိုတယ်။

သူ့စာအုပ်ကို ဝယ်ဖတ်တာ မဟုတ်ပဲ သတင်းစာတွေ ဂျာနယ်တွေမှာ ရေးကြတဲ့ book review တွေမှာပါတဲ့ စာမြည်းလေးတွေ ကိုဖတ်ရပြီး အစာနဲ့ဆေး အစာရဲ့ဘေး အကြောင်း တွေကို စပ်စုမိသွားတယ်။

စားနေကျအစားအစာတွေမှာ အများစုက အပင်တွေရဲ့ မြေပေါ်ပိုင်းကရတဲ့ အညှောက် အညွန့် အရွက် အသီး အပွင့် အခေါက် နဲ့ မြေအောက်ပိုင်းကရတဲ့ အမြစ်တွေ ဥတွေ ပါပါတယ်။ အပင်ထွက်ပစ္စည်းတွေကို လူတွေစားသုံးသလို အပင်ကြိုတ်တဲ့ အင်းဆက်ပိုးတွေ တိရစ္ဆာန်တွေ ကလဲ စားသောက်ကြတယ်။ ဒါကြောင့် evolution ဆိုတဲ့ သက်ရှိ​တွေ ဖွံ့ဖြိုးပေါ်ပေါက်တဲ့ သမိုင်းကြောင်းမှာ သစ်ပင်တွေလဲ မျိုးမပြုန်းသွားရအောင် အကာအကွယ်တွေ ဖန်တီးထုတ်လုပ်ထားကြတယ်။ အပင်တွေရဲ့ ထူထဲတဲ့ အခေါက်တွေ စူးချွန်တွေ က တိရစ္ဆာန်တွေ အနီးကပ် မဖျက်ဆီး မစားသောက်နိုင်အောင် ကာကွယ်ပေးတယ်။ တချို့အပင်တွေမှာ အကိုင်းတွေ အရွက်တွေ အသီးတွေမှာ အမွေးအမျှင်တွေ ရှိနေပြီး ထိမိရင် စူရှတာ ယားယံတာ ဖြစ်စေပြီး အနားမကပ်ကြအောင် ကာကွယ်ထားတယ်။ အပင်ရဲ့ အခေါက် အရွက် အပွင့် အသီး ဥ စတာတွေမှာ ပါနေကြတဲ့ မျက်စိနဲ့ မမြင်ရတဲ့ အဆိပ်အတောက်ပစ္စည်းတွေ ကလဲ ပိုးမွှားတွေ တိရစ္ဆာန်တွေ မဖျက်ဆီးနိုင်စေမဲ့ အဟန့်အတားတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အပင်တွေဟာ မှိုတွေ ဘက်တီးရီးယားတွေ ဗိုင်းရပ်စ်တွေ ကြောင့်လဲ ရောဂါကျရောက်ပြီး သေကြေပျက်စီးနိုင်တယ်။ တချို့အပင်တွေက ရောဂါပိုးတွေကို တားဆီးနိုင် သေစေနိုင်တဲ့ အဆိပ်အတောက်ပစ္စည်းတွေ ထုတ်လုပ်နိုင်ကြတယ်။

လူတွေက အပင်တွေကရတဲ့ ကောင်းတဲ့ အာဟာရပစ္စည်းတွေကို အသုံးပြုတဲ့အပြင် မကောင်းတဲ့ အဆိပ်အတောက် တွေကို စူးစမ်း လေ့လာ ဖယ်ရှားပြီး အာဟာရပိုင်းကို အပြည့်အဝ အသုံးချကြသလို တချို့အဆိပ်အတောက်တွေရဲ့ အာနိသင်ကို အရသာခံပြီး စားသုံးနေကြတာလဲ ရှိနေတယ်။ တချို့ အဆိပ်တွေကို အာနိသင်ချိန်ဆပြီး ဆေးဝါး အဖြစ်လဲ အသုံးပြုနေကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ သာမန်လူတွေ အနေနဲ့ ဒီအကြောင်းတွေကို သေသေချာချာ မသိရှိနိုင် ကြတဲ့အတွက် အစားတလုပ်ကြောင့် အဆိပ်သင့်တာ ဓာတ်မတည့်တာတွေ မကြာခန ကြုံတွေ့ ကြားသိ နေရတာပါ။

အသီးအရွက် တွေကို ချက်ပြုတ်လိုက်ရင် အာဟာရတန်ဖိုးတွေ လျှော့နည်းသွားတယ်လို့ ယေဘုယျ သိထားကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ တချို့ အသီးအရွက် တွေက ချက်ပြီးစားတာ ပိုပြီးကောင်းတယ် ဘေးကင်းတယ်လို့ဆိုတယ်။

ဟင်းနုနွယ်ရွက်က နူးညံ့ပြီး စားလို့ကောင်းတဲ့ ဟင်းရွက်တစ်ခုပါ။ သူမှာ oxalic acid ပါဝင်မှုများတယ်။ အစိမ်းစားရင် ကျောက်ကပ်မှာ calcium oxlate ဆီးကျောက်တွေ ဖြစ်လာနိုင်တယ် အဆစ်အမြစ်ရောင်တာ ဖြစ်လာနိုင်တယ်။ သူ့ကို ချက်လိုက်ရင် oxalic acid ပျက်သွားတဲ့အတွက် အဲဒီဆိုးကျိုးတွေ မဖြစ်လာပဲ အူထဲမှာ ထုံးဓာတ် နဲ့ သံဓာတ် စုတ်ယူအား ပိုကောင်းစေတယ်လို့ဆိုတယ်။ သူ့ကိုချက်စားတဲ့အတွက် သွေးထဲမှာ beta-carotene ပါဝင်မှု မြင့်တက်စေတယ်၊ သူရဲ့ antioxidant သတ္တိကြောင့် နှလုံးရောဂါ အဆုပ်ကင်ဆာရောဂါတွေကို အကာအကွယ်ပေးတယ်လို့ဆိုတယ်။ အရွက်တော်တော်များများကို အတို့အမြှုပ်လုပ်ပြီး အစိမ်းစားလေ့ရှိပေမဲ့ ဟင်းနုနွယ်ကို အစိမ်းမစားကြလို့ သူ့ဘေးထွက်ဆိုကျိုးကို သတိမထားမိကြတာပါ။

ပီလောပီနံဥ ဟာ ကစီဓာတ် နဲ့ vitamin C ကြွယ်ဝပြီး အများစားသုံးကြတဲ့ စားစရာတစ်ခုပါ။ သူ့ မှာ linamarin နဲ့ lotaustralin ဆိုတဲ့ cyanogenic glycosides တွေပါနေတယ်။ အစာအိမ်ထဲမှာရှိတဲ့ အက်ဆစ်နဲ့တွေ့ရင် ဆိုင်ယာနိုက်အဆိပ်သတ္တိဖြစ်လာပြီး သေဆုံးစေနိုင်တယ်။ ပီလောပီနံဥကို ပြုတ်ပြီးမှ စားတဲ့အတွက် cyanogens တွေ အငွေ့ပျံ ပျက်ပြယ်သွားလို့ အန္တရာယ်မရှိပဲ စား​နေနိုင်တာပါ။ တစ်ခါတစ်ရံမှာ အပူပြင်းပြင်းနဲ့ သေသေချာချာ မပြုတ်ပဲ စားမိလို့ အဆိပ်သင့်တဲ့ ပြဿနာတွေ ဖြစ်လာကြသေးတယ်။

ကျွန်ုပ်တို့ ဟင်းချက်စားနေတဲ့ ပိန်းပင်မှာ calcium oxalate crystals တွေပါတဲ့အတွက် စားရင် ယားတဲ့ ခံစားချက်ဖြစ်စေတယ်။ ပိန်းဥမှာ triglochinin ဆိုတဲ့ cyanogenic glycoside ပါတယ်။ ပိန်းဘောင် ပိန်းဥ ပိန်းစွယ် တွေကို ရေနဲ့ပြုပ်(ချက်)ပြီးမှ စားကြတဲ့အတွက် အဆိပ်ဓာတ် ပျက်ပျယ်သွားပြီး စားကောင်းတဲ့ဟင်း ဖြစ်နေတာပါ။ မျှစ်မှာ taxiphyllin ဆိုတဲ့ cyanogenic glycoside ပါဝင်နှုန်း တော်တော်များတယ်။ မျှစ်ကို နူးနေအောင် ကြာကြာပြုတ်ပြီးမှ စားကြလို့ ဆိုင်ယာနိုက် အဆိပ်မသင့်ပဲ စားနိုင်ကြတယ်။ ဆီးသီး လို မာတဲ့အစေ့ရှိတဲ့ အသီးတွေရဲ့ အတွင်းက အဆံတွေမှာလဲ amygdalin ခေါ်တဲ့ cyanogenic glycoside တွေ ပါတယ်။ များများစားမိရင် အဆိပ်မိဝေဒနာ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ ပန်းသီး သစ်တော့သီး တွေက စားလို့ အရသာရှိကြတယ်။ သူတို့ရဲ့အစေ့တွေ မှာလဲ amygdalin ပါနေတဲ့အတွက် အစေ့တွေကို မစားမိအောင် သတိထားသင့်ပါတယ်။

မုန်လာ မုန်ညှင်း နဲ့ wasabi အပင်တွေမှာ အင်းဆက်ပိုးကောင်တွေ မစားနိုင်အောင် အရွက်တွေမှာ thiocyanates အဆိပ် ဖြစ်လာမဲ့ protoxins တွေ ပါရှိကြတယ်။ အရွက်တွေမှာ protoxin နဲ့ သူ့ကို အဆိပ်အဖြစ် ပြောင်းပေးမဲ့ အင်ဇိုင်းကို နေရာအကန့် ခွဲပြီး ပါနေကြတယ်။ ပိုးကောင်က ကိုက်ဖြတ်ပြီး ဝါးစားတဲ့အချိန်မှာ သူတို့နှစ်ခု ထိတွေ့သွားပြီး ပိုးကောင်ထဲမှာ အဆိပ်သတ္တိ ဖြစ်သွားတယ်။ အဆိပ်သင့်တဲ့ ပိုးကောင်က သေတာ ဒါမှမဟုတ် ဆက်ပြီး ကိုက်ဖြတ် မစားနိုင် ဖြစ်သွားအောင် အပင်က အကာအကွယ် လုပ်ထားတာ။ ပိုးကောင်လေးတွေကို သေစေတဲ့ အဆိပ်ပမာဏက လူတွေအတွက် အန္တရာယ် မဖြစ်တဲ့အတွက်၊ မုံလာဥ နဲ့ mustard, wasabi လို စားစရာတွေမှာ ပါတဲ့ thiocyanates တွေရဲ့ နှာခေါင်းထဲထိ မွှန်သွားတဲ့ အရသာကို ကြိုက်ပြီး သုံဆောင် နေကြတယ်။

Whiteman ရဲ့ စာအုပ်ထဲမှာပါတဲ့ ကော်ဖီအကြောင်း တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ထုတ်ပြထားတာက စိတ်ဝင်စား မှတ်သားစရာ တော်တော်ကောင်းပါတယ်။ ကော်ဖီ လက်ဖက် နှစ်မျိုးလုံးက သောက်သုံးသူတွေကို လန်းဆန်းတက်ကြွစေတာဟာ သူ့မှာ ပါတဲ့ caffeine ဓာတ်ကြောင့်ပါ။ ဒီဓာတ်က အတန်အသင့် သောက်သုံးသူတွေအတွက် ကောင်းကျိုးတွေပဲ ခံစားရတဲ့အတွက် နေ့စဥ် လူသန်းထောင်ချီပြီး ကော်ဖီ လက်ဖက်ရည်တွေကို သောက်သုံးနေကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ caffeine ထုတ်လုပ်တဲ့ အပင်တွေက သူတို့အတွက် အကာအကွယ် ရချင်လို့ ထုတ်ကြတာ လို့ဆိုတယ်။

၁၉၈၄ အောက်တိုဘာ ၇ ရက်ကထုတ်တဲ့ New York Times သတင်းစာမှာ ''Caffeine Is Natural Insecticide, Scientist Says'' ခေါင်းစဥ်တပ်ပြီး ဇီဝဗေဒပညာရှင် James Nathanson ရဲ့ သုတေသန တွေ့ရှိချက်ကို သတင်းရေးခဲ့တယ့။ Nathanson က caffeine ကို ခူကောင်တွေကို ကျွေးတဲ့ အစာကို လက်ဖက်ရွက်အမှုံ့ (0.1 - 3%)နဲ့ ကော်ဖီစေ့အမှုံ့ (0.3 - 10%)ရောထည့်ပေးပြီး စမ်းသပ်တာမှာ အမှုံ့ ပိုပါလေ အစာစားနှုံးလျှော့သွားလေဖြစ်ပြီး ​အမှုံ့အများဆုံးပါတဲ့အစာကို စားရတဲ့ခူကောင်တွေက ၂၄ နာရီအတွင်း သေသွားကြတယ်လို့ဆိုတယ်။ Caffeine က အခြောက်ခံထားတဲ့ လက်ဖက်ရွက် အမှုံ့မှာ 0.68 to 2.1% လောက်ပါပြီး ကော်ဖီမှုံ့မှာ 0.8 to 1.8% လောက်ပါနေတယ်။ အဲဒီပမာဏက ခူကောင် ခြင် လိပ်ပြာ ချေးထိုးပိုး နဲ့ ကြမ်းပိုးတွေကို သေစေနိုင်တယ်လို့ Nathanson က ဆိုတယ်။

၂၀၀၂ ခုမှာ Hawaii တေသုတေသီတွေ ဖားပျံတွေကို နှိမ်နင်းဖို့ caffeine ဖျော်ရည်တွေ ဖြန်းပေးတာမှာ ခရု နဲ့ ပက်ကျိ တွေ သေကုန်တာ မမျှော်လင့်ပဲ့ တွေ့သွားကြတယ်။ Caffeine 0.01% လောက်ဖြန်းပေးတာနဲ့ ခရု နဲ့ ပက်ကျိတွေ အစာမစားကြတော့ဘူးလို့ဆိုတယ်။

ကော်ဖီပင်က caffeine ကို ပိုးမွှားတွေရန်က ကာကွယ်ဖို့ ထုတ်လုပ်တယ်ဆိုပေမဲ့ ကော်ဖီသီးကိုထိုးဖောက်စားပြီး အထဲမှာ ဥချပေးတဲ့ ချေးထိုးပိုးမျိုးလဲ ရှိပြန်တယ်။ ဒီပိုးတောင်မာ တစ်ကောင် တစ်ကြိမ်စားတဲ့ caffeine ပမာဏက ကော်ဖီ ခွက် ငါးရာမှာပါတဲ့ caffeine လောက်နဲ့ညီမျှတယ်လို့ဆိုတယ်။ ဒီပိုး caffeine အဆိပ်မသင့်တာက သူ့အူထဲမှာရှိနေတဲ့ ဘက်တီးရီးယားတွေက အဆိပ်ပျက်ပြယ်အောင် လုပ်ပေးတာကြောင့်ပါ။ အဲဒီ ချေးထိုးပိုးတွေကို ပဋိဇီဝဆေးတွေ ကျွေးပြီး အူထဲက ဘက်တီးရီးယားတွေ သေစေတဲ့အခါ သူတိုလဲ caffeine အဆိပ်သင့်ပြီး သေသွားကြတယ် လို့ဆိုတယ်။

လိမ္မော် ကျွဲကော ရှောက် သံပုရာ အသီးခွံတွေက အရသာရှိတဲ့ အတွင်းသားကို အကာအကွယ် လုပ်ပေးတယ်။ သူ့ကို ကိုက်စားရင် ခါးမယ် ညှစ်မိလို့ ထွက်လာတဲ့ အစေးမှုံတွေက မွှန်ထူသွားစေမယ်။ ဒါပေမဲ့ မြန်မာတွေက ဒီအသီးခွံတွေကို အမျိုးမျိုးပြုပြင်ပြီး အိပ်ချင်ပြေ အပြင်းပြေ မြုံ့တဲ့ သွားရေစာအဖြစ် စားနေကြတယ်။ ၂၀၂၄ ဧပြီ ၁ ရက်နေ့ထုတ် Journal of Agricultural anf Food Chemistry ဂျာနယ်မှာ လိမ္မော်ခွံမှာ နှလုံးကျန်းမာရေး အကျိုးဖြစ်စေတဲ့ သတ္တိရှိတဲ့အကြောင်း University of Florida က Hana Lee နဲ့ အဖွဲ့ရဲ့ စာတမ်းကို ဖတ်လိုက်ရတယ်။ Yu Wang ဦးဆောင်တဲ့ သူတို့အဖွဲ့က လိမ္မော်ခွံမှာ အရင်က grapefruit အသီးနဲ့ အရွက်တွေမှာ တွေ့ထာတဲ့ feruloylputrescine (FP) ဆိုတဲ့ ဓာတ်ပေါင်းတစ်ခုပါတယ် လို့ဆိုတယ်။ FP က ခံတွင်းအနံ့ဆိုး ဖြစ်စေပြီး နှလုံး နဲ့ ဦးဏှောက် သွေးကြောပိတ်တဲ့ ရောဂါ ဖြစ်စေနိုင်တဲ့ trimethylamine မထုတ်လုပ်အောင် တားနိုင်တယ် လို့ဆိုတယ်။ အစိုးရ ထောက်ပံ့ငွေ ဒေါ်လာ ငါးသိန်းသုံးပြီး နှစ်စဥ် တန်ချိန် ၃၂ သန်းလောက် စွန့်ပြစ်နေရတဲ့ လိမ္မော်ခွံတွေကို အစာခြေလမ်းကြောင်း နဲ့ နှလုံးအတွက် အထောက်အကူဖြစ်နိုင် မဖြစ်နိုင် စမ်းသပ်ခဲ့ကြတာပါ။ မြန်မာတွေ စားနေတဲ့ သွားရေစာ က အပြင်းပြေ ယုံသာမက နှလုံး အတွက်ကော ဦးဏှောက် သွေးကြောပိတ် လေဖြန်းတာအတွက်ပါ ကာကွယ် ပေးနိုင်တယ် လို့ သူတို့တွေရှိချက်အရ ပြောနိုင်မယ်ထင်ပါတယ်။

မြန်မာတွေ အစဥ်အဆက် စားသောက်လာတဲ့ ပုံစံတွေဟာ ကျန်းမာရေးနဲ့ ညီညွတ်နေတယ်ဆိုတာ နောက်ထပ် ဘယ်လို နိုင်ငံတကာ သုတေသန တွေက ထုတ်ပြောလာကြမလဲ မသိနိုင်။

Credit to:

Aung Myint